Livre 3, § 23 — Nouveau Testament

Καὶ ἀναστὰν ἅπαν τὸ πλῆθος αὐτῶν ἤγαγον αὐτὸν ἐπὶ τὸν Πιλᾶτον. ἤρξαντο δὲ κατηγορεῖν αὐτοῦ λέγοντες· Τοῦτον εὕραμεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος ἡμῶν καὶ κωλύοντα φόρους Καίσαρι διδόναι καὶ λέγοντα αὑτὸν χριστὸν βασιλέα εἶναι. ὁ δὲ Πιλᾶτος ἠρώτησεν αὐτὸν λέγων· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ ἔφη· Σὺ λέγεις. ὁ δὲ Πιλᾶτος εἶπεν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλους· Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ. οἱ δὲ ἐπίσχυον λέγοντες ὅτι Ἀνασείει τὸν λαὸν διδάσκων καθ’ ὅλης τῆς Ἰουδαίας, καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε.

Kai anastan hapan to plethos auton egagon auton epi ton Pilaton. erxanto de kategorein autou legontes; Touton heuramen diastrephonta to ethnos hemon kai kolyonta phorous Kaisari didonai kai legonta hauton christon basilea einai. ho de Pilatos erotesen auton legon; Sy ei ho basileus ton Ioudaion? ho de apokritheis auto ephe; Sy legeis. ho de Pilatos eipen pros tous archiereis kai tous ochlous; Ouden heurisko aition en to anthropo touto. ohi de epischyon legontes hoti Anaseiei ton laon didaskon kath’ holes tes Ioudaias, kai arxamenos apo tes Galilaias heos hode.

Πιλᾶτος δὲ ἀκούσας ἐπηρώτησεν εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖός ἐστιν, καὶ ἐπιγνοὺς ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρῴδου ἐστὶν ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ἡρῴδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις. ὁ δὲ Ἡρῴδης ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν ἐχάρη λίαν, ἦν γὰρ ἐξ ἱκανῶν χρόνων θέλων ἰδεῖν αὐτὸν διὰ τὸ ἀκούειν περὶ αὐτοῦ, καὶ ἤλπιζέν τι σημεῖον ἰδεῖν ὑπ’ αὐτοῦ γινόμενον. ἐπηρώτα δὲ αὐτὸν ἐν λόγοις ἱκανοῖς· αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἀπεκρίνατο αὐτῷ. εἱστήκεισαν δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς εὐτόνως κατηγοροῦντες αὐτοῦ. ἐξουθενήσας δὲ αὐτὸν καὶ ὁ Ἡρῴδης σὺν τοῖς στρατεύμασιν αὐτοῦ καὶ ἐμπαίξας περιβαλὼν ἐσθῆτα λαμπρὰν ἀνέπεμψεν αὐτὸν τῷ Πιλάτῳ. ἐγένοντο δὲ φίλοι ὅ τε Ἡρῴδης καὶ ὁ Πιλᾶτος ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ μετ’ ἀλλήλων· προϋπῆρχον γὰρ ἐν ἔχθρᾳ ὄντες πρὸς αὑτούς.

Pilatos de akousas eperotesen ei ho anthropos Galilaios estin, kai epignous hoti ek tes exousias Herodou estin anepempsen auton pros Heroden, onta kai auton en Hierosolymois en tautais tais hemerais. ho de Herodes idon ton Iesoun echare lian, en gar ex hikanon chronon thelon idein auton dia to akouein peri autou, kai elpizen ti semeion idein hyp’ autou ginomenon. eperota de auton en logois hikanois; autos de ouden apekrinato auto. ehistekeisan de ohi archiereis kai ohi grammateis eutonos kategorountes autou. exouthenesas de auton kai ho Herodes syn tois strateumasin autou kai empaixas peribalon estheta lampran anepempsen auton to Pilato. egenonto de philoi ho te Herodes kai ho Pilatos en aute te hemera met’ allelon; proyperchon gar en echthra ontes pros hautous.

Πιλᾶτος δὲ συγκαλεσάμενος τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαὸν εἶπεν πρὸς αὐτούς· Προσηνέγκατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον ὡς ἀποστρέφοντα τὸν λαόν, καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας οὐθὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον ὧν κατηγορεῖτε κατ’ αὐτοῦ. ἀλλ’ οὐδὲ Ἡρῴδης, ἀνέπεμψεν γὰρ αὐτὸν πρὸς ἡμᾶς· καὶ ἰδοὺ οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶν πεπραγμένον αὐτῷ· παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω.

Pilatos de synkalesamenos tous archiereis kai tous archontas kai ton laon eipen pros autous; Prosenenkate moi ton anthropon touton hos apostrephonta ton laon, kai idou ego enopion hymon anakrinas outhen heuron en to anthropo touto aition hon kategoreite kat’ autou. all’ oude Herodes, anepempsen gar auton pros hemas; kai idou ouden axion thanatou estin pepragmenon auto; paideusas oun auton apolyso.

Ἀνέκραγον δὲ παμπληθεὶ λέγοντες· Αἶρε τοῦτον, ἀπόλυσον δὲ ἡμῖν τὸν Βαραββᾶν· ὅστις ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φόνον βληθεὶς ἐν τῇ φυλακῇ. πάλιν δὲ ὁ Πιλᾶτος προσεφώνησεν, θέλων ἀπολῦσαι τὸν Ἰησοῦν. οἱ δὲ ἐπεφώνουν λέγοντες· Σταύρου σταύρου αὐτόν. ὁ δὲ τρίτον εἶπεν πρὸς αὐτούς· Τί γὰρ κακὸν ἐποίησεν οὗτος; οὐδὲν αἴτιον θανάτου εὗρον ἐν αὐτῷ· παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω. οἱ δὲ ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι, καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν. καὶ Πιλᾶτος ἐπέκρινεν γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν· ἀπέλυσεν δὲ τὸν διὰ στάσιν καὶ φόνον βεβλημένον εἰς φυλακὴν ὃν ᾐτοῦντο, τὸν δὲ Ἰησοῦν παρέδωκεν τῷ θελήματι αὐτῶν.

Anekragon de pamplethei legontes; Aire touton, apolyson de hemin ton Barabban; hostis en dia stasin tina genomenen en te polei kai phonon bletheis en te phylake. palin de ho Pilatos prosephonesen, thelon apolysai ton Iesoun. ohi de epephonoun legontes; Staurou staurou auton. ho de triton eipen pros autous; Ti gar kakon epoiesen houtos? ouden aition thanatou heuron en auto; paideusas oun auton apolyso. ohi de epekeinto phonais megalais aitoumenoi auton staurothenai, kai katischyon ahi phonai auton. kai Pilatos epekrinen genesthai to aitema auton; apelysen de ton dia stasin kai phonon beblemenon eis phylaken hon etounto, ton de Iesoun paredoken to thelemati auton.

Καὶ ὡς ἀπήγαγον αὐτόν, ἐπιλαβόμενοι Σίμωνά τινα Κυρηναῖον ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ ἐπέθηκαν αὐτῷ τὸν σταυρὸν φέρειν ὄπισθεν τοῦ Ἰησοῦ. Ἠκολούθει δὲ αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ γυναικῶν αἳ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρήνουν αὐτόν. στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Θυγατέρες Ἰερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπ’ ἐμέ· πλὴν ἐφ’ ἑαυτὰς κλαίετε καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν, ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι ἐν αἷς ἐροῦσιν Μακάριαι αἱ στεῖραι καὶ αἱ κοιλίαι αἳ οὐκ ἐγέννησαν καὶ μαστοὶ οἳ οὐκ ἔθρεψαν. τότε ἄρξονται λέγειν τοῖς ὄρεσιν· Πέσετε ἐφ’ ἡμᾶς, καὶ τοῖς βουνοῖς· Καλύψατε ἡμᾶς· ὅτι εἰ ἐν τῷ ὑγρῷ ξύλῳ ταῦτα ποιοῦσιν, ἐν τῷ ξηρῷ τί γένηται;

Kai hos apegagon auton, epilabomenoi Simona tina Kyrenaion erchomenon ap’ agrou epethekan auto ton stauron pherein opisthen tou Iesou. Ekolouthei de auto poly plethos tou laou kai gynaikon ahi ekoptonto kai ethrenoun auton. strapheis de pros autas ho Iesous eipen; Thygateres Ierousalem, me klaiete ep’ eme; plen eph’ heautas klaiete kai epi ta tekna hymon, hoti idou erchontai hemerai en ahis erousin Makariai ahi steirai kai ahi koiliai ahi ouk egennesan kai mastoi ohi ouk ethrepsan. tote arxontai legein tois oresin; Pesete eph’ hemas, kai tois bounois; Kalypsate hemas; hoti ei en to hygro xylo tauta poiousin, en to xero ti genetai?

Ἤγοντο δὲ καὶ ἕτεροι κακοῦργοι δύο σὺν αὐτῷ ἀναιρεθῆναι. καὶ ὅτε ἦλθον ἐπὶ τὸν τόπον τὸν καλούμενον Κρανίον, ἐκεῖ ἐσταύρωσαν αὐτὸν καὶ τοὺς κακούργους, ὃν μὲν ἐκ δεξιῶν ὃν δὲ ἐξ ἀριστερῶν. ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔλεγεν· Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν. διαμεριζόμενοι δὲ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἔβαλον κλήρους. καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν. ἐξεμυκτήριζον δὲ καὶ οἱ ἄρχοντες λέγοντες· Ἄλλους ἔσωσεν, σωσάτω ἑαυτόν, εἰ οὗτός ἐστιν ὁ χριστὸς τοῦ θεοῦ, ὁ ἐκλεκτός. ἐνέπαιξαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ στρατιῶται προσερχόμενοι, ὄξος προσφέροντες αὐτῷ καὶ λέγοντες· Εἰ σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, σῶσον σεαυτόν. ἦν δὲ καὶ ἐπιγραφὴ ἐπ’ αὐτῷ· Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων οὗτος.

Egonto de kai heteroi kakourgoi dyo syn auto anairethenai. kai hote elthon epi ton topon ton kaloumenon Kranion, ekei estaurosan auton kai tous kakourgous, hon men ek dexion hon de ex aristeron. ho de Iesous elegen; Pater, aphes autois, ou gar oidasin ti poiousin. diamerizomenoi de ta himatia autou ebalon klerous. kai ehistekei ho laos theoron. exemykterizon de kai ohi archontes legontes; Allous esosen, sosato heauton, ei houtos estin ho christos tou theou, ho eklektos. enepaixan de auto kai ohi stratiotai proserchomenoi, oxos prospherontes auto kai legontes; Ei sy ei ho basileus ton Ioudaion, soson seauton. en de kai epigraphe ep’ auto; Ho basileus ton Ioudaion houtos.

Εἷς δὲ τῶν κρεμασθέντων κακούργων ἐβλασφήμει αὐτόν λέγων· Οὐχὶ σὺ εἶ ὁ χριστός; σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡμᾶς. ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἕτερος ἐπιτιμῶν αὐτῷ ἔφη· Οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι εἶ; καὶ ἡμεῖς μὲν δικαίως, ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξεν. καὶ ἔλεγεν· Ἰησοῦ, μνήσθητί μου ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἀμήν σοι λέγω σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.

Ehis de ton kremasthenton kakourgon eblasphemei auton legon; Ouchi sy ei ho christos? soson seauton kai hemas. apokritheis de ho heteros epitimon auto ephe; Oude phobe sy ton theon, hoti en to auto krimati ei? kai hemeis men dikaios, axia gar hon epraxamen apolambanomen; houtos de ouden atopon epraxen. kai elegen; Iesou, mnestheti mou hotan elthes en te basileia sou. kai eipen auto; Amen soi lego semeron met’ emou ese en to paradeiso.

Καὶ ἦν ἤδη ὡσεὶ ὥρα ἕκτη καὶ σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης τοῦ ἡλίου ἐκλιπόντος, ἐσχίσθη δὲ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ μέσον. καὶ φωνήσας φωνῇ μεγάλῃ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου. τοῦτο δὲ εἰπὼν ἐξέπνευσεν. Ἰδὼν δὲ ὁ ἑκατοντάρχης τὸ γενόμενον ἐδόξαζεν τὸν θεὸν λέγων· Ὄντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν. καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι ὄχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωρήσαντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες τὰ στήθη ὑπέστρεφον. εἱστήκεισαν δὲ πάντες οἱ γνωστοὶ αὐτῷ μακρόθεν, καὶ γυναῖκες αἱ συνακολουθοῦσαι αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, ὁρῶσαι ταῦτα.

Kai en ede hosei hora hekte kai skotos egeneto eph’ holen ten gen heos horas enates tou heliou eklipontos, eschisthe de to katapetasma tou naou meson. kai phonesas phone megale ho Iesous eipen; Pater, eis cheiras sou paratithemai to pneuma mou. touto de eipon exepneusen. Idon de ho hekatontarches to genomenon edoxazen ton theon legon; Ontos ho anthropos houtos dikaios en. kai pantes ohi symparagenomenoi ochloi epi ten theorian tauten, theoresantes ta genomena, typtontes ta stethe hypestrephon. ehistekeisan de pantes ohi gnostoi auto makrothen, kai gynaikes ahi synakolouthousai auto apo tes Galilaias, horosai tauta.

Καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι Ἰωσὴφ βουλευτὴς ὑπάρχων, ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος οὗτος οὐκ ἦν συγκατατεθειμένος τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει αὐτῶν ἀπὸ Ἁριμαθαίας πόλεως τῶν Ἰουδαίων, ὃς προσεδέχετο τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, καὶ καθελὼν ἐνετύλιξεν αὐτὸ σινδόνι, καὶ ἔθηκεν αὐτὸν ἐν μνήματι λαξευτῷ οὗ οὐκ ἦν οὐδεὶς οὔπω κείμενος. καὶ ἡμέρα ἦν παρασκευῆς, καὶ σάββατον ἐπέφωσκεν. κατακολουθήσασαι δὲ αἱ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυθυῖαι ἐκ τῆς Γαλιλαίας αὐτῷ, ἐθεάσαντο τὸ μνημεῖον καὶ ὡς ἐτέθη τὸ σῶμα αὐτοῦ, ὑποστρέψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα.

Kai idou aner onomati Ioseph bouleutes hyparchon, aner agathos kai dikaios houtos ouk en synkatatetheimenos te boule kai te praxei auton apo Harimathaias poleos ton Ioudaion, hos prosedecheto ten basileian tou theou, houtos proselthon to Pilato etesato to soma tou Iesou, kai kathelon enetylixen auto sindoni, kai etheken auton en mnemati laxeuto hou ouk en oudeis oupo keimenos. kai hemera en paraskeues, kai sabbaton epephosken. katakolouthesasai de ahi gynaikes, ahitines esan synelelythyiai ek tes Galilaias auto, etheasanto to mnemeion kai hos etethe to soma autou, hypostrepsasai de hetoimasan aromata kai myra.

Καὶ τὸ μὲν σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντολήν,

Kai to men sabbaton hesychasan kata ten entolen,