Livre 1, § 15 — Esquisses pyrrhoniennes

οἱ δὲ νεώτεροι σκεπτικοὶ παραδιδόασι τρόπους τῆς ἐποχῆς πέντε τούσδε, πρῶτον τὸν ἀπὸ τῆς διαφωνίας, δεύτερον τὸν εἰς ἄπειρον ἐκβάλλοντα, τρίτον τὸν ἀπὸ τοῦ πρός τι, τέταρτον τὸν ὑποθετικόν, πέμπτον τὸν διάλληλον.

ohi de neoteroi skeptikoi paradidoasi tropous tes epoches pente tousde, proton ton apo tes diaphonias, deuteron ton eis apeiron ekballonta, triton ton apo tou pros ti, tetarton ton hypothetikon, pempton ton diallelon.

καὶ ὁ μὲν ἀπὸ τῆς διαφωνίας ἐστὶ καθ’ ὃν περὶ τοῦ προτεθέντος πράγματος ἀνεπίκριτον στάσιν παρά τε τῷ βίῳ καὶ παρὰ τοῖς φιλοσόφοις εὑρίσκομεν γεγενημένην, δι’ ἣν οὐ δυνάμενοι αἱρεῖσθαί τι ἢ ἀποδοκιμάζειν καταλήγομεν εἰς ἐποχήν.

kai ho men apo tes diaphonias esti kath’ hon peri tou protethentos pragmatos anepikriton stasin para te to bio kai para tois philosophois heuriskomen gegenemenen, di’ hen ou dynamenoi ahireisthai ti e apodokimazein katalegomen eis epochen.

ὁ δὲ ἀπὸ τῆς εἰς ἄπειρον ἐκπτώσεως ἐστὶν ἐν ᾧ τὸ φερόμενον εἰς πίστιν τοῦ προτεθέντος πράγματος πίστεως ἑτέρας χρῄζειν λέγομεν, κἀκεῖνο ἄλλης, καὶ μέχρις ἀπείρου, ὡς μὴ ἐχόντων ἡμῶν πόθεν ἀρξόμεθα τῆς κατασκευῆς τὴν ἐποχὴν ἀκολουθεῖν.

ho de apo tes eis apeiron ekptoseos estin en ho to pheromenon eis pistin tou protethentos pragmatos pisteos heteras chrezein legomen, kakeino alles, kai mechris apeirou, hos me echonton hemon pothen arxometha tes kataskeues ten epochen akolouthein.

ὁ δὲ ἀπὸ τοῦ πρός τι, καθὼς προειρήκαμεν, ἐν ᾧ πρὸς μὲν τὸ κρῖνον καὶ τὰ συνθεωρούμενα τοῖον ἢ τοῖον φαίνεται τὸ ὑποκείμενον, ὁποῖον δὲ ἔστι πρὸς τὴν φύσιν ἐπέχομεν.

ho de apo tou pros ti, kathos proeirekamen, en ho pros men to krinon kai ta syntheoroumena toion e toion phainetai to hypokeimenon, hopoion de esti pros ten physin epechomen.

ὁ δὲ ἐξ ὑποθέσεως ἔστιν ὅταν εἰς ἄπειρον ἐκβαλλόμενοι οἱ δογματικοὶ ἀπό τινος ἄρξωνται ὃ οὐ κατασκευάζουσιν ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ ἀναποδείκτως κατὰ συγχώρησιν λαμβάνειν ἀξιοῦσιν.

ho de ex hypotheseos estin hotan eis apeiron ekballomenoi ohi dogmatikoi apo tinos arxontai ho ou kataskeuazousin all’ haplos kai anapodeiktos kata synchoresin lambanein axiousin.

ὁ δὲ διάλληλος τρόπος συνίσταται, ὅταν τὸ ὀφεῖλον τοῦ ζητουμένου πράγματος εἶναι βεβαιωτικὸν χρείαν ἔχῃ τῆς ἐκ τοῦ ζητουμένου πίστεως· ἔνθα μηδέτερον δυνάμενοι λαβεῖν πρὸς κατασκευὴν θατέρου, περὶ ἀμφοτέρων ἐπέχομεν. ὅτι δὲ πᾶν τὸ ζητούμενον εἰς τούτους ἀνάγειν τοὺς τρόπους ἐνδέχεται, διὰ βραχέων ὑποδείξομεν οὕτως.

ho de diallelos tropos synistatai, hotan to opheilon tou zetoumenou pragmatos einai bebaiotikon chreian eche tes ek tou zetoumenou pisteos; entha medeteron dynamenoi labein pros kataskeuen thaterou, peri amphoteron epechomen. hoti de pan to zetoumenon eis toutous anagein tous tropous endechetai, dia bracheon hypodeixomen houtos.

τὸ προτεθὲν ἤτοι αἰσθητόν ἐστιν ἢ νοητόν, ὁποῖον δ’ ἂν ᾖ, διαπεφώνηται· οἱ μὲν γὰρ τὰ αἰσθητὰ μόνα φασὶν εἶναι ἀληθῆ, οἱ δὲ μόνα τὰ νοητά, οἱ δέ τινα μὲν αἰσθητὰ, τινὰ δὲ νοητά. πότερον οὖν ἐπικριτὴν εἶναι φήσουσι τὴν διαφωνίαν ἢ ἀνεπίκριτον; εἰ μὲν ἀνεπίκριτον, λέγομεν ὅτι δεῖ ἐπέχειν· περὶ γὰρ τῶν ἀνεπικρίτως διαφωνουμένων οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἀποφαίνεσθαι. εἰ δὲ ἐπικριτήν, πόθεν ἐπικριθήσεται πυνθανόμεθα.

to protethen etoi aistheton estin e noeton, hopoion d’ an e, diapephonetai; ohi men gar ta aistheta mona phasin einai alethe, ohi de mona ta noeta, ohi de tina men aistheta, tina de noeta. poteron oun epikriten einai phesousi ten diaphonian e anepikriton? ei men anepikriton, legomen hoti dei epechein; peri gar ton anepikritos diaphonoumenon ouch ohion te estin apophainesthai. ei de epikriten, pothen epikrithesetai pynthanometha.

οἷον τὸ αἰσθητόν (ἐπὶ τούτου γὰρ προτέρου στήσομεν τὸν λόγον) πότερον ὑπὸ αἰσθητοῦ ἢ ὑπὸ νοητοῦ; εἰ μὲν γὰρ ὑπὸ αἰσθητοῦ, ἐπεὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν ζητοῦμεν, καὶ ἐκεῖνο ἄλλου δεήσεται πρὸς πίστιν. εἰ δὲ κἀκεῖνο αἰσθητὸν ἔσται, πάλιν καὶ αὐτὸ ἄλλου δεήσεται τοῦ πιστώσοντος, καὶ τοῦτο μέχρις ἀπείρου.

ohion to aistheton (epi toutou gar proterou stesomen ton logon) poteron hypo aisthetou e hypo noetou? ei men gar hypo aisthetou, epei peri ton aistheton zetoumen, kai ekeino allou deesetai pros pistin. ei de kakeino aistheton estai, palin kai auto allou deesetai tou pistosontos, kai touto mechris apeirou.

εἰ δὲ ὑπὸ νοητοῦ ἐπικρίνεσθαι δεήσει τὸ αἰσθητόν, ἐπεὶ καὶ τὰ νοητὰ διαπεφώνηται, δεήσεται καὶ τοῦτο νοητὸν ὂν κρίσεώς τε καὶ πίστεως. πόθεν οὖν πιστωθήσεται; εἰ μὲν ὑπὸ νοητοῦ, εἰς ἄπειρον ἐκπεσεῖται ὁμοίως· εἰ δ’ ὑπὸ αἰσθητοῦ, ἐπεὶ πρὸς μὲν τὴν πίστιν τοῦ αἰσθητοῦ παρελήφθη νοητόν, πρὸς δὲ τὴν τοῦ νοητοῦ πίστιν αἰσθητόν, ὁ διάλληλος εἰσάγεται τρόπος.

ei de hypo noetou epikrinesthai deesei to aistheton, epei kai ta noeta diapephonetai, deesetai kai touto noeton on kriseos te kai pisteos. pothen oun pistothesetai? ei men hypo noetou, eis apeiron ekpeseitai homoios; ei d’ hypo aisthetou, epei pros men ten pistin tou aisthetou parelephthe noeton, pros de ten tou noetou pistin aistheton, ho diallelos eisagetai tropos.

εἰ δὲ ταῦτα φεύγων ὁ προσδιαλεγόμενος ἡμῖν κατὰ συγχώρησιν καὶ ἀναποδείκτως ἀξιώσειε λαμβάνειν τι πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἑξῆς, ὁ ὑποθετικὸς εἰσαχθήσεται τρόπος, ἄπορος ὑπάρχων. εἰ μὲν γὰρ ὁ ὑποτιθέμενος πιστός ἐστιν, ἡμεῖς ἀεὶ τὸ ἀντικείμενον ὑποτιθέμενοι οὐκ ἐσόμεθα ἀπιστότεροι. καὶ εἰ μὲν ἀληθές τι ὑποτίθεται ὁ ὑποτιθέμενος, ὕποπτον αὐτὸ ποιεῖ, καθ’ ὑπόθεσιν αὐτὸ λαμβάνων ἀλλὰ μὴ μετὰ κατασκευῆς· εἰ δὲ ψεῦδος, σαθρὰ ἔσται ἡ ὑποβάθρα τῶν κατασκευαζομένων.

ei de tauta pheugon ho prosdialegomenos hemin kata synchoresin kai anapodeiktos axioseie lambanein ti pros apodeixin ton hexes, ho hypothetikos eisachthesetai tropos, aporos hyparchon. ei men gar ho hypotithemenos pistos estin, hemeis aei to antikeimenon hypotithemenoi ouk esometha apistoteroi. kai ei men alethes ti hypotithetai ho hypotithemenos, hypopton auto poiei, kath’ hypothesin auto lambanon alla me meta kataskeues; ei de pseudos, sathra estai he hypobathra ton kataskeuazomenon.

καὶ εἰ μὲν ἀνύει τι τὸ ὑποτίθεσθαι πρὸς πίστιν, αὐτὸ τὸ ζητούμενον ὑποτιθέσθω, καὶ μὴ ἕτερόν τι δι’ οὗ δὴ κατασκευάσει τὸ πρᾶγμα περὶ οὗ ὁ λόγος· εἰ δὲ ἄτοπόν ἐστι τὸ ὑποτίθεσθαι τὸ ζητούμενον, ἄτοπον ἔσται καὶ τὸ ὑποτίθεσθαι τὸ ἐπαναβεβηκός.

kai ei men anyei ti to hypotithesthai pros pistin, auto to zetoumenon hypotithestho, kai me heteron ti di’ hou de kataskeuasei to pragma peri hou ho logos; ei de atopon esti to hypotithesthai to zetoumenon, atopon estai kai to hypotithesthai to epanabebekos.

ὅτι δὲ καὶ πρός τι ἐστὶ πάντα τὰ αἰσθητά, δῆλον· ἔστι γὰρ πρὸς τοὺς αἰσθανομένους. φανερὸν οὖν ὅτι ὅπερ ἂν ἡμῖν προτεθῇ πρᾶγμα αἰσθητόν, εἰς τοὺς πέντε τρόπους ἀνάγειν τοῦτο εὐμαρές ἐστιν. ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ νοητοῦ ἐπιλογιζόμεθα. εἰ μὲν γὰρ ἀνεπικρίτως διαπεφωνῆσθαι λέγοιτο, δοθήσεται ἡμῖν τὸ δεῖν ἐπέχειν περὶ αὐτοῦ.

hoti de kai pros ti esti panta ta aistheta, delon; esti gar pros tous aisthanomenous. phaneron oun hoti hoper an hemin protethe pragma aistheton, eis tous pente tropous anagein touto eumares estin. homoios de kai peri tou noetou epilogizometha. ei men gar anepikritos diapephonesthai legoito, dothesetai hemin to dein epechein peri autou.

εἰ δὲ ἐπικριθήσεται ἡ διαφωνία, εἰ μὲν διὰ νοητοῦ, εἰς ἄπειρον ἐκβαλοῦμεν, εἰ δὲ ὑπὸ αἰσθητοῦ, εἰς τὸν διάλληλον· τὸ γὰρ αἰσθητὸν πάλιν διαφωνούμενον, καὶ μὴ δυνάμενον δι’ αὑτοῦ ἐπικρίνεσθαι διὰ τὴν εἰς ἄπειρον ἔκπτωσιν, τοῦ νοητοῦ δεήσεται ὥσπερ καὶ τὸ νοητὸν τοῦ αἰσθητοῦ.

ei de epikrithesetai he diaphonia, ei men dia noetou, eis apeiron ekbaloumen, ei de hypo aisthetou, eis ton diallelon; to gar aistheton palin diaphonoumenon, kai me dynamenon di’ hautou epikrinesthai dia ten eis apeiron ekptosin, tou noetou deesetai hosper kai to noeton tou aisthetou.

διὰ ταῦτα δὲ ὁ ἐξ ὑποθέσεως λαμβάνων τι πάλιν ἄτοπος ἔσται. ἀλλὰ καὶ πρός τί ἐστι τὰ νοητά· πρὸς γὰρ τὸν νοῦν νοητὰ λέγεται, καὶ εἰ ἦν τῇ φύσει τοιοῦτον ὁποῖον λέγεται, οὐκ ἂν διεφωνήθη. ἀνήχθη οὖν καὶ τὸ νοητὸν εἰς τοὺς πέντε τρόπους, διόπερ ἀνάγκη περὶ τοῦ προτεθέντος πράγματος πάντως ἡμᾶς ἐπέχειν.

dia tauta de ho ex hypotheseos lambanon ti palin atopos estai. alla kai pros ti esti ta noeta; pros gar ton noun noeta legetai, kai ei en te physei toiouton hopoion legetai, ouk an diephonethe. anechthe oun kai to noeton eis tous pente tropous, dioper ananke peri tou protethentos pragmatos pantos hemas epechein.

Τοιοῦτοι μὲν καὶ οἱ παρὰ τοῖς νεωτέροις παραδιδόμενοι πέντε τρόποι· οὓς ἐκτίθενται οὐκ ἐκβάλλοντες τοὺς δέκα τρόπους, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ ποικιλώτερον καὶ διὰ τούτων σὺν ἐκείνοις ἐλέγχειν τὴν τῶν δογματικῶν προπέτειαν.

Toioutoi men kai ohi para tois neoterois paradidomenoi pente tropoi; hous ektithentai ouk ekballontes tous deka tropous, all’ hyper tou poikiloteron kai dia touton syn ekeinois elenchein ten ton dogmatikon propeteian.