Libro 3, § 15 — Schizzi pirroniani

‘Ἀνυπόστατον δὲ εἶναι λέγουσί τινες καὶ τὴν καλουμένην φυσικὴν μεταβολήν, λόγοις ἐπιχειροῦντες τοιούτοις. εἰ μεταβάλλει τι, ἤτοι σῶμά ἐστι τὸ μεταβάλλον ἢ ἀσώματον· ἑκάτερον δὲ τούτων ἠπόρηται· ἄπορος ἄρα ἔσται καὶ ὁ περὶ τῆς μεταβολῆς λόγος.

‘Anypostaton de einai legousi tines kai ten kaloumenen physiken metabolen, logois epicheirountes toioutois. ei metaballei ti, etoi soma esti to metaballon e asomaton; hekateron de touton eporetai; aporos ara estai kai ho peri tes metaboles logos.

εἰ μεταβάλλει τι, κατά τινας ἐνεργείας αἰτίου καὶ πάσχον μεταβάλλει.<.....> διατρέπεται γὰρ ἡ τοῦ αἰτίου ὑπόστασις· ᾧ τὸ πάσχον συμπεριτρέπεται μὴ ἔχον ὑπὸ ὅτου πάθῃ. οὐδὲ μεταβάλλει τι ἄρα.

ei metaballei ti, kata tinas energeias aitiou kai paschon metaballei.<.....> diatrepetai gar he tou aitiou hypostasis; ho to paschon symperitrepetai me echon hypo hotou pathe. oude metaballei ti ara.

εἰ μεταβάλλει τι, ἤτοι τὸ ὂν μεταβάλλει ἢ τὸ μὴ ὄν. τὸ μὲν οὖν μὴ ὂν ἀνυπόστατόν ἐστι καὶ οὔτε πάσχειν τι οὔτε δρᾶν δύναται, ὥστε οὐδὲ μεταβολὴν ἐπιδέχεται. εἰ δὲ τὸ ὂν μεταβάλλει, ἤτοι καθὸ ὄν ἐστι μεταβάλλει ἢ καθὸ μὴ ὄν ἐστιν.

ei metaballei ti, etoi to on metaballei e to me on. to men oun me on anypostaton esti kai oute paschein ti oute dran dynatai, hoste oude metabolen epidechetai. ei de to on metaballei, etoi katho on esti metaballei e katho me on estin.

καθὸ μὲν οὖν μὴ ὄν ἐστιν, οὐ μεταβάλλει· οὐδὲ γὰρ οὐκ ὄν ἐστιν· εἰ δὲ καθὸ ὄν ἐστι μεταβάλλει, ἕτερον ἔστι τοῦ ὂν εἶναι, τουτέστιν οὐκ ὂν ἔσται. ἄτοπον δὲ τὸ λέγειν τὸ ὂν οὐκ ὂν γίνεσθαι· οὐκ ἄρα οὐδὲ τὸ ὂν μεταβάλλει. εἰ δὲ μήτε τὸ ὂν μεταβάλλει μήτε τὸ μὴ ὄν, παρὰ ταῦτα δὲ οὐδὲν ἔστι, λείπεται λέγειν ὅτι οὐδὲν μεταβάλλει. ἔτι καὶ ταῦτά φασί τινες.

katho men oun me on estin, ou metaballei; oude gar ouk on estin; ei de katho on esti metaballei, heteron esti tou on einai, toutestin ouk on estai. atopon de to legein to on ouk on ginesthai; ouk ara oude to on metaballei. ei de mete to on metaballei mete to me on, para tauta de ouden esti, leipetai legein hoti ouden metaballei. eti kai tauta phasi tines.

τὸ μεταβάλλον ἔν τινι χρόνῳ μεταβάλλειν ὀφείλει· οὔτε δὲ ἐν τῷ παρῳχηκότι Χρόνῳ μεταβάλλει τι οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι, ἀλλ' οὐδ' ἐν τῷ ἐνεστῶτι, ὡς δείξομεν· οὐκ ἄρα μεταβάλλει τι. ἐν μὲν οὖν τῷ παρεληλυθότι ἢ μέλλοντι χρόνῳ οὐδὲν μεταβάλλει· τούτων γὰρ οὐθέτερος ἐνέστηκεν, ἀδύνατον δέ ἐστι δρᾶν τι ἢ πάσχειν ἐν τῷ μὴ ὄντι καὶ ἐνεστηκότι χρόνῳ. ἀλλ’ οὐδὲ ἐν τῷ ἐνεστῶτι.

to metaballon en tini chrono metaballein opheilei; oute de en to parochekoti Chrono metaballei ti oute en to mellonti, all' oud' en to enestoti, hos deixomen; ouk ara metaballei ti. en men oun to parelelythoti e mellonti chrono ouden metaballei; touton gar outheteros enesteken, adynaton de esti dran ti e paschein en to me onti kai enestekoti chrono. all’ oude en to enestoti.

ὁ γὰρ ἐνεστὼς χρόνος ἴσως μὲν καὶ ἀνύπαρκτός ἐστιν, ἵνα δὲ τοῦτο νῦν ὑπερθώμεθα, ἀμερής ἐστιν· ἀδύνατον δέ ἐστιν <ἐν> ἀμερεῖ χρόνῳ νομίζειν τὸν σίδηρον, εἰ τύχοι, τῆς σκληρότητος εἰς μαλακότητα μεταβάλλειν ἢ τῶν ἄλλων μεταβολῶν ἑκάστην γίνεσθαι· παρατάσεως γὰρ αὗται φαίνονται χρῄζειν. εἰ οὖν μήτε ἐν τῷ παρεληλυθότι χρόνῳ μεταβάλλει τι μήτε ἐν τῷ μέλλοντι <μήτε ἐν ἐνεστῶτι, οὐδὲ> μεταβάλλειν τι ῥητέον.

ho gar enestos chronos isos men kai anyparktos estin, hina de touto nyn hyperthometha, ameres estin; adynaton de estin <en> amerei chrono nomizein ton sideron, ei tychoi, tes sklerotetos eis malakoteta metaballein e ton allon metabolon hekasten ginesthai; parataseos gar hautai phainontai chrezein. ei oun mete en to parelelythoti chrono metaballei ti mete en to mellonti <mete en enestoti, oude> metaballein ti rheteon.

πρὸς τούτοις, εἰ ἔστι τις μεταβολή, ἤτοι αἰσθήσεις ἁπλοπαθεῖς εἰσιν, ἡ δὲ μεταβολὴ συμμνημόνευσιν ἔχειν δοκεῖ τοῦ τε ἐξ οὗ μεταβάλλει καὶ εἰς ὃ μεταβάλλειν λέγεται· εἰ δὲ νοητή ἐστιν, ἐπεὶ περὶ τῆς ὑπάρξεως τῶν νοητῶν ἀνεπίκριτος γέγονε παρὰ τοῖς παλαιοῖς διαφωνία, καθάπερ ἤδη πολλάκις ὑπεμνήσαμεν, οὐδὲν ἕξομεν λέγειν οὐδὲ περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς μεταβολῆς.

pros toutois, ei esti tis metabole, etoi aistheseis haplopatheis eisin, he de metabole symmnemoneusin echein dokei tou te ex hou metaballei kai eis ho metaballein legetai; ei de noete estin, epei peri tes hyparxeos ton noeton anepikritos gegone para tois palaiois diaphonia, kathaper ede pollakis hypemnesamen, ouden hexomen legein oude peri tes hyparxeos tes metaboles.