Livre 3, § 22 — Nouveau Testament

Ἤγγιζεν δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν ἀζύμων ἡ λεγομένη Πάσχα. καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὸ πῶς ἀνέλωσιν αὐτόν, ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν.

Engizen de he heorte ton azymon he legomene Pascha. kai ezetoun ohi archiereis kai ohi grammateis to pos anelosin auton, ephobounto gar ton laon.

Εἰσῆλθεν δὲ Σατανᾶς εἰς Ἰούδαν τὸν καλούμενον Ἰσκαριώτην, ὄντα ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα· καὶ ἀπελθὼν συνελάλησεν τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ στρατηγοῖς τὸ πῶς αὐτοῖς παραδῷ αὐτόν. καὶ ἐχάρησαν καὶ συνέθεντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι. καὶ ἐξωμολόγησεν, καὶ ἐζήτει εὐκαιρίαν τοῦ παραδοῦναι αὐτὸν ἄτερ ὄχλου αὐτοῖς.

Eiselthen de Satanas eis Ioudan ton kaloumenon Iskarioten, onta ek tou arithmou ton dodeka; kai apelthon synelalesen tois archiereusin kai strategois to pos autois parado auton. kai echaresan kai synethento auto argyrion dounai. kai exomologesen, kai ezetei eukairian tou paradounai auton ater ochlou autois.

Ἦλθεν δὲ ἡ ἡμέρα τῶν ἀζύμων, ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ πάσχα· καὶ ἀπέστειλεν Πέτρον καὶ Ἰωάννην εἰπών· Πορευθέντες ἑτοιμάσατε ἡμῖν τὸ πάσχα ἵνα φάγωμεν. οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ· Ποῦ θέλεις ἑτοιμάσωμεν; ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Ἰδοὺ εἰσελθόντων ὑμῶν εἰς τὴν πόλιν συναντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ εἰς τὴν οἰκίαν εἰς ἣν εἰσπορεύεται. καὶ ἐρεῖτε τῷ οἰκοδεσπότῃ τῆς οἰκίας· Λέγει σοι ὁ διδάσκαλος· Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμα ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω; κἀκεῖνος ὑμῖν δείξει ἀνάγαιον μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε. ἀπελθόντες δὲ εὗρον καθὼς εἰρήκει αὐτοῖς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ πάσχα.

Elthen de he hemera ton azymon, he edei thyesthai to pascha; kai apesteilen Petron kai Ioannen eipon; Poreuthentes hetoimasate hemin to pascha hina phagomen. ohi de eipan auto; Pou theleis hetoimasomen? ho de eipen autois; Idou eiselthonton hymon eis ten polin synantesei hymin anthropos keramion hydatos bastazon; akolouthesate auto eis ten oikian eis hen eisporeuetai. kai ereite to oikodespote tes oikias; Legei soi ho didaskalos; Pou estin to katalyma hopou to pascha meta ton matheton mou phago? kakeinos hymin deixei anagaion mega estromenon; ekei hetoimasate. apelthontes de heuron kathos eirekei autois, kai hetoimasan to pascha.

Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ὥρα, ἀνέπεσεν καὶ οἱ ἀπόστολοι σὺν αὐτῷ. καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· Ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ πάσχα φαγεῖν μεθ’ ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν· λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ φάγω αὐτὸ ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ. καὶ δεξάμενος ποτήριον εὐχαριστήσας εἶπεν· Λάβετε τοῦτο καὶ διαμερίσατε εἰς ἑαυτούς· λέγω γὰρ ὑμῖν, οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ νῦν ἀπὸ τοῦ γενήματος τῆς ἀμπέλου ἕως οὗ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἔλθῃ. καὶ λαβὼν ἄρτον εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. καὶ τὸ ποτήριον ὡσαύτως μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων· Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυννόμενον. πλὴν ἰδοὺ ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ’ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης· ὅτι ὁ υἱὸς μὲν τοῦ ἀνθρώπου κατὰ τὸ ὡρισμένον πορεύεται, πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι’ οὗ παραδίδοται. καὶ αὐτοὶ ἤρξαντο συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς τὸ τίς ἄρα εἴη ἐξ αὐτῶν ὁ τοῦτο μέλλων πράσσειν.

Kai hote egeneto he hora, anepesen kai ohi apostoloi syn auto. kai eipen pros autous; Epithymia epethymesa touto to pascha phagein meth’ hymon pro tou me pathein; lego gar hymin hoti ou me phago auto heos hotou plerothe en te basileia tou theou. kai dexamenos poterion eucharistesas eipen; Labete touto kai diamerisate eis heautous; lego gar hymin, ou me pio apo tou nyn apo tou genematos tes ampelou heos hou he basileia tou theou elthe. kai labon arton eucharistesas eklasen kai edoken autois legon; Touto estin to soma mou to hyper hymon didomenon; touto poieite eis ten emen anamnesin. kai to poterion hosautos meta to deipnesai, legon; Touto to poterion he kaine diatheke en to ahimati mou, to hyper hymon ekchynnomenon. plen idou he cheir tou paradidontos me met’ emou epi tes trapezes; hoti ho yhios men tou anthropou kata to horismenon poreuetai, plen ouai to anthropo ekeino di’ hou paradidotai. kai autoi erxanto syzetein pros heautous to tis ara eie ex auton ho touto mellon prassein.

Ἐγένετο δὲ καὶ φιλονεικία ἐν αὐτοῖς, τὸ τίς αὐτῶν δοκεῖ εἶναι μείζων. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν κυριεύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ ἐξουσιάζοντες αὐτῶν εὐεργέται καλοῦνται. ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ’ ὁ μείζων ἐν ὑμῖν γινέσθω ὡς ὁ νεώτερος, καὶ ὁ ἡγούμενος ὡς ὁ διακονῶν· τίς γὰρ μείζων, ὁ ἀνακείμενος ἢ ὁ διακονῶν; οὐχὶ ὁ ἀνακείμενος; ἐγὼ δὲ ἐν μέσῳ ὑμῶν εἰμι ὡς ὁ διακονῶν.

Egeneto de kai philoneikia en autois, to tis auton dokei einai meizon. ho de eipen autois; Ohi basileis ton ethnon kyrieuousin auton kai ohi exousiazontes auton euergetai kalountai. hymeis de ouch houtos, all’ ho meizon en hymin ginestho hos ho neoteros, kai ho hegoumenos hos ho diakonon; tis gar meizon, ho anakeimenos e ho diakonon? ouchi ho anakeimenos? ego de en meso hymon eimi hos ho diakonon.

Ὑμεῖς δέ ἐστε οἱ διαμεμενηκότες μετ’ ἐμοῦ ἐν τοῖς πειρασμοῖς μου· κἀγὼ διατίθεμαι ὑμῖν, καθὼς διέθετό μοι ὁ πατήρ μου βασιλείαν, ἵνα ἔσθητε καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης μου ἐν τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ καθήσεσθε ἐπὶ θρόνων τὰς δώδεκα φυλὰς κρίνοντες τοῦ Ἰσραήλ.

Hymeis de este ohi diamemenekotes met’ emou en tois peirasmois mou; kago diatithemai hymin, kathos dietheto moi ho pater mou basileian, hina esthete kai pinete epi tes trapezes mou en te basileia mou, kai kathesesthe epi thronon tas dodeka phylas krinontes tou Israel.

Σίμων Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου· καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας στήρισον τοὺς ἀδελφούς σου. ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Κύριε, μετὰ σοῦ ἕτοιμός εἰμι καὶ εἰς φυλακὴν καὶ εἰς θάνατον πορεύεσθαι. ὁ δὲ εἶπεν· Λέγω σοι, Πέτρε, οὐ φωνήσει σήμερον ἀλέκτωρ ἕως τρίς με ἀπαρνήσῃ εἰδέναι.

Simon Simon, idou ho Satanas exetesato hymas tou siniasai hos ton siton; ego de edeethen peri sou hina me eklipe he pistis sou; kai sy pote epistrepsas sterison tous adelphous sou. ho de eipen auto; Kyrie, meta sou hetoimos eimi kai eis phylaken kai eis thanaton poreuesthai. ho de eipen; Lego soi, Petre, ou phonesei semeron alektor heos tris me aparnese eidenai.

Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλλαντίου καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήσατε; οἱ δὲ εἶπαν· Οὐθενός. εἶπεν δὲ αὐτοῖς· Ἀλλὰ νῦν ὁ ἔχων βαλλάντιον ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν, καὶ ὁ μὴ ἔχων πωλησάτω τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ ἀγορασάτω μάχαιραν. λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι τοῦτο τὸ γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί, τό· Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη· καὶ γὰρ τὸ περὶ ἐμοῦ τέλος ἔχει. οἱ δὲ εἶπαν· Κύριε, ἰδοὺ μάχαιραι ὧδε δύο. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Ἱκανόν ἐστιν.

Kai eipen autois; Hote apesteila hymas ater ballantiou kai peras kai hypodematon, me tinos hysteresate? ohi de eipan; Outhenos. eipen de autois; Alla nyn ho echon ballantion arato, homoios kai peran, kai ho me echon polesato to himation autou kai agorasato machairan. lego gar hymin hoti touto to gegrammenon dei telesthenai en emoi, to; Kai meta anomon elogisthe; kai gar to peri emou telos echei. ohi de eipan; Kyrie, idou machairai hode dyo. ho de eipen autois; Hikanon estin.

Καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη κατὰ τὸ ἔθος εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν· ἠκολούθησαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταί. γενόμενος δὲ ἐπὶ τοῦ τόπου εἶπεν αὐτοῖς· Προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. καὶ αὐτὸς ἀπεσπάσθη ἀπ’ αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν, καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύχετο λέγων· Πάτερ, εἰ βούλει παρένεγκε τοῦτο τὸ ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ· πλὴν μὴ τὸ θέλημά μου ἀλλὰ τὸ σὸν γινέσθω. ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος ἀπ’ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτόν. καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ ἐκτενέστερον προσηύχετο· καὶ ἐγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν. καὶ ἀναστὰς ἀπὸ τῆς προσευχῆς ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς εὗρεν κοιμωμένους αὐτοὺς ἀπὸ τῆς λύπης, καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί καθεύδετε; ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν.

Kai exelthon eporeuthe kata to ethos eis to Oros ton Elaion; ekolouthesan de auto kai ohi mathetai. genomenos de epi tou topou eipen autois; Proseuchesthe me eiselthein eis peirasmon. kai autos apespasthe ap’ auton hosei lithou bolen, kai theis ta gonata proseucheto legon; Pater, ei boulei parenenke touto to poterion ap’ emou; plen me to thelema mou alla to son ginestho. ophthe de auto angelos ap’ ouranou enischyon auton. kai genomenos en agonia ektenesteron proseucheto; kai egeneto ho hidros autou hosei thromboi ahimatos katabainontes epi ten gen. kai anastas apo tes proseuches elthon pros tous mathetas heuren koimomenous autous apo tes lypes, kai eipen autois; Ti katheudete? anastantes proseuchesthe, hina me eiselthete eis peirasmon.

Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ ὄχλος, καὶ ὁ λεγόμενος Ἰούδας εἷς τῶν δώδεκα προήρχετο αὐτούς, καὶ ἤγγισεν τῷ Ἰησοῦ φιλῆσαι αὐτόν. Ἰησοῦς δὲ εἶπεν αὐτῷ· Ἰούδα, φιλήματι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως; ἰδόντες δὲ οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπαν· Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρῃ; καὶ ἐπάταξεν εἷς τις ἐξ αὐτῶν τοῦ ἀρχιερέως τὸν δοῦλον καὶ ἀφεῖλεν τὸ οὖς αὐτοῦ τὸ δεξιόν. ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐᾶτε ἕως τούτου· καὶ ἁψάμενος τοῦ ὠτίου ἰάσατο αὐτόν. εἶπεν δὲ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς παραγενομένους ἐπ’ αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθατε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων; καθ’ ἡμέραν ὄντος μου μεθ’ ὑμῶν ἐν τῷ ἱερῷ οὐκ ἐξετείνατε τὰς χεῖρας ἐπ’ ἐμέ· ἀλλ’ αὕτη ἐστὶν ὑμῶν ἡ ὥρα καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους.

Eti autou lalountos idou ochlos, kai ho legomenos Ioudas ehis ton dodeka proercheto autous, kai engisen to Iesou philesai auton. Iesous de eipen auto; Iouda, philemati ton yhion tou anthropou paradidos? idontes de ohi peri auton to esomenon eipan; Kyrie, ei pataxomen en machaire? kai epataxen ehis tis ex auton tou archiereos ton doulon kai apheilen to ous autou to dexion. apokritheis de ho Iesous eipen; Eate heos toutou; kai hapsamenos tou otiou iasato auton. eipen de Iesous pros tous paragenomenous ep’ auton archiereis kai strategous tou hierou kai presbyterous; Hos epi lesten exelthate meta machairon kai xylon? kath’ hemeran ontos mou meth’ hymon en to hiero ouk exeteinate tas cheiras ep’ eme; all’ haute estin hymon he hora kai he exousia tou skotous.

Συλλαβόντες δὲ αὐτὸν ἤγαγον καὶ εἰσήγαγον εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀρχιερέως· ὁ δὲ Πέτρος ἠκολούθει μακρόθεν. περιαψάντων δὲ πῦρ ἐν μέσῳ τῆς αὐλῆς καὶ συγκαθισάντων ἐκάθητο ὁ Πέτρος μέσος αὐτῶν. ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν παιδίσκη τις καθήμενον πρὸς τὸ φῶς καὶ ἀτενίσασα αὐτῷ εἶπεν· Καὶ οὗτος σὺν αὐτῷ ἦν· ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα αὐτόν, γύναι. καὶ μετὰ βραχὺ ἕτερος ἰδὼν αὐτὸν ἔφη· Καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ· ὁ δὲ Πέτρος ἔφη· Ἄνθρωπε, οὐκ εἰμί. καὶ διαστάσης ὡσεὶ ὥρας μιᾶς ἄλλος τις διϊσχυρίζετο λέγων· Ἐπ’ ἀληθείας καὶ οὗτος μετ’ αὐτοῦ ἦν, καὶ γὰρ Γαλιλαῖός ἐστιν· εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος· Ἄνθρωπε, οὐκ οἶδα ὃ λέγεις. καὶ παραχρῆμα ἔτι λαλοῦντος αὐτοῦ ἐφώνησεν ἀλέκτωρ. καὶ στραφεὶς ὁ κύριος ἐνέβλεψεν τῷ Πέτρῳ, καὶ ὑπεμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ λόγου τοῦ κυρίου ὡς εἶπεν αὐτῷ ὅτι Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι σήμερον ἀπαρνήσῃ με τρίς. καὶ ἐξελθὼν ἔξω ἔκλαυσεν πικρῶς.

Syllabontes de auton egagon kai eisegagon eis ten oikian tou archiereos; ho de Petros ekolouthei makrothen. periapsanton de pyr en meso tes aules kai synkathisanton ekatheto ho Petros mesos auton. idousa de auton paidiske tis kathemenon pros to phos kai atenisasa auto eipen; Kai houtos syn auto en; ho de ernesato legon; Ouk oida auton, gynai. kai meta brachy heteros idon auton ephe; Kai sy ex auton ei; ho de Petros ephe; Anthrope, ouk eimi. kai diastases hosei horas mias allos tis diischyrizeto legon; Ep’ aletheias kai houtos met’ autou en, kai gar Galilaios estin; eipen de ho Petros; Anthrope, ouk oida ho legeis. kai parachrema eti lalountos autou ephonesen alektor. kai strapheis ho kyrios eneblepsen to Petro, kai hypemnesthe ho Petros tou logou tou kyriou hos eipen auto hoti Prin alektora phonesai semeron aparnese me tris. kai exelthon exo eklausen pikros.

Καὶ οἱ ἄνδρες οἱ συνέχοντες αὐτὸν ἐνέπαιζον αὐτῷ δέροντες, καὶ περικαλύψαντες αὐτὸν ἐπηρώτων λέγοντες· Προφήτευσον, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε; καὶ ἕτερα πολλὰ βλασφημοῦντες ἔλεγον εἰς αὐτόν.

Kai ohi andres ohi synechontes auton enepaizon auto derontes, kai perikalypsantes auton eperoton legontes; Propheteuson, tis estin ho paisas se? kai hetera polla blasphemountes elegon eis auton.

Καὶ ὡς ἐγένετο ἡμέρα, συνήχθη τὸ πρεσβυτέριον τοῦ λαοῦ, ἀρχιερεῖς τε καὶ γραμματεῖς, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν, λέγοντες· Εἰ σὺ εἶ ὁ χριστός, εἰπὸν ἡμῖν. εἶπεν δὲ αὐτοῖς· Ἐὰν ὑμῖν εἴπω οὐ μὴ πιστεύσητε· ἐὰν δὲ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτε. ἀπὸ τοῦ νῦν δὲ ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ. εἶπαν δὲ πάντες· Σὺ οὖν εἶ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ; ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐγώ εἰμι. οἱ δὲ εἶπαν· Τί ἔτι ἔχομεν μαρτυρίας χρείαν; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ.

Kai hos egeneto hemera, synechthe to presbyterion tou laou, archiereis te kai grammateis, kai apegagon auton eis to synedrion auton, legontes; Ei sy ei ho christos, eipon hemin. eipen de autois; Ean hymin eipo ou me pisteusete; ean de eroteso, ou me apokrithete. apo tou nyn de estai ho yhios tou anthropou kathemenos ek dexion tes dynameos tou theou. eipan de pantes; Sy oun ei ho yhios tou theou? ho de pros autous ephe; Hymeis legete hoti ego eimi. ohi de eipan; Ti eti echomen martyrias chreian? autoi gar ekousamen apo tou stomatos autou.