Livre 1, § 14 — Esquisses pyrrhoniennes

Παραδίδονται τοίνυν συνήθως παρὰ τοῖς ἀρχαιοτέροις σκεπτικοῖς τρόποι, δι’ ὧν ἡ ἐποχὴ συνάγεσθαι δοκεῖ, δέκα τὸν ἀριθμόν, καὶ λόγους καὶ τύπους συνωνύμως καλοῦσιν. εἰσὶ δὲ οὗτοι, πρῶτος ὁ παρὰ τὴν τῶν ζῴων ἐξαλλαγήν, δεύτερος ὁ παρὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων διαφοράν, τρίτος ὁ παρὰ τὰς διαφόρους τῶν αἰσθητηρίων κατασκευάς, τέταρτος ὁ παρὰ τὰς περιστάσεις, πέμπτος ὁ παρὰ τὰς θέσεις καὶ τὰ διαστήματα καὶ τοὺς τόπους, ἕκτος ὁ παρὰ τὰς ἐπιμιξίας,

Paradidontai toinyn synethos para tois archaioterois skeptikois tropoi, di’ hon he epoche synagesthai dokei, deka ton arithmon, kai logous kai typous synonymos kalousin. eisi de houtoi, protos ho para ten ton zoon exallagen, deuteros ho para ten ton anthropon diaphoran, tritos ho para tas diaphorous ton aistheterion kataskeuas, tetartos ho para tas peristaseis, pemptos ho para tas theseis kai ta diastemata kai tous topous, hektos ho para tas epimixias,

ἕβδομος ὁ παρὰ τὰς ποσότητας καὶ σκευασίας τῶν ὑποκειμένων, ὄγδοος ὁ ἀπὸ τοῦ πρός τι, ἔννατος ὁ παρὰ τὰς συνεχεῖς ἢ σπανίους ἐγκυρήσεις, δέκατος ὁ παρὰ τὰς ἀγωγὰς καὶ τὰ ἔθη καὶ τοὺς νόμους καὶ τὰς μυθικὰς πίστεις καὶ τὰς δογματικὰς ὑπολήψεις.

hebdomos ho para tas posotetas kai skeuasias ton hypokeimenon, ogdoos ho apo tou pros ti, ennatos ho para tas synecheis e spanious enkyreseis, dekatos ho para tas agogas kai ta ethe kai tous nomous kai tas mythikas pisteis kai tas dogmatikas hypolepseis.

χρώμεθα δὲ τῇ τάξει ταύτῃ θετικῶς. τούτων δὲ ἐπαναβεβηκότες εἰσὶ τρόποι τρεῖς, ὁ ἀπὸ τοῦ κρίνοντος, ὁ ἀπὸ τοῦ κρινομένου, ὁ ἐξ ἀμφοῖν· τῷ μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ κρίνοντος ὑποτάσσονται οἱ πρῶτοι τέσσαρες τὸ γὰρ κρῖνον ἢ ζῷόν ἐστιν ἢ ἄνθρωπος ἢ αἴσθησις ἢ ἔν τινι περιστάσει), εἰς δὲ τὸν ἀπὸ τοῦ κρινομένου <ἀνάγονται> ὁ ἕβδομος καὶ ὁ δέκατος, εἰς δὲ τὸν ἐξ ἀμφοῖν σύνθετον ὁ πέμπτος καὶ ὁ ἕκτος καὶ ὁ ὄγδοος καὶ ὁ ἔννατος.

chrometha de te taxei taute thetikos. touton de epanabebekotes eisi tropoi treis, ho apo tou krinontos, ho apo tou krinomenou, ho ex amphoin; to men gar apo tou krinontos hypotassontai ohi protoi tessares to gar krinon e zoon estin e anthropos e aisthesis e en tini peristasei), eis de ton apo tou krinomenou <anagontai> ho hebdomos kai ho dekatos, eis de ton ex amphoin syntheton ho pemptos kai ho hektos kai ho ogdoos kai ho ennatos.

πάλιν δὲ οἱ τρεῖς οὗτοι ἀνάγονται εἰς τὸν πρός τι, ὡς εἶναι γενικώτατον μὲν τὸν πρός τι, εἰδικοὺς δὲ τοὺς τρεῖς, ὑποβεβηκότας δὲ τοὺς δέκα. ταῦτα μὲν περὶ τῆς ποσότητος αὐτῶν κατὰ τὸ πιθανὸν λέγομεν· περὶ δὲ τῆς δυνάμεως τάδε.

palin de ohi treis houtoi anagontai eis ton pros ti, hos einai genikotaton men ton pros ti, eidikous de tous treis, hypobebekotas de tous deka. tauta men peri tes posotetos auton kata to pithanon legomen; peri de tes dynameos tade.

Πρῶτον ἐλέγομεν εἶναι λόγον καθ’ ὃν <παρὰ> τὴν διαφορὰν τῶν ζῴων οὐχ αἱ αὐταὶ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ὑποπίπτουσι φαντασίαι. τοῦτο δὲ ἐπιλογιζόμεθα ἔκ τε τῆς περὶ τὰς γενέσεις αὐτῶν διαφορᾶς καὶ ἐκ τῆς περὶ τὰς συστάσεις τῶν σωμάτων παραλλαγῆς.

Proton elegomen einai logon kath’ hon <para> ten diaphoran ton zoon ouch ahi autai apo ton auton hypopiptousi phantasiai. touto de epilogizometha ek te tes peri tas geneseis auton diaphoras kai ek tes peri tas systaseis ton somaton parallages.

περὶ μὲν οὖν τὰς γενέσεις, ὅτι τῶν ζῴων τὰ μὲν χωρὶς μίξεως γίνεται τὰ δ’ ἐκ συμπλοκῆς. καὶ τῶν μὲν χωρὶς μίξεως γινομένων τὰ μὲν ἐκ πυρὸς γίνεται ὡς τὰ ἐν ταῖς καμίνοις φαινόμενα ζωΰφια, τὰ δ’ ἐξ ὕδατος φθειρομένου ὡς κώνωπες, τὰ δ’ ἐξ οἴνου τρεπομένου ὡς σκνῖπες, τὰ δ’ ἐκ γῆς <ὡς.... >,τὰ δ’ ἐξ ἰλύος ὡς βάτραχοι, τὰ δ’ ἐκ βορβόρου ὡς σκώληκες, τὰ δ’ ἐξ ὄνων ὡς κάνθαροι τὰ δ’ ἐκ λαχάνων ὡς κάμπαι, τὰ δ’ ἐκ καρπῶν ὡς οἱ ἐκ τῶν ἐρινεῶν ψῆνες, τὰ δ’ ἐκ ζῴων σηπομένων ὡς μέλισσαι ταύρων καὶ σφῆκες ἵππων·

peri men oun tas geneseis, hoti ton zoon ta men choris mixeos ginetai ta d’ ek symplokes. kai ton men choris mixeos ginomenon ta men ek pyros ginetai hos ta en tais kaminois phainomena zoyphia, ta d’ ex hydatos phtheiromenou hos konopes, ta d’ ex oinou trepomenou hos sknipes, ta d’ ek ges <hos.... >,ta d’ ex ilyos hos batrachoi, ta d’ ek borborou hos skolekes, ta d’ ex onon hos kantharoi ta d’ ek lachanon hos kampai, ta d’ ek karpon hos ohi ek ton erineon psenes, ta d’ ek zoon sepomenon hos melissai tauron kai sphekes hippon;

τῶν δ’ ἐκ συμπλοκῆς τὰ μὲν ἐξ ὁμοιογενῶν ὡς τὰ πλεῖστα, τὰ δ’ ἐξ ἀνομοιογενῶν ὡς ἡμίονοι. πάλιν κοινῇ τῶν ζῴων τὰ μὲν ζῳοτοκεῖται ὡς ἄνθρωποι, τὰ δ’ ᾠοτοκεῖται ὡς ὄρνιθες, τὰ δὲ σαρκοτοκεῖται ὡς ἄρκτοι.

ton d’ ek symplokes ta men ex homoiogenon hos ta pleista, ta d’ ex anomoiogenon hos hemionoi. palin koine ton zoon ta men zootokeitai hos anthropoi, ta d’ ootokeitai hos ornithes, ta de sarkotokeitai hos arktoi.

εἰκὸς οὖν τὰς περὶ τὰς γενέσεις ἀνομοιότητας καὶ διαφορὰς μεγάλας ποιεῖν ἀντιπαθείας, τὸ ἀσύγκρατον καὶ ἀσυνάρμοστον καὶ μαχόμενον ἐκεῖθεν φερομένας.

eikos oun tas peri tas geneseis anomoiotetas kai diaphoras megalas poiein antipatheias, to asynkraton kai asynarmoston kai machomenon ekeithen pheromenas.

ἀλλὰ καὶ ἡ διαφορὰ τῶν κυριωτάτων μερῶν τοῦ σώματος, καὶ μάλιστα τῶν πρὸς τὸ ἐπικρίνειν καὶ πρὸς τὸ αἰσθάνεσθαι πεφυκότων, μεγίστην δύναται ποιεῖν μάχην τῶν φαντασιῶν [παρὰ τὴν τῶν ζῴων παραλλαγήν]. οἱ γοῦν ἰκτεριῶντες ὠχρά φασιν εἶναι τὰ ἡμῖν φαινόμενα λευκά, καὶ οἱ ὑπόσφαγμα ἔχοντες αἱμωπά. ἐπεὶ οὖν καὶ τῶν ζῴων τὰ μὲν ὠχροὺς ἔχει τοὺς ὀφθαλμοὺς τὰ δ’ ὑφαίμους τὰ δὲ λευκανθίζοντας τὰ δ’ ἄλλην χροιὰν ἔχοντας, εἰκός, οἶμαι, διάφορον αὐτοῖς τὴν τῶν χρωμάτων ἀντίληψιν γίγνεσθαι.

alla kai he diaphora ton kyriotaton meron tou somatos, kai malista ton pros to epikrinein kai pros to aisthanesthai pephykoton, megisten dynatai poiein machen ton phantasion [para ten ton zoon parallagen]. ohi goun ikteriontes ochra phasin einai ta hemin phainomena leuka, kai ohi hyposphagma echontes ahimopa. epei oun kai ton zoon ta men ochrous echei tous ophthalmous ta d’ hyphaimous ta de leukanthizontas ta d’ allen chroian echontas, eikos, oimai, diaphoron autois ten ton chromaton antilepsin gignesthai.

ἀλλὰ καὶ ἐνατενίσαντες ἐπὶ πολὺν χρόνον τῷ ἡλίῳ, εἶτα ἐγκύψαντες βιβλίῳ τὰ γράμματα χρυσοειδῆ δοκοῦμεν εἶναι καὶ περιφερόμενα. ἐπεὶ οὖν καὶ τῶν ζῴων τινὰ φύσει λαμπηδόνα ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἔχει καὶ φῶς λεπτομερές τε καὶ εὐκίνητον ἀπ’ αὐτῶν ἀποστέλλει, ὡς καὶ νυκτὸς ὁρᾶν, δεόντως ἂν νομίζοιμεν ὅτι μὴ ὅμοια ἡμῖν τε κἀκείνοις τὰ ἐκτὸς ὑποπίπτει.

alla kai enatenisantes epi polyn chronon to helio, eita enkypsantes biblio ta grammata chrysoeide dokoumen einai kai peripheromena. epei oun kai ton zoon tina physei lampedona en tois ophthalmois echei kai phos leptomeres te kai eukineton ap’ auton apostellei, hos kai nyktos horan, deontos an nomizoimen hoti me homoia hemin te kakeinois ta ektos hypopiptei.

καί γε οἱ γόητες χρίοντες τὰς θρυαλλίδας ἰῷ χαλκοῦ καὶ θολῷ σηπίας ποιοῦσιν ὁτὲ μὲν χαλκοῦς ὁτὲ δὲ μέλανας φαίνεσθαι τοὺς παρόντας διὰ τὴν βραχεῖαν τοῦ μιχθέντος παρασποράν. πολὺ δήπου εὐλογώτερόν ἐστι, χυμῶν διαφόρων ἀνακεκραμένων τῇ ὁράσει τῶν <καὶ;>

kai ge ohi goetes chriontes tas thryallidas io chalkou kai tholo sepias poiousin hote men chalkous hote de melanas phainesthai tous parontas dia ten bracheian tou michthentos parasporan. poly depou eulogoteron esti, chymon diaphoron anakekramenon te horasei ton <kai?>

φαντασίας αὐτοῖς γίνεσθαι. ὅταν τε παραθλίψωμεν τὸν ὀφθαλμόν, ἐπιμήκη καὶ στενὰ φαίνεται τὰ εἴδη καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰ μεγέθη τῶν ὁρατῶν. εἰκὸς οὖν ὅτι ὅσα τῶν ζῴων λοξὴν ἔχει τὴν κόρην καὶ προμήκη, καθάπερ αἶγες αἴλουροι καὶ τὰ ἐοικότα, διάφορα φαντάζεται τὰ ὑποκείμενα εἶναι, καὶ οὐχ οἷα τὰ περιφερῆ τὴν κόρην ἔχοντα ζῷα εἶναι αὐτὰ ὑπολαμβάνει.

phantasias autois ginesthai. hotan te parathlipsomen ton ophthalmon, epimeke kai stena phainetai ta eide kai ta schemata kai ta megethe ton horaton. eikos oun hoti hosa ton zoon loxen echei ten koren kai promeke, kathaper aiges ailouroi kai ta eoikota, diaphora phantazetai ta hypokeimena einai, kai ouch ohia ta periphere ten koren echonta zoa einai auta hypolambanei.

τά τε κάτοπτρα παρὰ τὴν διάφορον κατασκευὴν ὁτὲ μὲν μικρότατα δείκνυσι τὰ ἐκτὸς ὑποκείμενα ὡς τὰ κοῖλα, ὁτὲ δ’ ἐπιμήκη καὶ στενά ὡς τὰ κυρτά· τινὰ δὲ τὴν μὲν κεφαλὴν κάτω δείκνυσι τοῦ κατοπτριζομένου, τοὺς δὲ πόδας ἄνω.

ta te katoptra para ten diaphoron kataskeuen hote men mikrotata deiknysi ta ektos hypokeimena hos ta koila, hote d’ epimeke kai stena hos ta kyrta; tina de ten men kephalen kato deiknysi tou katoptrizomenou, tous de podas ano.

ἐπεὶ οὖν καὶ τῶν περὶ τὴν ὄψιν ἀγγείων τὰ μὲν ἐξόφθαλμα κομιδῇ προπέπτωκεν ὑπὸ κυρτότητος, τὰ δὲ κοιλότερά ἐστι, τὰ δ’ ἐν ὑπτίῳ πλάτει βέβηκεν, εἰκὸς καὶ διὰ τοῦτο ἀλλοιοῦσθαι τὰς φαντασίας, καὶ μήτε ἴσα τοῖς μεγέθεσι μήτε ὅμοια ταῖς μορφαῖς ὁρᾶν τὰ αὐτὰ κύνας ἰχθύας λέοντας ἀνθρώπους ἀλλ’ οἵαν ἑκάστου ποιεῖ τύπωσιν ἡ δεχομένη τὸ φαινόμενον ὄψις.

epei oun kai ton peri ten opsin angeion ta men exophthalma komide propeptoken hypo kyrtotetos, ta de koilotera esti, ta d’ en hyptio platei bebeken, eikos kai dia touto alloiousthai tas phantasias, kai mete isa tois megethesi mete homoia tais morphais horan ta auta kynas ichthyas leontas anthropous all’ ohian hekastou poiei typosin he dechomene to phainomenon opsis.

ὁ δὲ αὐτὸς καὶ περὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων λόγος· πῶς γὰρ ἂν λεχθείη ὁμοίως κινεῖσθαι κατὰ τὴν ἁφὴν τά τε ὀστρακόδερμα καὶ τὰ σαρκοφανῆ καὶ τὰ ἠκανθωμένα καὶ τὰ ἐπτερωμένα ἢ λελεπιδωμένα; πῶς δὲ ὁμοίως ἀντιλαμβάνεσθαι κατὰ τὴν ἀκοὴν τά τε στενώτατον ἔχοντα τὸν πόρον τὸν ἀκουστικὸν καὶ τὰ εὐρυτάτῳ τούτῳ κεχρημένα, ἢ τὰ τετριχωμένα τὰ ὦτα καὶ τὰ ψιλὰ ταῦτα ἔχοντα; ὅπου γε καὶ ἡμεῖς ἄλλως μὲν κινούμεθα κατὰ τὴν ἀκοὴν παραβύσαντες τὰ ὦτα, ἄλλως δὲ ἢν ἁπλῶς αὐτοῖς χρώμεθα.

ho de autos kai peri ton allon aistheseon logos; pos gar an lechtheie homoios kineisthai kata ten haphen ta te ostrakoderma kai ta sarkophane kai ta ekanthomena kai ta epteromena e lelepidomena? pos de homoios antilambanesthai kata ten akoen ta te stenotaton echonta ton poron ton akoustikon kai ta eurytato touto kechremena, e ta tetrichomena ta ota kai ta psila tauta echonta? hopou ge kai hemeis allos men kinoumetha kata ten akoen parabysantes ta ota, allos de en haplos autois chrometha.

καὶ ἡ ὄσφρησις δὲ διαφέροι ἂν παρὰ τὴν τῶν ζῴων ἐξαλλαγήν· εἰ γὰρ καὶ ἡμεῖς ἄλλως μὲν κινούμεθα ἐμψυγέντες καὶ τοῦ φλέγματος πλεονάσαντος ἐν ἡμῖν, ἄλλως δὲ ἢν τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν ἡμῶν μέρη πλεονασμὸν αἵματος ὑποδέξηται, ἀποστρεφόμενοι τὰ εὐώδη τοῖς ἄλλοις δοκοῦντα εἶναι καὶ ὥσπερ πλήττεσθαι ὑπ’ αὐτῶν νομίζοντες, ἐπεὶ καὶ τῶν ζῴων τὰ μὲν πλαδαρά τέ ἐστι φύσει καὶ φλεγματώδη, τὰ δὲ πολύαιμα σφόδρα, τὰ δ’ ἐπικρατοῦσαν καὶ πλεονάζουσαν ἔχοντα τὴν ξανθὴν χολὴν ἢ τὴν μέλαιναν, εὔλογον καὶ διὰ τοῦτο διάφορα ἑκάστοις αὐτῶν φαίνεσθαι τὰ ὀσφρητά.

kai he osphresis de diapheroi an para ten ton zoon exallagen; ei gar kai hemeis allos men kinoumetha empsygentes kai tou phlegmatos pleonasantos en hemin, allos de en ta peri ten kephalen hemon mere pleonasmon ahimatos hypodexetai, apostrephomenoi ta euode tois allois dokounta einai kai hosper plettesthai hyp’ auton nomizontes, epei kai ton zoon ta men pladara te esti physei kai phlegmatode, ta de polyaima sphodra, ta d’ epikratousan kai pleonazousan echonta ten xanthen cholen e ten melainan, eulogon kai dia touto diaphora hekastois auton phainesthai ta osphreta.

καὶ τὰ γευστὰ ὁμοίως τῶν μὲν τραχεῖαν καὶ ἄνικμον ἐχόντων τὴν γλῶσσαν τῶν δὲ ἔνυγρον σφόδρα, εἴγε καὶ ἡμεῖς ξηροτέραν ἐν πυρετοῖς τὴν γλῶτταν σχόντες γεώδη καὶ κακόχυμα ἢ πικρὰ τὰ προσφερόμενα εἶναι νομίζομεν, τοῦτο δὲ πάσχομεν καὶ παρὰ τὴν διάφορον ἐπικράτειαν τῶν ἐν ἡμῖν χυμῶν εἶναι λεγομένων· ἐπεὶ οὖν καὶ τὰ ζῷα διάφορον τὸ γευστικὸν αἰσθητήριον ἔχει καὶ διαφόροις χυμοῖς πλεονάζον, διαφόρους ἂν καὶ κατὰ τὴν γεῦσιν φαντασίας τῶν ὑποκειμένων λαμβάνοι.

kai ta geusta homoios ton men tracheian kai anikmon echonton ten glossan ton de enygron sphodra, eige kai hemeis xeroteran en pyretois ten glottan schontes geode kai kakochyma e pikra ta prospheromena einai nomizomen, touto de paschomen kai para ten diaphoron epikrateian ton en hemin chymon einai legomenon; epei oun kai ta zoa diaphoron to geustikon aistheterion echei kai diaphorois chymois pleonazon, diaphorous an kai kata ten geusin phantasias ton hypokeimenon lambanoi.

ὥσπερ γὰρ ἡ αὐτὴ τροφὴ ἀναδιδομένη ὅπου μὲν γίνεται φλὲψ ὅπου δὲ ἀρτηρία ὅπου δὲ ὀστέον ὅπου δὲ νεῦρον καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον, παρὰ τὴν διαφορὰν τῶν ὑποδεχομένων αὐτὴν μερῶν διάφορον ἐπιδεικνυμένη δύναμιν, καὶ ὥσπερ τὸ ὕδωρ ‘ἓν καὶ μονοειδὲς ἀναδιδόμενον εἰς τὰ δένδρα ὅπου μὲν γίνεται φλοιὸς ὅπου δὲ κλάδος ὅπου δὲ καρπὸς καὶ ἤδη σῦκον καὶ ῥοιὰ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον,

hosper gar he aute trophe anadidomene hopou men ginetai phleps hopou de arteria hopou de osteon hopou de neuron kai ton allon hekaston, para ten diaphoran ton hypodechomenon auten meron diaphoron epideiknymene dynamin, kai hosper to hydor ‘hen kai monoeides anadidomenon eis ta dendra hopou men ginetai phloios hopou de klados hopou de karpos kai ede sykon kai rhoia kai ton allon hekaston,

καὶ καθάπερ τὸ τοῦ μουσουργοῦ πνεῦμα ‘ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἐμπνεόμενον τῷ αὐλῷ ὅπου μὲν γίνεται ὀξὺ ὅπου δὲ βαρύ, καὶ ἡ αὐτὴ ἐπέρεισις τῆς χειρὸς ἐπὶ τῆς λύρας ὅπου μὲν βαρὺν φθόγγον ποιεῖ ὅπου δὲ ὀξύν οὕτως εἰκὸς καὶ τὰ ἐκτὸς ὑποκείμενα διάφορα θεωρεῖσθαι παρὰ τὴν διάφορον κατασκευὴν τῶν τὰς φαντασίας ὑπομενόντων ζῴων.

kai kathaper to tou mousourgou pneuma ‘hen kai to auto empneomenon to aulo hopou men ginetai oxy hopou de bary, kai he aute epereisis tes cheiros epi tes lyras hopou men baryn phthongon poiei hopou de oxyn houtos eikos kai ta ektos hypokeimena diaphora theoreisthai para ten diaphoron kataskeuen ton tas phantasias hypomenonton zoon.

ἐναργέστερον δὲ τὸ τοιοῦτον ἔστι μαθεῖν ἀπὸ τῶν αἱρετῶν τε καὶ φευκτῶν τοῖς ζῴοις. μύρον γοῦν ἀνθρώποις μὲν ἥδιστον φαίνεται, κανθάροις δὲ καὶ μελίσσαις δυσανάσχετον· καὶ τὸ ἔλαιον τοὺς μὲν ἀνθρώπους ὠφελεῖ, σφῆκας δὲ καὶ μελίσσας ἀναιρεῖ καταρραινόμενον· καὶ τὸ θαλάττιον ὕδωρ ἀνθρώποις μὲν ἀηδές ἐστι πινόμενον καὶ φαρμακῶδες, ἰχθύσι δὲ ἥδιστον καὶ πότιμον.

enargesteron de to toiouton esti mathein apo ton ahireton te kai pheukton tois zoois. myron goun anthropois men hediston phainetai, kantharois de kai melissais dysanascheton; kai to elaion tous men anthropous ophelei, sphekas de kai melissas anairei katarrainomenon; kai to thalattion hydor anthropois men aedes esti pinomenon kai pharmakodes, ichthysi de hediston kai potimon.

σύες τε ἥδιον βορβόρῳ λούονται δυσωδεστάτῳ ἢ ὕδατι διειδεῖ καὶ καθαρῷ. τῶν τε ζῴων τὰ μέν ἐστι ποηφάγα τὰ δὲ θαμνοφάγα τὰ δὲ ὑληνόμα τὰ δὲ σπερμοφάγα τὰ δὲ σαρκοφάγα τὰ γαλακτοφάγα, καὶ τὰ μὲν σεσηπυίᾳ χαίρει τροφῇ τὰ δὲ νεαρᾷ, καὶ τὰ μὲν ὠμῇ τὰ δὲ μαγειρικῶς ἐσκευασμένῃ. καὶ κοινῶς τὰ ἄλλοις ἡδέα ἄλλοις ἐστὶν ἀηδῆ καὶ φευκτὰ καὶ θανάσιμα.

syes te hedion borboro louontai dysodestato e hydati dieidei kai katharo. ton te zoon ta men esti poephaga ta de thamnophaga ta de hylenoma ta de spermophaga ta de sarkophaga ta galaktophaga, kai ta men sesepyia chairei trophe ta de neara, kai ta men ome ta de mageirikos eskeuasmene. kai koinos ta allois hedea allois estin aede kai pheukta kai thanasima.

τὸ γοῦν κώνειον πιαίνει τοὺς ὄρτυγας καὶ ὁ ὑοσκύαμος τὰς ὗς, αἳ δὴ χαίρουσι καὶ σαλαμάνδρας ἐσθίουσαι, ὡσπεροῦν ἔλαφοι τὰ ἰοβόλα ζῷα καὶ αἱ χελιδόνες κανθαρίδας. οἵ τε μύρμηκες καὶ οἱ σκνῖπες ἀνθρώποις μὲν ἀηδίας καὶ στρόφους ἐμποιοῦσι καταπινόμενοι· ἡ δὲ ἄρκτος ἢν ἀρρωστίᾳ τινὶ περιπέσῃ, τούτους καταλιχμωμένη ῥώννυται.

to goun koneion piainei tous ortygas kai ho hyoskyamos tas hys, ahi de chairousi kai salamandras esthiousai, hosperoun elaphoi ta iobola zoa kai ahi chelidones kantharidas. ohi te myrmekes kai ohi sknipes anthropois men aedias kai strophous empoiousi katapinomenoi; he de arktos en arrostia tini peripese, toutous katalichmomene rhonnytai.

ἔχιδνα δὲ θιγόντος αὐτῆς μόνον φηγοῦ κλάδου καροῦται, καὶ νυκτερὶς πλατάνου φύλλου. φεύγει δὲ κριὸν μὲν ἐλέφας, λέων δὲ ἀλεκτρυόνα, καὶ θραγμὸν κυάμων ἐρεικομένων τὰ θαλάττια κήτη, καὶ τίγρις ψόφον τυμπάνου. καὶ ἄλλα δὲ πλείω τούτων ἔνεστι λέγειν· ἀλλ’ ἵνα μὴ μᾶλλον τοῦ δέοντος ἐνδιατρίβειν δοκῶμεν, εἰ τὰ αὐτὰ τοῖς μέν ἐστιν ἀηδῆ τοῖς δὲ ἡδέα, τὸ δὲ ἡδὺ καὶ ἀηδὲς ἐν φαντασίᾳ κεῖται, διάφοροι γίνονται τοῖς ζῴοις ἀπὸ τῶν ὑποκειμένων φαντασίαι.

echidna de thigontos autes monon phegou kladou karoutai, kai nykteris platanou phyllou. pheugei de krion men elephas, leon de alektryona, kai thragmon kyamon ereikomenon ta thalattia kete, kai tigris psophon tympanou. kai alla de pleio touton enesti legein; all’ hina me mallon tou deontos endiatribein dokomen, ei ta auta tois men estin aede tois de hedea, to de hedy kai aedes en phantasia keitai, diaphoroi ginontai tois zoois apo ton hypokeimenon phantasiai.

εἰ δὲ τὰ αὐτὰ πράγματα ἀνόμοια φαίνεται παρὰ τὴν τῶν ζῴων ἐξαλλαγήν, ὁποῖον μὲν ἡμῖν θεωρεῖται τὸ ὑποκείμενον ἕξομεν λέγειν, ὁποῖον δὲ ἔστι πρὸς τὴν φύσιν ἐφέξομεν. οὐδὲ γὰρ ἐπικρίνειν αὐτοὶ δυνησόμεθα τὰς φαντασίας τάς τε ἡμετέρας καὶ τὰς τῶν ἄλλων ζῴων, μέρος καὶ αὐτοὶ τῆς διαφωνίας ὄντες καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἐπικρινοῦντος δεησόμενοι μᾶλλον ἢ αὐτοὶ κρίνειν δυνάμενοι.

ei de ta auta pragmata anomoia phainetai para ten ton zoon exallagen, hopoion men hemin theoreitai to hypokeimenon hexomen legein, hopoion de esti pros ten physin ephexomen. oude gar epikrinein autoi dynesometha tas phantasias tas te hemeteras kai tas ton allon zoon, meros kai autoi tes diaphonias ontes kai dia touto tou epikrinountos deesomenoi mallon e autoi krinein dynamenoi.

καὶ ἄλλως οὔτε ἀναποδείκτως δυνάμεθα προκρίνειν τὰς ἡμετέρας φαντασίας τῶν παρὰ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις γινομένων οὔτε μετ’ ἀποδείξεως. πρὸς γὰρ τῷ μὴ εἶναι ἀπόδειξιν ἴσως, ὡς ὑπομνήσομεν, αὐτὴ ἡ λεγομένη ἀπόδειξις ἤτοι φαινομένη ἡμῖν ἔσται ἢ οὐ φαινομένη. καὶ εἰ μὲν μὴ φαινομένη, οὐδὲ μετὰ πεποιθήσεως αὐτὴν προοισόμεθα· εἰ δὲ φαινομένη ἡμῖν, ἐπειδὴ περὶ τῶν φαινομένων τοῖς ζῴοις ζητεῖται καὶ ἡ ἀπόδειξις ἡμῖν φαίνεται ζῴοις οὖσι, καὶ αὐτὴ ζητηθήσεται εἰ ἔστιν ἀληθὴς καθό ἐστι φαινομένη.

kai allos oute anapodeiktos dynametha prokrinein tas hemeteras phantasias ton para tois alogois zoois ginomenon oute met’ apodeixeos. pros gar to me einai apodeixin isos, hos hypomnesomen, aute he legomene apodeixis etoi phainomene hemin estai e ou phainomene. kai ei men me phainomene, oude meta pepoitheseos auten prooisometha; ei de phainomene hemin, epeide peri ton phainomenon tois zoois zeteitai kai he apodeixis hemin phainetai zoois ousi, kai aute zetethesetai ei estin alethes katho esti phainomene.

ἄτοπον δὲ τὸ ζητούμενον διὰ τοῦ ζητουμένου κατασκευάζειν ἐπιχειρεῖν, ἐπεὶ ἔσται τὸ αὐτὸ πιστὸν καὶ ἄπιστον, ὅπερ ἀμήχανον, πιστὸν μὲν ᾗ βούλεται ἀποδεικνύειν, ἄπιστον δὲ ᾗ ἀποδείκνυται. οὐχ ἕξομεν ἄρα ἀπόδειξιν δι’ ἧς προκρινοῦμεν τὰς ἑαυτῶν φαντασίας τῶν παρὰ τοῖς ἀλόγοις καλουμένοις ζῴοις γινομένων. εἰ οὖν διάφοροι γίνονται αἱ φαντασίαι παρὰ τὴν τῶν ζῴων ἐξαλλαγήν, ἃς ἐπικρῖναι ἀμήχανόν ἐστιν, ἐπέχειν ἀνάγκη περὶ τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων.

atopon de to zetoumenon dia tou zetoumenou kataskeuazein epicheirein, epei estai to auto piston kai apiston, hoper amechanon, piston men he bouletai apodeiknyein, apiston de he apodeiknytai. ouch hexomen ara apodeixin di’ hes prokrinoumen tas heauton phantasias ton para tois alogois kaloumenois zoois ginomenon. ei oun diaphoroi ginontai ahi phantasiai para ten ton zoon exallagen, has epikrinai amechanon estin, epechein ananke peri ton ektos hypokeimenon.

’Ἐκ περιουσίας δὲ καὶ συγκρίνομεν τὰ ἄλογα καλούμενα ζῷα τοῖς ἀνθρώποις κατὰ φαντασίαν· καὶ γὰρ καταπαίζειν τῶν δογματικῶν τετυφωμένων καὶ περιαυτολογούντων οὐκ ἀποδοκιμάζομεν μετὰ τοὺς πρακτικοὺς τῶν λόγων. οἱ μὲν οὖν ἡμέτεροι τὸ πλῆθος τῶν ἀλόγων ζῴων ἁπλῶς εἰώθασι συγκρίνειν τῷ ἀνθρώπῳ·

’Ek periousias de kai synkrinomen ta aloga kaloumena zoa tois anthropois kata phantasian; kai gar katapaizein ton dogmatikon tetyphomenon kai periautologounton ouk apodokimazomen meta tous praktikous ton logon. ohi men oun hemeteroi to plethos ton alogon zoon haplos eiothasi synkrinein to anthropo;

ἐπεὶ δὲ εὑρεσιλογοῦντες οἱ δογματικοὶ ἄνισον εἶναί φασι τὴν σύγκρισιν, ἡμεῖς ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος ἐπὶ πλέον παίζοντες ἐπὶ ἑνὸς ζῴου στήσομεν τὸν λόγον, οἷον ἐπὶ κυνός, εἰ δοκεῖ, τοῦ εὐτελεστάτου δοκοῦντος εἶναι. εὑρήσομεν γὰρ καὶ οὕτω μὴ λειπόμενα ἡμῶν τὰ ζῷα, περὶ ὧν ὁ λόγος, ὡς πρὸς τὴν πίστιν τῶν φαινομένων.

epei de heuresilogountes ohi dogmatikoi anison einai phasi ten synkrisin, hemeis ek pollou tou periontos epi pleon paizontes epi henos zoou stesomen ton logon, ohion epi kynos, ei dokei, tou eutelestatou dokountos einai. heuresomen gar kai houto me leipomena hemon ta zoa, peri hon ho logos, hos pros ten pistin ton phainomenon.

ὅτι τοίνυν αἰσθήσει διαφέρει τοῦτο τὸ ζῷον ἡμῶν, οἱ δογματικοὶ συνομολογοῦσιν· καὶ γὰρ τῇ ὀσφρήσει μᾶλλον ἡμῶν ἀντιλαμβάνεται, τὰ μὴ ὁρώμενα αὐτῷ θηρία διὰ ταύτης ἀνιχνεύων καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς θᾶττον ἡμῶν ταῦτα ὁρῶν καὶ τῇ ἀκοῇ αἰσθανόμενος ὀξέως.

hoti toinyn aisthesei diapherei touto to zoon hemon, ohi dogmatikoi synomologousin; kai gar te osphresei mallon hemon antilambanetai, ta me horomena auto theria dia tautes anichneuon kai tois ophthalmois thatton hemon tauta horon kai te akoe aisthanomenos oxeos.

οὐκοῦν ἐπὶ τὸν λόγον ἔλθωμεν. τούτου δὲ ὁ μέν ἐστιν ἐνδιάθετος ὁ δὲ προφορικός. ἴδωμεν οὖν πρότερον περὶ τοῦ ἐνδιαθέτου. οὗτος τοίνυν κατὰ τοὺς μάλιστα ἡμῖν ἀντιδοξοῦντας νῦν δογματικούς, τοὺς ἀπὸ τῆς Στοᾶς, ἐν τούτοις ἔοικε σαλεύειν, τῇ αἱρέσει τῶν οἰκείων καὶ φυγῇ τῶν ἀλλοτρίων, τῇ γνώσει τῶν εἰς τοῦτο συντεινουσῶν τεχνῶν, τῇ ἀντιλήψει τῶν κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἀρετῶν <καὶ> τῶν περὶ τὰ πάθη.

oukoun epi ton logon elthomen. toutou de ho men estin endiathetos ho de prophorikos. idomen oun proteron peri tou endiathetou. houtos toinyn kata tous malista hemin antidoxountas nyn dogmatikous, tous apo tes Stoas, en toutois eoike saleuein, te ahiresei ton oikeion kai phyge ton allotrion, te gnosei ton eis touto synteinouson technon, te antilepsei ton kata ten oikeian physin areton <kai> ton peri ta pathe.

ὁ τοίνυν κύων, ἐφ’ οὗ τὸν λόγον ἔδοξε στῆσαι παραδείγματος ἕνεκα αἵρεσιν ποιεῖται τῶν οἰκείων καὶ φυγὴν τῶν βλαβερῶν, τὰ μὲν τρόφιμα διώκων, μάστιγος δὲ ἀναταθείσης ὑποχωρῶν. ἀλλὰ καὶ τέχνην ἔχει ποριστικὴν τῶν οἰκείων, τὴν θηρευτικήν.

ho toinyn kyon, eph’ hou ton logon edoxe stesai paradeigmatos heneka ahiresin poieitai ton oikeion kai phygen ton blaberon, ta men trophima diokon, mastigos de anatatheises hypochoron. alla kai technen echei poristiken ton oikeion, ten thereutiken.

ἔστι δὲ οὐδ’ ἀρετῆς ἐκτός· τῆς γέ τοι δικαιοσύνης οὔσης τοῦ κατ’ ἀξίαν ἀποδοτικῆς ἑκάστῳ, ὁ κύων τοὺς μὲν οἰκείους γε καὶ εὖ ποιοῦντας σαίνων καὶ φρουρῶν τοὺς δὲ ἀνοικείους καὶ ἀδικοῦντας ἀμυνόμενος οὐκ ἔξω ἂν εἴη τῆς δικαιοσύνης.

esti de oud’ aretes ektos; tes ge toi dikaiosynes ouses tou kat’ axian apodotikes hekasto, ho kyon tous men oikeious ge kai eu poiountas sainon kai phrouron tous de anoikeious kai adikountas amynomenos ouk exo an eie tes dikaiosynes.

εἰ δὲ ταύτην ἔχει, τῶν ἀρετῶν ἀντακολουθουσῶν καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἔχει, ἃς οὔ φασιν ἔχειν τοὺς πολλοὺς ἀνθρώπους οἱ σοφοί. καὶ ἄλκιμον δὲ ὄντα ὁρῶμεν ἐν ταῖς ἀμύναις καὶ συνετόν, ὡς καὶ Ὅμηρος ἐμαρτύρησεν, ποιήσας τὸν Ὀδυσσέα πᾶσι μὲν τοῖς οἰκείοις ἀνθρώποις ἀγνῶτα ὄντα ὑπὸ μόνου δὲ τοῦ Ἄργου ἐπιγνωσθέντα, μήτε ὑπὸ τῆς ἀλλοιώσεως τῆς κατὰ τὸ σῶμα τἀνδρὸς ἀπατηθέντος τοῦ κυνός, μήτε ἐκστάντος τῆς καταληπτικῆς φαντασίας, ἣν μᾶλλον τῶν ἀνθρώπων ἔχων ἐφάνη.

ei de tauten echei, ton areton antakolouthouson kai tas allas aretas echei, has ou phasin echein tous pollous anthropous ohi sophoi. kai alkimon de onta horomen en tais amynais kai syneton, hos kai Homeros emartyresen, poiesas ton Odyssea pasi men tois oikeiois anthropois agnota onta hypo monou de tou Argou epignosthenta, mete hypo tes alloioseos tes kata to soma tandros apatethentos tou kynos, mete ekstantos tes kataleptikes phantasias, hen mallon ton anthropon echon ephane.

κατὰ δὲ τὸν Χρύσιππον τὸν μάλιστα συμπολεμοῦντα τοῖς ἀλόγοις ζῴοις καὶ τῆς ἀοιδίμου διαλεκτικῆς μετέχει. φησὶ γοῦν αὐτὸν ὁ προειρημένος ἀνὴρ ἐπιβάλλειν τῷ πέμπτῳ διὰ πλειόνων ἀναποδείκτῳ, ὅταν ἐπὶ τρίοδον ἐλθὼν καὶ τὰς δύο ὁδοὺς ἰχνεύσας δι’ ὧν οὐ διῆλθε τὸ θηρίον, τὴν τρίτην μηδ’ ἰχνεύσας εὐθέως ὁρμήσῃ δι’ αὐτῆς. δυνάμει γὰρ τοῦτο αὐτὸν λογίζεσθαί φησιν ὁ ἀρχαῖος ‘τῇδε ἢ τῇδε ἢ τῇδε διῆλθε τὸ θηρίον· οὔτε δὲ τῇδε οὔτε τῇδε·

kata de ton Chrysippon ton malista sympolemounta tois alogois zoois kai tes aoidimou dialektikes metechei. phesi goun auton ho proeiremenos aner epiballein to pempto dia pleionon anapodeikto, hotan epi triodon elthon kai tas dyo hodous ichneusas di’ hon ou dielthe to therion, ten triten med’ ichneusas eutheos hormese di’ autes. dynamei gar touto auton logizesthai phesin ho archaios ‘tede e tede e tede dielthe to therion; oute de tede oute tede;

τῇδε ἄρα.’ ἀλλὰ καὶ τῶν ἑαυτοῦ παθῶν ἀντιληπτικός τέ ἐστι καὶ παραμυθητικός· σκόλοπος γὰρ αὐτῷ καταπαγέντος ἐπὶ τὴν ἄρσιν τούτου ὁρμᾷ τῇ τοῦ ποδὸς πρὸς τὴν γῆν παρατρίψει καὶ διὰ τῶν ὀδόντων. ἕλκος τε εἰ ἔχει που, ἐπεὶ τὰ μὲν ῥυπαρὰ ἕλκη δυσαλθῆ ἐστιν, τὰ δὲ καθαρὰ ῥᾳδίως θεραπεύεται, πρᾴως ἀποψᾷ τὸν γινόμενον ἰχῶρα.

tede ara.’ alla kai ton heautou pathon antileptikos te esti kai paramythetikos; skolopos gar auto katapagentos epi ten arsin toutou horma te tou podos pros ten gen paratripsei kai dia ton odonton. helkos te ei echei pou, epei ta men rhypara helke dysalthe estin, ta de kathara rhadios therapeuetai, praos apopsa ton ginomenon ichora.

ἀλλὰ καὶ τὸ ‘Ἱπποκράτειον φυλάσσει μάλα καλῶς· ἐπεὶ γὰρ ποδὸς ἄκος ἀκινησία, εἴ ποτε τραῦμα ἐν ποδὶ σχοίη, μετεωρίζει τοῦτον καὶ ὡς οἷόν τε ἄσκυλτον τηρεῖ. ὀχλούμενός τε ὑπὸ χυμῶν ἀνοικείων πόαν ἐσθίει, μεθ’ ἧς ἀποβλύζων τὸ ἀνοίκειον ὑγιάζεται.

alla kai to ‘Hippokrateion phylassei mala kalos; epei gar podos akos akinesia, ei pote trauma en podi schoie, meteorizei touton kai hos ohion te askylton terei. ochloumenos te hypo chymon anoikeion poan esthiei, meth’ hes apoblyzon to anoikeion hygiazetai.

εἰ τοίνυν ἐφάνη τὸ ζῷον, ἐφ’ οὗ τὸν λόγον ἐστήσαμεν παραδείγματος ἕνεκα, καὶ αἱρούμενον τὰ οἰκεῖα καὶ τὰ ὀχληρὰ φεῦγον, τέχνην τε ἔχον ποριστικὴν τῶν οἰκείων, καὶ τῶν ἑαυτοῦ παθῶν ἀντιληπτικὸν καὶ παραμυθητικόν, καὶ οὐκ ἔξω ἀρετῆς, ἐν οἷς κεῖται ἡ τελειότης τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου, τέλειος ἂν εἴη κατὰ τοῦτο ὁ κύων· ὅθεν μοι δοκοῦσί τινες τῶν κατὰ φιλοσοφίαν ἑαυτοὺς σεμνῦναι τῇ τοῦ ζῴου τούτου προσηγορίᾳ.

ei toinyn ephane to zoon, eph’ hou ton logon estesamen paradeigmatos heneka, kai ahiroumenon ta oikeia kai ta ochlera pheugon, technen te echon poristiken ton oikeion, kai ton heautou pathon antileptikon kai paramythetikon, kai ouk exo aretes, en ohis keitai he teleiotes tou endiathetou logou, teleios an eie kata touto ho kyon; hothen moi dokousi tines ton kata philosophian heautous semnynai te tou zoou toutou prosegoria.

περὶ δὲ τοῦ προφορικοῦ λόγου τέως μὲν οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖον ζητεῖν· τοῦτον γὰρ καὶ τῶν δογματικῶν ἔνιοι παρῃτήσαντο ὡς ἀντιπράττοντα τῇ τῆς ἀρετῆς ἀναλήψει, διὸ καὶ παρὰ τὸν τῆς μαθήσεως χρόνον ἤσκησαν σιωπήν· καὶ ἄλλως, εἰ καθ’ ὑπόθεσιν εἴη ἄνθρωπος ἐνεός, οὐδεὶς φήσει αὐτὸν εἶναι ἄλογον. ἵνα δὲ καὶ ταῦτα παραλίπωμεν, μάλιστα μὲν ὁρῶμεν τὰ ζῷα, περὶ ὧν ὁ λόγος, καὶ ἀνθρωπίνας προφερόμενα φωνάς, ὡς κίττας καὶ ἄλλα τινά.

peri de tou prophorikou logou teos men ouk estin anankaion zetein; touton gar kai ton dogmatikon enioi paretesanto hos antiprattonta te tes aretes analepsei, dio kai para ton tes matheseos chronon eskesan siopen; kai allos, ei kath’ hypothesin eie anthropos eneos, oudeis phesei auton einai alogon. hina de kai tauta paralipomen, malista men horomen ta zoa, peri hon ho logos, kai anthropinas propheromena phonas, hos kittas kai alla tina.

ἵνα δὲ καὶ τοῦτο ἐάσωμεν, εἰ καὶ μὴ συνίεμεν τὰς φωνὰς τῶν ἀλόγων καλουμένων ζῴων, ὅλως οὐκ ἔστιν ἀπεικὸς διαλέγεσθαι μὲν ταῦτα, ἡμᾶς δὲ μὴ συνιέναι· καὶ γὰρ τῆς τῶν βαρβάρων φωνῆς ἀκούοντες οὐ συνίεμεν ἀλλὰ μονοειδῆ ταύτην εἶναι δοκοῦμεν.

hina de kai touto easomen, ei kai me syniemen tas phonas ton alogon kaloumenon zoon, holos ouk estin apeikos dialegesthai men tauta, hemas de me synienai; kai gar tes ton barbaron phones akouontes ou syniemen alla monoeide tauten einai dokoumen.

καὶ ἀκούομεν δὲ τῶν κυνῶν ἄλλην μὲν φωνὴν προϊεμένων ὅταν ἀμύνωνταί τινας, ἄλλην δὲ ὅταν ὠρύωνται, καὶ ἄλλην ὅταν τύπτωνται, καὶ διάφορον ἐπὰν σαίνωσιν. καὶ ὅλως εἴ τις εἰς τοῦτο ἀτενίσειεν, εὕροι ἂν πολλὴν παραλλαγὴν τῆς φωνῆς παρὰ τούτῳ τε καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις ἐν ταῖς διαφόροις περιστάσεσιν, ὥστε διὰ ταῦτα εἰκότως λέγοιτ’ ἂν καὶ τοῦ προφορικοῦ μετέχειν λόγου τὰ καλούμενα ἄλογα ζῷα.

kai akouomen de ton kynon allen men phonen proiemenon hotan amynontai tinas, allen de hotan oryontai, kai allen hotan typtontai, kai diaphoron epan sainosin. kai holos ei tis eis touto ateniseien, heuroi an pollen parallagen tes phones para touto te kai tois allois zoois en tais diaphorois peristasesin, hoste dia tauta eikotos legoit’ an kai tou prophorikou metechein logou ta kaloumena aloga zoa.

εἰ δὲ μήτε ἀκριβείᾳ τῶν αἰσθήσεων λείπεται τῶν ἀνθρώπων ταῦτα μήτε τῷ ἐνδιαθέτῳ λόγῳ, ἐκ περιουσίας δὲ εἰπεῖν μηδὲ τῷ προφορικῷ, οὐκ ἂν ἀπιστότερα ἡμῶν εἴη κατὰ τὰς φαντασίας.

ei de mete akribeia ton aistheseon leipetai ton anthropon tauta mete to endiatheto logo, ek periousias de eipein mede to prophoriko, ouk an apistotera hemon eie kata tas phantasias.

καὶ ἐφ’ ἑκάστου δὲ τῶν ἀλόγων ζῴων ἴσως ἱστάντας τὸν λόγον ταῦτα ἀποδεικνύειν δυνατόν ἐστιν. οἷον γοῦν τίς οὐκ ἂν εἴποι τοὺς ὄρνιθας ἀγχινοίᾳ τε διαφέρειν καὶ τῷ προφορικῷ κεχρῆσθαι λόγῳ; οἵ γε οὐ μόνον τὰ παρόντα ἀλλὰ καὶ τὰ ἐσόμενα ἐπίστανται καὶ ταῦτα τοῖς συνιέναι δυναμένοις προδηλοῦσιν, ἄλλως τε σημαίνοντες καὶ τῇ φωνῇ προαγορεύοντες.

kai eph’ hekastou de ton alogon zoon isos histantas ton logon tauta apodeiknyein dynaton estin. ohion goun tis ouk an eipoi tous ornithas anchinoia te diapherein kai to prophoriko kechresthai logo? ohi ge ou monon ta paronta alla kai ta esomena epistantai kai tauta tois synienai dynamenois prodelousin, allos te semainontes kai te phone proagoreuontes.

Τὴν δὲ σύγκρισιν ἐποιησάμην, ὡς καὶ ἔμπροσθεν ἐπεσημηνάμην, ἐκ περιόντος, ἱκανῶς, ὡς οἶμαι, δείξας [ἔμπροσθεν] ὅτι μὴ δυνάμεθα προκρίνειν τὰς ἡμετέρας φαντασίας τῶν παρὰ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις γινομένων. ἀλλ’ εἰ μή ἐστιν ἀπιστότερα τὰ ἄλογα ζῷα ἡμῶν πρὸς τὴν κρίσιν τῶν φαντασιῶν, καὶ διάφοροι γίνονται φαντασίαι παρὰ τὴν τῶν ζῴων παραλλαγήν, ὁποῖον μὲν ἕκαστον τῶν ὑποκειμένων ἐμοὶ φαίνεται δυνήσομαι λέγειν, ὁποῖον δὲ ἔστι τῇ φύσει διὰ τὰ προειρημένα ἐπέχειν ἀναγκασθήσομαι.

Ten de synkrisin epoiesamen, hos kai emprosthen epesemenamen, ek periontos, hikanos, hos oimai, deixas [emprosthen] hoti me dynametha prokrinein tas hemeteras phantasias ton para tois alogois zoois ginomenon. all’ ei me estin apistotera ta aloga zoa hemon pros ten krisin ton phantasion, kai diaphoroi ginontai phantasiai para ten ton zoon parallagen, hopoion men hekaston ton hypokeimenon emoi phainetai dynesomai legein, hopoion de esti te physei dia ta proeiremena epechein anankasthesomai.

Καὶ ὁ μὲν πρῶτος τῆς ἐποχῆς τρόπος τοιοῦτός ἐστι, δεύτερον δὲ ἐλέγομεν εἶναι τὸν ἀπὸ τῆς διαφορᾶς τῶν ἀνθρώπων· ἵνα γὰρ καθ’ ὑπόθεσιν καὶ συγχωρήσῃ τις πιστοτέρους εἶναι τῶν ἀλόγων ζῴων τοὺς ἀνθρώπους, εὑρήσομεν καὶ ὅσον ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ διαφορᾷ τὴν ἐποχὴν εἰσαγομένην. δύο τοίνυν εἶναι λεγομένων ἐξ ὧν σύγκειται ὁ ἄνθρωπος, ψυχῆς καὶ σώματος, κατ’ ἄμφω ταῦτα διαφέρομεν ἀλλήλων, οἷον κατὰ σῶμα ταῖς τε μορφαῖς καὶ ταῖς ἰδιοσυγκρισίαις.

Kai ho men protos tes epoches tropos toioutos esti, deuteron de elegomen einai ton apo tes diaphoras ton anthropon; hina gar kath’ hypothesin kai synchorese tis pistoterous einai ton alogon zoon tous anthropous, heuresomen kai hoson epi te hemetera diaphora ten epochen eisagomenen. dyo toinyn einai legomenon ex hon synkeitai ho anthropos, psyches kai somatos, kat’ ampho tauta diapheromen allelon, ohion kata soma tais te morphais kai tais idiosynkrisiais.

διαφέρει μὲν γὰρ κατὰ μορφὴν σῶμα Σκύθου Ἰνδοῦ σώματος, τὴν δὲ παραλλαγὴν ποιεῖ, καθάπερ φασίν, ἡ διάφορος τῶν χυμῶν ἐπικράτεια. παρὰ δὲ τὴν διάφορον τῶν χυμῶν ἐπικράτειαν διάφοροι γίνονται καὶ αἱ φαντασίαι, καθάπερ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ παρεστήσαμεν. ταῦτά τοι καὶ ἐν τῇ αἱρέσει καὶ φυγῇ τῶν ἐκτὸς διαφορὰ πολλὴ κατ’ αὐτούς ἐστιν· ἄλλοις γὰρ χαίρουσιν Ἰνδοὶ καὶ ἄλλοις οἱ καθ’ ἡμᾶς, τὸ δὲ διαφόροις χαίρειν τοῦ παρηλλαγμένας ἀπὸ τῶν ὑποκειμένων φαντασίας, λαμβάνειν ἐστὶ μηνυτικόν.

diapherei men gar kata morphen soma Skythou Indou somatos, ten de parallagen poiei, kathaper phasin, he diaphoros ton chymon epikrateia. para de ten diaphoron ton chymon epikrateian diaphoroi ginontai kai ahi phantasiai, kathaper kai en to proto logo parestesamen. tauta toi kai en te ahiresei kai phyge ton ektos diaphora polle kat’ autous estin; allois gar chairousin Indoi kai allois ohi kath’ hemas, to de diaphorois chairein tou parellagmenas apo ton hypokeimenon phantasias, lambanein esti menytikon.

κατὰ δὲ ἰδιοσυγκρισίας διαφέρομεν ὡς ἐνίους κρέα βόεια πετραίων ἰχθυδίων ῥᾷον πέττειν καὶ ὑπὸ Λεσβίου οἰναρίου εἰς χολέραν περιτρέπεσθαι. ἦν δέ, φασίν, γραῦς Ἀττικὴ τριάκοντα ὁλκὰς κωνείου ἀκινδύνως προσφερομένη, Λῦσις δὲ καὶ μηκωνείου τέσσαρας ὁλκὰς ἀλύπως ἐλάμβανεν.

kata de idiosynkrisias diapheromen hos enious krea boeia petraion ichthydion rhaon pettein kai hypo Lesbiou oinariou eis choleran peritrepesthai. en de, phasin, graus Attike triakonta holkas koneiou akindynos prospheromene, Lysis de kai mekoneiou tessaras holkas alypos elambanen.

καὶ Δημοφῶν μὲν ὁ Ἀλεξάνδρου τραπεζοποιὸς ἐν ἡλίῳ γινόμενος ἢ ἐν βαλανείῳ ἐρρίγου, ἐν σκιᾷ δὲ ἐθάλπετο, Ἀθηναγόρας δὲ ὁ Ἀργεῖος ὑπὸ σκορπίων καὶ φαλαγγίων ἀλύπως ἐπλήσσετο, οἱ δὲ καλούμενοι Ψυλλαεῖς οὐδ’ ὑπὸ ὄφεων ἢ ἀσπίδων δακνόμενοι βλάπτονται,

kai Demophon men ho Alexandrou trapezopoios en helio ginomenos e en balaneio errigou, en skia de ethalpeto, Athenagoras de ho Argeios hypo skorpion kai phalangion alypos eplesseto, ohi de kaloumenoi Psyllaeis oud’ hypo opheon e aspidon daknomenoi blaptontai,

οἱ δὲ Τεντυρῖται τῶν Αἰγυπτίων οὐ βλάπτονται πρὸς [ἄνω κάτω] τῶν κροκοδείλων. ἀλλὰ καὶ Αἰθιόπων οἱ ἀντιπέραν τῆς Μερόης παρὰ τὸν ’Ἀστάπουν ποταμὸν οἰκοῦντες σκορπίους καὶ ὄφεις καὶ τὰ παραπλήσια ἀκινδύνως ἐσθίουσιν. καὶ Ῥουφῖνος δὲ ὁ ἐν Χαλκίδι πίνων ἑλλέβορον οὔτε ἤμει οὔτε ὅλως ἐκαθαίρετο, ἀλλ’ ὥς τι τῶν συνήθων προσεφέρετο καὶ ἔπεσσεν.

ohi de Tentyritai ton Aigyption ou blaptontai pros [ano kato] ton krokodeilon. alla kai Aithiopon ohi antiperan tes Meroes para ton ’Astapoun potamon oikountes skorpious kai opheis kai ta paraplesia akindynos esthiousin. kai Rhouphinos de ho en Chalkidi pinon helleboron oute emei oute holos ekathaireto, all’ hos ti ton synethon prosephereto kai epessen.

Χρύσερμος δὲ ὁ Ἡροφίλειος εἴ ποτε πέπερι προσηνέγκατο, καρδιακῶς ἐκινδύνευεν. καὶ Σωτήριχος δὲ ὁ χειρουργὸς εἴ ποτε σιλούρων ᾔσθετο κνίσσης, χολέρᾳ ἡλίσκετο. Ἄνδρων δὲ ὁ Ἀργεῖος οὕτως ἄδιψος ἦν ὡς καὶ διὰ τῆς ἀνύδρου Λιβύης ὁδεύειν αὐτὸν μὴ ἐπιζητοῦντα ποτόν. Τιβέριος δὲ ὁ Καῖσαρ ἐν σκότῳ ἑώρα. Ἀριστοτέλης δὲ ἱστορεῖ Θάσιόν τινα ᾧ ἐδόκει ἀνθρώπου εἴδωλον προηγεῖσθαι αὐτοῦ διὰ παντός.

Chrysermos de ho Herophileios ei pote peperi prosenenkato, kardiakos ekindyneuen. kai Soterichos de ho cheirourgos ei pote silouron estheto knisses, cholera helisketo. Andron de ho Argeios houtos adipsos en hos kai dia tes anydrou Libyes hodeuein auton me epizetounta poton. Tiberios de ho Kaisar en skoto heora. Aristoteles de historei Thasion tina ho edokei anthropou eidolon proegeisthai autou dia pantos.

τοσαύτης οὖν παραλλαγῆς οὔσης ἐν τοῖς ἀνθρώποις κατὰ τὰ σώματα, ἵνα ὀλίγα ἀπὸ πολλῶν τῶν παρὰ τοῖς δογματικοῖς κειμένων ἀρκεσθῶμεν εἰπόντες, εἰκός ἐστι καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ψυχὴν διαφέρειν ἀλλήλων τοὺς ἀνθρώπους· τύπος γάρ τίς ἐστι τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς, ὡς καὶ ἡ φυσιογνωμονικὴ σοφία δείκνυσιν. τὸ δὲ μέγιστον δεῖγμα τῆς κατὰ τὴν διάνοιαν τῶν ἀνθρώπων πολλῆς καὶ ἀπείρου διαφορᾶς ἡ διαφωνία τῶν παρὰ τοῖς δογματικοῖς λεγομένων περί τε τῶν ἄλλων καὶ περὶ τοῦ τίνα μὲν αἱρεῖσθαι προσήκει τίνα δὲ ἐκκλίνειν.

tosautes oun parallages ouses en tois anthropois kata ta somata, hina oliga apo pollon ton para tois dogmatikois keimenon arkesthomen eipontes, eikos esti kai kat’ auten ten psychen diapherein allelon tous anthropous; typos gar tis esti to soma tes psyches, hos kai he physiognomonike sophia deiknysin. to de megiston deigma tes kata ten dianoian ton anthropon polles kai apeirou diaphoras he diaphonia ton para tois dogmatikois legomenon peri te ton allon kai peri tou tina men ahireisthai prosekei tina de ekklinein.

δεόντως οὖν καὶ οἱ ποιηταὶ περὶ τούτων ἀπεφήναντο· ὁ μὲν γὰρ Πίνδαρός φησιν

deontos oun kai ohi poietai peri touton apephenanto; ho men gar Pindaros phesin

ἀελλοπόδων μέν τιν’ εὐφραίνουσιν ἵππων

aellopodon men tin’ euphrainousin hippon

τιμαί <τε> καὶ στέφανοι,

timai <te> kai stephanoi,

τοὺς δ’ ἐν πολυχρύσοις θαλάμοις βιοτά·

tous d’ en polychrysois thalamois biota;

τέρπεται δὲ καί τις ἐπ’ οἶδμ’ ἅλιον

terpetai de kai tis ep’ oidm’ halion

ναῒ· θοᾷ διαμείβων.

nai; thoa diameibon.

ὁ δὲ ποιητὴς λέγει

ho de poietes legei

ἄλλος γάρ τ’ ἄλλοισιν ἀνὴρ ἐπιτέρπεται ἔργοις.

allos gar t’ alloisin aner epiterpetai ergois.

ἀλλὰ καὶ ἡ τραγῳδία μεστὴ τῶν τοιούτων ἐστί· λέγει γοῦν

alla kai he tragodia meste ton toiouton esti; legei goun

εἰ πᾶσι ταὐτὸν καλὸν ἔφυ σοφόν θ’ ἅμα,

ei pasi tauton kalon ephy sophon th’ hama,

οὐκ ἦν ἂν ἀμφίλεκτος ἀνθρώποις ἔρις,

ouk en an amphilektos anthropois eris,

καὶ πάλιν

kai palin

δεινόν γε ταὐτὸν τοῖς μὲν ἁνδάνειν βροτῶν

deinon ge tauton tois men handanein broton

τοῖς δ’ ἔχθος εἶναι.

tois d’ echthos einai.

ἐπεὶ οὖν ἡ αἵρεσις καὶ ἡ φυγὴ ἐν ἡδονῇ

epei oun he ahiresis kai he phyge en hedone

καὶ ἀηδισμῷ ἐστιν, ἡ δὲ ἡδονὴ καὶ ὁ ἀηδισμὸς ἐν αἰσθήσει κεῖται καὶ φαντασίᾳ, ὅταν τὰ αὐτὰ οἱ μὲν αἱρῶνται οἱ δὲ φεύγωσιν, ἀκόλουθον ἡμᾶς ἐπιλογίζεσθαι ὅτι οὐδὲ ὁμοίως ὑπὸ τῶν αὐτῶν κινοῦνται, ἐπεὶ ὁμοίως ἂν τὰ αὐτὰ ᾑροῦντο ἢ ἐξέκλινον. εἰ δὲ τὰ <αὐτὰ> διαφόρως κινεῖ παρὰ τὴν διαφορὰν τῶν ἀνθρώπων, εἰσάγοιτ’ ἂν εἰκότως καὶ κατὰ τοῦτο ἡ ἐποχή, ὅ τι μὲν ἕκαστον φαίνεται τῶν ὑποκειμένων ὡς πρὸς ἑκάστην διαφορὰν ’ἴσως λέγειν ἡμῶν δυναμένων, τί δὲ ἔστι [κατὰ δύναμιν] ὡς πρὸς τὴν φύσιν οὐχ οἵων τε ὄντων ἀποφήνασθαι.

kai aedismo estin, he de hedone kai ho aedismos en aisthesei keitai kai phantasia, hotan ta auta ohi men ahirontai ohi de pheugosin, akolouthon hemas epilogizesthai hoti oude homoios hypo ton auton kinountai, epei homoios an ta auta herounto e exeklinon. ei de ta <auta> diaphoros kinei para ten diaphoran ton anthropon, eisagoit’ an eikotos kai kata touto he epoche, ho ti men hekaston phainetai ton hypokeimenon hos pros hekasten diaphoran ’isos legein hemon dynamenon, ti de esti [kata dynamin] hos pros ten physin ouch ohion te onton apophenasthai.

ἤτοι γὰρ πᾶσι τοῖς ἀνθρώποις πιστεύσομεν ἢ τισίν. ἀλλ’ εἰ μὲν πᾶσιν, καὶ ἀδυνάτοις ἐπιχειρήσομεν καὶ τὰ ἀντικείμενα παραδεξόμεθα· εἰ δὲ τισίν, εἰπάτωσαν ἡμῖν τίσι χρὴ συγκατατίθεσθαι· ὁ μὲν γὰρ Πλατωνικὸς λέξει ὅτι Πλάτωνι, ὁ Ἐπικούρειος δὲ Ἐπικούρῳ, καὶ οἱ ἄλλοι ἀναλόγως, καὶ οὕτως ἀνεπικρίτως στασιάζοντες αὖθις ἡμᾶς εἰς τὴν ἐποχὴν περιστήσουσιν.

etoi gar pasi tois anthropois pisteusomen e tisin. all’ ei men pasin, kai adynatois epicheiresomen kai ta antikeimena paradexometha; ei de tisin, eipatosan hemin tisi chre synkatatithesthai; ho men gar Platonikos lexei hoti Platoni, ho Epikoureios de Epikouro, kai ohi alloi analogos, kai houtos anepikritos stasiazontes authis hemas eis ten epochen peristesousin.

ὁ δὲ λέγων ὅτι τοῖς πλείστοις δεῖ συγκατατίθεσθαι παιδαριῶδές τι προοίσεται, οὐδενὸς δυναμένου πάντας τοὺς ἀνθρώπους ἐπελθεῖν καὶ διαλογίσασθαι τί τοῖς πλείστοις ἀρέσκει, ἐνδεχομένου τοῦ ἔν τισιν ἔθνεσιν, ἃ ἡμεῖς οὐκ ἴσμεν, τὰ μὲν παρ’ ἡμῖν σπάνια τοῖς πλείοσι προσεῖναι τὰ δὲ ἡμῶν τοῖς πολλοῖς συμβαίνοντα σπάνια ὑπάρχειν, ὡς τοὺς πολλοὺς μὲν ὑπὸ φαλαγγίων δακνομένους μὴ ἀλγεῖν, τινὰς δὲ σπανίως ἀλγεῖν, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων ἰδιοσυγκρισιῶν τὸ ἀνάλογον. ἀναγκαῖον οὖν καὶ διὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων διαφορὰν εἰσάγεσθαι τὴν ἐποχήν.

ho de legon hoti tois pleistois dei synkatatithesthai paidariodes ti prooisetai, oudenos dynamenou pantas tous anthropous epelthein kai dialogisasthai ti tois pleistois areskei, endechomenou tou en tisin ethnesin, ha hemeis ouk ismen, ta men par’ hemin spania tois pleiosi proseinai ta de hemon tois pollois symbainonta spania hyparchein, hos tous pollous men hypo phalangion daknomenous me algein, tinas de spanios algein, kai epi ton allon ton emprosthen eiremenon idiosynkrision to analogon. anankaion oun kai dia ten ton anthropon diaphoran eisagesthai ten epochen.

Ἐπεὶ δὲ φίλαυτοί τινες ὄντες οἱ δογματικοί φασι δεῖν τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἑαυτοὺς προκρίνειν ἐν τῇ κρίσει τῶν πραγμάτων, ἐπιστάμεθα μὲν ὅτι ἄτοπός ἐστιν ἡ ἀξίωσις αὐτῶν μέρος γάρ εἰσι καὶ αὐτοὶ τῆς διαφωνίας· καὶ ἐὰν αὑτοὺς προκρίνοντες οὕτω κρίνωσι τὰ φαινόμενα, πρὶν ἄρξασθαι τῆς κρίσεως τὸ ζητούμενον συναρπάζουσιν, ἑαυτοῖς τὴν κρίσιν ἐπιτρέποντες),

Epei de philautoi tines ontes ohi dogmatikoi phasi dein ton allon anthropon heautous prokrinein en te krisei ton pragmaton, epistametha men hoti atopos estin he axiosis auton meros gar eisi kai autoi tes diaphonias; kai ean hautous prokrinontes houto krinosi ta phainomena, prin arxasthai tes kriseos to zetoumenon synarpazousin, heautois ten krisin epitrepontes),

ὅμως δ’ οὖν ἵνα καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἀνθρώπου τὸν λόγον ἱστάντες, οἷον τοῦ παρ’ αὐτοῖς ὀνειροπολουμένου σοφοῦ, ἐπὶ τὴν ἐποχὴν καταντῶμεν, τὸν τρίτον τῇ τάξει τρόπον προχειριζόμεθα. τοῦτον δ’ ἐλέγομεν τὸν ἀπὸ τῆς διαφορᾶς τῶν αἰσθήσεων. ὅτι δὲ διαφέρονται αἱ αἰσθήσεις πρὸς ἀλλήλας, πρόδηλον.

homos d’ oun hina kai epi henos anthropou ton logon histantes, ohion tou par’ autois oneiropoloumenou sophou, epi ten epochen katantomen, ton triton te taxei tropon procheirizometha. touton d’ elegomen ton apo tes diaphoras ton aistheseon. hoti de diapherontai ahi aistheseis pros allelas, prodelon.

αἱ γοῦν γραφαὶ τῇ μὲν ὄψει δοκοῦσιν εἰσοχὰς καὶ ἐξοχὰς ἔχειν, οὐ μὴν καὶ τῇ ἁφῇ. καὶ τὸ μέλι τῇ μὲν γλώττῃ ἡδὺ φαίνεται ἐπί τινων, τοῖς δ’ ὀφθαλμοῖς ἀηδές· ἀδύνατον οὖν ἐστιν εἰπεῖν πότερον ἡδύ ἐστιν εἰλικρινῶς ἢ ἀηδές. καὶ ἐπὶ τοῦ μύρου ὁμοίως· τὴν μὲν γὰρ ὄσφρησιν εὐφραίνει, τὴν δὲ γεῦσιν ἀηδίζει.

ahi goun graphai te men opsei dokousin eisochas kai exochas echein, ou men kai te haphe. kai to meli te men glotte hedy phainetai epi tinon, tois d’ ophthalmois aedes; adynaton oun estin eipein poteron hedy estin eilikrinos e aedes. kai epi tou myrou homoios; ten men gar osphresin euphrainei, ten de geusin aedizei.

τό τε εὐφόρβιον ἐπεὶ τοῖς μὲν ὀφθαλμοῖς λυπηρόν ἐστι τῷ δὲ ἄλλῳ σώματι παντὶ ἄλυπον, οὐχ ἕξομεν εἰπεῖν, πότερον ἄλυπόν ἐστιν εἰλικρινῶς τοῖς σώμασιν ὅσον ἐπὶ τῇ ἑαυτοῦ φύσει ἢ λυπηρόν. τό τε ὄμβριον ὕδωρ ὀφθαλμοῖς μέν ἐστιν ὠφέλιμον, ἀρτηρίαν δὲ καὶ πνεύμονα τραχύνει, καθάπερ καὶ τὸ ἔλαιον, καίτοι τὴν ἐπιφάνειαν παρηγοροῦν. καὶ ἡ θαλαττία νάρκη τοῖς μὲν ἄκροις προστεθεῖσα ναρκᾶν ποιεῖ, τῷ δ’ ἄλλῳ σώματι ἀλύπως παρατίθεται. διόπερ ὁποῖον μὲν ἔστι πρὸς τὴν φύσιν ἕκαστον τούτων οὐχ ἕξομεν λέγειν, ὁποῖον δὲ φαίνεται ἑκάστοτε δυνατὸν εἰπεῖν.

to te euphorbion epei tois men ophthalmois lyperon esti to de allo somati panti alypon, ouch hexomen eipein, poteron alypon estin eilikrinos tois somasin hoson epi te heautou physei e lyperon. to te ombrion hydor ophthalmois men estin ophelimon, arterian de kai pneumona trachynei, kathaper kai to elaion, kaitoi ten epiphaneian paregoroun. kai he thalattia narke tois men akrois prostetheisa narkan poiei, to d’ allo somati alypos paratithetai. dioper hopoion men esti pros ten physin hekaston touton ouch hexomen legein, hopoion de phainetai hekastote dynaton eipein.

καὶ ἄλλα δὲ πλείω τούτων ἔνεστι λέγειν· ἀλλ’ ἵνα μὴ διατρίβωμεν, διὰ τὴν πρόθεσιν [τοῦ τρόπου] τῆς συγγραφῆς ἐκεῖνο λεκτέον. ἕκαστον τῶν φαινομένων ἡμῖν αἰσθητῶν ποικίλον ὑποπίπτειν δοκεῖ, οἷον τὸ μῆλον λεῖον εὐῶδες γλυκὺ ξανθόν. ἄδηλον οὖν πότερόν ποτε ταύτας μόνας ὄντως ἔχει τὰς ποιότητας, ἢ μονόποιον μέν ἐστιν, παρὰ δὲ τὴν διάφορον κατασκευὴν τῶν αἰσθητηρίων διάφορον φαίνεται, ἢ καὶ πλείονας μὲν τῶν φαινομένων ἔχει ποιότητας, ἡμῖν δ’ οὐχ ὑποπίπτουσί τινες αὐτῶν.

kai alla de pleio touton enesti legein; all’ hina me diatribomen, dia ten prothesin [tou tropou] tes syngraphes ekeino lekteon. hekaston ton phainomenon hemin aistheton poikilon hypopiptein dokei, ohion to melon leion euodes glyky xanthon. adelon oun poteron pote tautas monas ontos echei tas poiotetas, e monopoion men estin, para de ten diaphoron kataskeuen ton aistheterion diaphoron phainetai, e kai pleionas men ton phainomenon echei poiotetas, hemin d’ ouch hypopiptousi tines auton.

μονόποιον μὲν γὰρ εἶναι τοῦτο ἐνδέχεται λογίζεσθαι ἐκ τῶν ἔμπροσθεν ἡμῖν εἰρημένων τῆς εἰς τὰ σώματα ἀναδιδομένης τροφῆς καὶ τοῦ ὕδατος τοῦ εἰς τὰ δένδρα ἀναδιδομένου καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ [ἐν] αὐλοῖς καὶ σύριγξι καὶ τοῖς παραπλησίοις ὀργάνοις <ἐμπνεομένου>· δύναται γὰρ καὶ τὸ μῆλον μονοειδὲς μὲν εἶναι, διάφορον δὲ θεωρεῖσθαι παρὰ τὴν διαφορὰν τῶν αἰσθητηρίων περὶ ἃ γίνεται αὐτοῦ ἡ ἀντίληψις.

monopoion men gar einai touto endechetai logizesthai ek ton emprosthen hemin eiremenon tes eis ta somata anadidomenes trophes kai tou hydatos tou eis ta dendra anadidomenou kai tou pneumatos tou [en] aulois kai syrinxi kai tois paraplesiois organois <empneomenou>; dynatai gar kai to melon monoeides men einai, diaphoron de theoreisthai para ten diaphoran ton aistheterion peri ha ginetai autou he antilepsis.

πλείονας δὲ τῶν φαινομένων ἡμῖν ποιοτήτων ἔχειν τὸ μῆλον ποιότητας δύνασθαι οὕτως ἐπιλογιζόμεθα. ἐννοήσωμέν τινα ἐκ γενετῆς ἁφὴν μὲν ἔχοντα καὶ ὄσφρησιν καὶ γεῦσιν, μήτε δὲ ἀκούοντα μήτε ὁρῶντα. οὗτος τοίνυν ὑπολήψεται μήτε ὁρατόν τι εἶναι τὴν ἀρχὴν μήτε ἀκουστόν, ἀλλὰ μόνα ἐκεῖνα τὰ τρία γένη τῶν ποιοτήτων ὑπάρχειν ὧν ἀντιλαμβάνεσθαι δύναται.

pleionas de ton phainomenon hemin poioteton echein to melon poiotetas dynasthai houtos epilogizometha. ennoesomen tina ek genetes haphen men echonta kai osphresin kai geusin, mete de akouonta mete horonta. houtos toinyn hypolepsetai mete horaton ti einai ten archen mete akouston, alla mona ekeina ta tria gene ton poioteton hyparchein hon antilambanesthai dynatai.

καὶ ἡμᾶς οὖν ἐνδέχεται τὰς πέντε μόνας αἰσθήσεις ἔχοντας μόνον ἀντιλαμβάνεσθαι, ἐκ τῶν περὶ τὸ μῆλον ποιοτήτων, ὧν ἐσμεν ἀντιληπτικοί· ὑποκεῖσθαι δὲ ἄλλας οἷόν τέ ἐστι ποιότητας, ὑποπιπτούσας ἑτέροις αἰσθητηρίοις, ὧν ἡμεῖς οὐ μετεσχήκαμεν, διὸ οὐδὲ ἀντιλαμβανόμεθα τῶν κατ’ αὐτὰς αἰσθητῶν.

kai hemas oun endechetai tas pente monas aistheseis echontas monon antilambanesthai, ek ton peri to melon poioteton, hon esmen antileptikoi; hypokeisthai de allas ohion te esti poiotetas, hypopiptousas heterois aistheteriois, hon hemeis ou meteschekamen, dio oude antilambanometha ton kat’ autas aistheton.

ἀλλ’ ἡ φύσις συνεμετρήσατο, φήσει τις, τὰς αἰσθήσεις πρὸς τὰ αἰσθητά. ποία φύσις, διαφωνίας τοσαύτης ἀνεπικρίτου παρὰ τοῖς δογματικοῖς οὔσης περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς κατ’ αὐτήν; ὁ γὰρ ἐπικρίνων αὐτὸ τοῦτο εἰ ἔστι φύσις, εἰ μὲν ἰδιώτης εἴη, ἄπιστος ἔσται κατ’ αὐτούς, φιλόσοφος δὲ ὢν μέρος ἔσται τῆς διαφωνίας καὶ κρινόμενος αὐτὸς ἀλλ’ οὐ κριτής.

all’ he physis synemetresato, phesei tis, tas aistheseis pros ta aistheta. poia physis, diaphonias tosautes anepikritou para tois dogmatikois ouses peri tes hyparxeos tes kat’ auten? ho gar epikrinon auto touto ei esti physis, ei men idiotes eie, apistos estai kat’ autous, philosophos de on meros estai tes diaphonias kai krinomenos autos all’ ou krites.

πλὴν ἀλλ’ <εἰ> ἐνεχώρει καὶ ταύτας μόνας ὑποκεῖσθαι παρὰ τῷ μήλῳ τὰς ποιότητας ὧν ἀντιλαμβάνεσθαι δοκοῦμεν, καὶ πλείους τούτων, ἢ πάλιν μηδὲ τὰς ἡμῖν ὑποπιπτούσας, ἄδηλον ἡμῖν ἔσται ὁποῖόν ἐστι τὸ μῆλον. ὁ δὲ αὐτὸς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθητῶν λόγος. τῶν αἰσθήσεων μέντοι μὴ καταλαμβανουσῶν τὰ ἐκτός, οὐδὲ ἡ διάνοια ταῦτα δύναται καταλαμβάνειν, <σφαλλουσῶν αὐτὴν τῶν ὁδηγῶν> ὥστε καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἡ περὶ τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων ἐποχὴ συνάγεσθαι δόξει.

plen all’ <ei> enechorei kai tautas monas hypokeisthai para to melo tas poiotetas hon antilambanesthai dokoumen, kai pleious touton, e palin mede tas hemin hypopiptousas, adelon hemin estai hopoion esti to melon. ho de autos kai epi ton allon aistheton logos. ton aistheseon mentoi me katalambanouson ta ektos, oude he dianoia tauta dynatai katalambanein, <sphallouson auten ton hodegon> hoste kai dia touton ton logon he peri ton ektos hypokeimenon epoche synagesthai doxei.

Ἵνα δὲ καὶ ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης αἰσθήσεως ἱστάντες τὸν λόγον, ἢ καὶ ἀφιστάμενοι τῶν αἰσθήσεων, ἔχωμεν καταλήγειν εἰς τὴν ἐποχήν, παραλαμβάνομεν καὶ τὸν τέταρτον τρόπον αὐτῆς. ἔστι δ’ οὗτος ὁ παρὰ τὰς περιστάσεις καλούμενος, περιστάσεις λεγόντων ἡμῶν τὰς διαθέσεις. θεωρεῖσθαι δ’ αὐτόν φαμεν ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν <ἔχειν> ἐν τῷ ἐγρηγορέναι ἢ καθεύδειν, παρὰ τὰς ἡλικίας, παρὰ τὸ κινεῖσθαι ἢ ἠρεμεῖν, παρὰ τὸ μισεῖν ἢ φιλεῖν, παρὰ τὸ ἐνδεεῖς εἶναι ἢ κεκορεσμένους, παρὰ τὸ μεθύειν ἢ νήφειν, παρὰ τὰς προδιαθέσεις, παρὰ τὸ θαρρεῖν ἢ δεδιέναι, [ἢ] παρὰ τὸ λυπεῖσθαι ἢ χαίρειν.

Hina de kai epi mias hekastes aistheseos histantes ton logon, e kai aphistamenoi ton aistheseon, echomen katalegein eis ten epochen, paralambanomen kai ton tetarton tropon autes. esti d’ houtos ho para tas peristaseis kaloumenos, peristaseis legonton hemon tas diatheseis. theoreisthai d’ auton phamen en to kata physin e para physin <echein> en to egregorenai e katheudein, para tas helikias, para to kineisthai e eremein, para to misein e philein, para to endeeis einai e kekoresmenous, para to methyein e nephein, para tas prodiatheseis, para to tharrein e dedienai, [e] para to lypeisthai e chairein.

οἷον παρὰ μὲν τὸ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν ἔχειν ἀνόμοια ὑποπίπτει τὰ πράγματα, ἐπεὶ οἱ μὲν φρενιτίζοντες καὶ οἱ θεοφορούμενοι δαιμόνων ἀκούειν δοκοῦσιν, ἡμεῖς δὲ οὔ. ὁμοίως δὲ ἀποφορᾶς στύρακος ἢ λιβανωτοῦ ἤ τινος τοιούτου καὶ ἄλλων πλειόνων ἀντιλαμβάνεσθαι πολλάκις λέγουσιν, ἡμῶν μὴ αἰσθανομένων. καὶ τὸ αὐτὸ ὕδωρ φλεγμαίνουσι μὲν τόποις ἐπιχυθὲν ζεστὸν εἶναι δοκεῖ, ἡμῖν δὲ χλιαρόν. καὶ τὸ αὐτὸ ἱμάτιον τοῖς μὲν ὑπόσφαγμα ἔχουσι φαίνεται κιρρόν, ἐμοὶ δὲ οὔ. καὶ τὸ αὐτὸ μέλι ἐμοὶ μὲν φαίνεται γλυκύ, τοῖς δὲ ἰκτερικοῖς πικρόν.

ohion para men to kata physin e para physin echein anomoia hypopiptei ta pragmata, epei ohi men phrenitizontes kai ohi theophoroumenoi daimonon akouein dokousin, hemeis de ou. homoios de apophoras styrakos e libanotou e tinos toioutou kai allon pleionon antilambanesthai pollakis legousin, hemon me aisthanomenon. kai to auto hydor phlegmainousi men topois epichythen zeston einai dokei, hemin de chliaron. kai to auto himation tois men hyposphagma echousi phainetai kirron, emoi de ou. kai to auto meli emoi men phainetai glyky, tois de ikterikois pikron.

εἰ δέ τις λέγει ὅτι χυμῶν τινων παραπλοκὴ ἀνοικείους φαντασίας ἐκ τῶν ὑποκειμένων ποιεῖ τοῖς παρὰ φύσιν ἔχουσιν, λεκτέον ὅτι ἐπεὶ καὶ οἱ ὑγιαίνοντες χυμοὺς ἔχουσιν ἀνακεκραμένους, δύνανται οὗτοι τὰ ἐκτὸς ὑποκείμενα, τοιαῦτα ὄντα τῇ φύσει ὁποῖα φαίνεται τοῖς παρὰ φύσιν ἔχειν λεγομένοις, ἑτεροῖα φαίνεσθαι ποιεῖν τοῖς ὑγιαίνουσιν.

ei de tis legei hoti chymon tinon paraploke anoikeious phantasias ek ton hypokeimenon poiei tois para physin echousin, lekteon hoti epei kai ohi hygiainontes chymous echousin anakekramenous, dynantai houtoi ta ektos hypokeimena, toiauta onta te physei hopoia phainetai tois para physin echein legomenois, heteroia phainesthai poiein tois hygiainousin.

τὸ γὰρ ἐκείνοις μὲν τοῖς χυμοῖς μεταβλητικὴν τῶν ὑποκειμένων διδόναι δύναμιν, τούτοις δὲ μή, πλασματικόν ἐστιν, ἐπεὶ καὶ ὥσπερ οἱ ὑγιαίνοντες κατὰ φύσιν μὲν τὴν τῶν ὑγιαινόντων ἔχουσι, παρὰ φύσιν δὲ τὴν τῶν νοσούντων, οὕτω καὶ οἱ νοσοῦντες παρὰ φύσιν μὲν ἔχουσι τὴν τῶν ὑγιαινόντων, κατὰ φύσιν δὲ τὴν τῶν νοσούντων, ὥστε κἀκείνοις πρός τι κατὰ φύσιν ἔχουσι πιστευτέον.

to gar ekeinois men tois chymois metabletiken ton hypokeimenon didonai dynamin, toutois de me, plasmatikon estin, epei kai hosper ohi hygiainontes kata physin men ten ton hygiainonton echousi, para physin de ten ton nosounton, houto kai ohi nosountes para physin men echousi ten ton hygiainonton, kata physin de ten ton nosounton, hoste kakeinois pros ti kata physin echousi pisteuteon.

παρὰ δὲ τὸ ὑπνοῦν ἢ ἐγρηγορέναι διάφοροι γίνονται φαντασίαι, ἐπεὶ ὡς καθ’ ὕπνους φανταζόμεθα, οὐ φανταζόμεθα ἐγρηγορότες, οὐδὲ ὡς φανταζόμεθα ἐγρηγορότες, καὶ κατὰ τοὺς ὕπνους φανταζόμεθα, ὥστε εἶναι αὐταῖς ἢ μὴ εἶναι γίνεται οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ πρός τι· πρὸς γὰρ τὸ καθ’ ὕπνους ἢ πρὸς ἐγρήγορσιν. εἰκότως οὖν καθ’ ὕπνους ὁρῶμεν ταῦτα ἅ ἐστιν ἀνύπαρκτα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι, οὐ[κ ἐν τῷ] καθάπαξ ἀνύπαρκτα ὄντα· ἔστι γὰρ καθ’ ὕπνους, ὥσπερ τὰ ὕπαρ ἔστιν κἂν μὴ ᾖ καθ’ ὕπνους.

para de to hypnoun e egregorenai diaphoroi ginontai phantasiai, epei hos kath’ hypnous phantazometha, ou phantazometha egregorotes, oude hos phantazometha egregorotes, kai kata tous hypnous phantazometha, hoste einai autais e me einai ginetai ouch haplos alla pros ti; pros gar to kath’ hypnous e pros egregorsin. eikotos oun kath’ hypnous horomen tauta ha estin anyparkta en to egregorenai, ou[k en to] kathapax anyparkta onta; esti gar kath’ hypnous, hosper ta hypar estin kan me e kath’ hypnous.

παρὰ δὲ τὰς ἡλικίας, ὅτι ὁ αὐτὸς ἀὴρ τοῖς μὲν γέρουσι ψυχρὸς εἶναι δοκεῖ τοῖς δὲ ἀκμάζουσιν εὔκρατος, καὶ τὸ αὐτὸ χρῶμα τοῖς μὲν πρεσβυτέροις ἀμαυρὸν φαίνεται τοῖς δὲ ἀκμάζουσι κατακορές, καὶ φωνὴ ὁμοίως ἡ αὐτὴ τοῖς μὲν ἀμαυρὰ δοκεῖ τυγχάνειν τοῖς δ’ ἐξάκουστος.

para de tas helikias, hoti ho autos aer tois men gerousi psychros einai dokei tois de akmazousin eukratos, kai to auto chroma tois men presbyterois amauron phainetai tois de akmazousi katakores, kai phone homoios he aute tois men amaura dokei tynchanein tois d’ exakoustos.

καὶ παρὰ τὰς αἱρέσεις δὲ καὶ φυγὰς ἀνομοίως κινοῦνται οἱ ταῖς ἡλικίαις διαφέροντες· παισὶ μὲν γάρ, εἰ τύχοι, σφαῖραι καὶ τροχοὶ διὰ σπουδῆς εἰσιν, οἱ ἀκμάζοντες δὲ ἄλλα αἱροῦνται, καὶ ἄλλα οἱ γέροντες. ἐξ ὧν συνάγεται ὅτι διάφοροι γίνονται φαντασίαι ὑπὸ τῶν αὐτῶν ὑποκειμένων καὶ παρὰ τὰς διαφόρους ἡλικίας.

kai para tas ahireseis de kai phygas anomoios kinountai ohi tais helikiais diapherontes; paisi men gar, ei tychoi, sphairai kai trochoi dia spoudes eisin, ohi akmazontes de alla ahirountai, kai alla ohi gerontes. ex hon synagetai hoti diaphoroi ginontai phantasiai hypo ton auton hypokeimenon kai para tas diaphorous helikias.

παρὰ δὲ τὸ κινεῖσθαι ἢ ἠρεμεῖν ἀνόμοια φαίνεται τὰ πράγματα, ἐπεὶ ἅπερ ἑστῶτες ὁρῶμεν ἀτρεμοῦντα, ταῦτα παραπλέοντες κινεῖσθαι δοκοῦμεν.

para de to kineisthai e eremein anomoia phainetai ta pragmata, epei haper hestotes horomen atremounta, tauta parapleontes kineisthai dokoumen.

παρὰ δὲ τὸ φιλεῖν ἢ μισεῖν, ὅτι κρέα ὕεια τινὲς μὲν ἀποστρέφονται καθ’ ὑπερβολήν, τινὲς δὲ ἥδιστα προσφέρονται. ὅθεν καὶ ὁ Μένανδρος ἔφη

para de to philein e misein, hoti krea hyeia tines men apostrephontai kath’ hyperbolen, tines de hedista prospherontai. hothen kai ho Menandros ephe

οἷος δὲ καὶ τὴν ὄψιν εἶναι φαίνεται;

ohios de kai ten opsin einai phainetai?

ἀφ’ οὗ τοιοῦτος γέγονεν; οἷον θηρίον.

aph’ hou toioutos gegonen? ohion therion.

τὸ μηδὲν ἀδικεῖν καὶ καλοὺς ἡμᾶς ποιεῖ.

to meden adikein kai kalous hemas poiei.

πολλοὶ <δὲ> καὶ ἐρωμένας αἰσχρὰς ἔχοντες ὡραιοτάτας αὐτὰς εἶναι δοκοῦσιν.

polloi <de> kai eromenas aischras echontes horaiotatas autas einai dokousin.

παρὰ δὲ τὸ πεινῆν ἢ κεκορέσθαι, ὅτι τὸ αὐτὸ ἔδεσμα τοῖς μὲν πεινῶσιν ἥδιστον εἶναι δοκεῖ, τοῖς δὲ κεκορεσμένοις ἀηδές. παρὰ δὲ τὸ μεθύειν ἢ νήφειν, ὅτι ἅπερ νήφοντες αἰσχρὰ εἶναι δοκοῦμεν, ταῦτα ἡμῖν μεθύουσιν οὐκ αἰσχρὰ φαίνεται.

para de to peinen e kekoresthai, hoti to auto edesma tois men peinosin hediston einai dokei, tois de kekoresmenois aedes. para de to methyein e nephein, hoti haper nephontes aischra einai dokoumen, tauta hemin methyousin ouk aischra phainetai.

παρὰ δὲ τὰς προδιαθέσεις, ὅτι ὁ αὐτὸς οἶνος τοῖς μὲν φοίνικας ἢ ἰσχάδας προφαγοῦσιν ὀξώδης φαίνεται, τοῖς δὲ κάρυα ἢ ἐρεβίνθους προσενεγκαμένοις ἡδὺς εἶναι δοκεῖ, καὶ ἡ τοῦ βαλανείου παραστὰς τοὺς μὲν ἔξωθεν εἰσιόντας θερμαίνει, ψύχει δὲ τοὺς ἐξιόντας, εἰ ἐν αὐτῇ διατρίβοιεν.

para de tas prodiatheseis, hoti ho autos oinos tois men phoinikas e ischadas prophagousin oxodes phainetai, tois de karya e erebinthous prosenenkamenois hedys einai dokei, kai he tou balaneiou parastas tous men exothen eisiontas thermainei, psychei de tous exiontas, ei en aute diatriboien.

παρὰ δὲ τὸ φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν, ὅτι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα τῷ μὲν δειλῷ φοβερὸν καὶ δεινὸν εἶναι δοκεῖ, τῷ θαρραλεωτέρῳ δὲ οὐδαμῶς. παρὰ δὲ τὸ λυπεῖσθαι ἢ χαίρειν, ὅτι τὰ αὐτὰ πράγματα τοῖς μὲν λυπουμένοις ἐστὶν ἐπαχθῆ τοῖς δὲ ἡδέα.

para de to phobeisthai e tharrein, hoti to auto pragma to men deilo phoberon kai deinon einai dokei, to tharraleotero de oudamos. para de to lypeisthai e chairein, hoti ta auta pragmata tois men lypoumenois estin epachthe tois de hedea.

Τοσαύτης οὖν οὔσης ἀνωμαλίας καὶ παρὰ τὰς διαθέσεις, καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἐν ταῖς διαθέσεσι τῶν ἀνθρώπων γινομένων, ὁποῖον μὲν ἕκαστον τῶν ὑποκειμένων ἑκάστῳ φαίνεται ῥᾴδιον ἴσως εἰπεῖν, ὁποῖον δὲ ἔστιν οὐκέτι, ἐπεὶ καὶ ἀνεπίκριτός ἐστιν ἡ ἀνωμαλία. ὁ γὰρ ἐπικρίνων ταύτην ἤτοι ἔν τισι τῶν προειρημένων διαθέσεών ἐστιν ἢ ἐν οὐδεμιᾷ τὸ παράπαν ἐστὶ διαθέσει. τὸ μὲν οὖν λέγειν ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ διαθέσει τὸ σύνολόν ἐστιν, οἷον οὔτε ὑγιαίνει οὔτε νοσεῖ, οὔτε κινεῖται οὔτε ἠρεμεῖ, οὔτε ἔν τινι ἡλικίᾳ ἐστίν, ἀπήλλακται δὲ καὶ τῶν ἄλλων διαθέσεων, τελέως ἀπεμφαίνει. εἰ δὲ ἔν τινι διαθέσει ὢν κρινεῖ τὰς φαντασίας, μέρος ἔσται τῆς διαφωνίας,

Tosautes oun ouses anomalias kai para tas diatheseis, kai allote allos en tais diathesesi ton anthropon ginomenon, hopoion men hekaston ton hypokeimenon hekasto phainetai rhadion isos eipein, hopoion de estin ouketi, epei kai anepikritos estin he anomalia. ho gar epikrinon tauten etoi en tisi ton proeiremenon diatheseon estin e en oudemia to parapan esti diathesei. to men oun legein hoti en oudemia diathesei to synolon estin, ohion oute hygiainei oute nosei, oute kineitai oute eremei, oute en tini helikia estin, apellaktai de kai ton allon diatheseon, teleos apemphainei. ei de en tini diathesei on krinei tas phantasias, meros estai tes diaphonias,

καὶ ἄλλως οὐκ εἰλικρινὴς τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων ἔσται κριτὴς διὰ τὸ τεθολῶσθαι ταῖς διαθέσεσιν ἐν αἷς ἔστιν· οὔτε οὖν ὁ ἐγρηγορὼς δύναται συγκρίνειν τὰς τῶν καθευδόντων φαντασίας ταῖς τῶν ἐγρηγορότων, οὔτε ὁ ὑγιαίνων τὰς τῶν νοσούντων ταῖς τῶν ὑγιαινόντων· τοῖς γὰρ παροῦσι καὶ κινοῦσιν ἡμᾶς κατὰ τὸ παρὸν συγκατατιθέμεθα μᾶλλον ἢ τοῖς μὴ παροῦσιν.

kai allos ouk eilikrines ton ektos hypokeimenon estai krites dia to tetholosthai tais diathesesin en ahis estin; oute oun ho egregoros dynatai synkrinein tas ton katheudonton phantasias tais ton egregoroton, oute ho hygiainon tas ton nosounton tais ton hygiainonton; tois gar parousi kai kinousin hemas kata to paron synkatatithemetha mallon e tois me parousin.

καὶ ἄλλως δὲ ἀνεπίκριτός ἐστιν ἡ τῶν τοιούτων φαντασιῶν ἀνωμαλία. ὁ γὰρ προκρίνων φαντασίαν φαντασίας καὶ περίστασιν περιστάσεως ἤτοι ἀκρίτως καὶ ἄνευ ἀποδείξεως τοῦτο ποιεῖ ἢ κρίνων καὶ ἀποδεικνύς. ἀλλ’ οὔτε ἄνευ τούτων (ἄπιστος γὰρ ἔσται), οὔτε σὺν τούτοις. εἰ γὰρ κρινεῖ τὰς φαντασίας, πάντως κριτηρίῳ κρινεῖ.

kai allos de anepikritos estin he ton toiouton phantasion anomalia. ho gar prokrinon phantasian phantasias kai peristasin peristaseos etoi akritos kai aneu apodeixeos touto poiei e krinon kai apodeiknys. all’ oute aneu touton (apistos gar estai), oute syn toutois. ei gar krinei tas phantasias, pantos kriterio krinei.

τοῦτο οὖν τὸ κριτήριον ἤτοι ἀληθὲς εἶναι λέξει ἢ ψευδές. ἀλλ’ εἰ μὲν ψευδές, ἄπιστος ἔσται. εἰ δὲ ἀληθὲς εἶναι τοῦτο φήσει, ἤτοι ἄνευ ἀποδείξεως λέξει ὅτι ἀληθές ἐστι τὸ κριτήριον, ἢ μετὰ ἀποδείξεως. καὶ εἰ μὲν ἄνευ ἀποδείξεως, ἄπιστος ἔσται· εἰ δὲ μετὰ ἀποδείξεως, πάντως δεήσει καὶ τὴν ἀπόδειξιν ἀληθῆ εἶναι, ἐπεὶ ἄπιστος ἔσται. ἀληθῆ οὖν λέξει τὴν ἀπόδειξιν τὴν εἰς πίστωσιν τοῦ κριτηρίου λαμβανομένην πότερον κεκρικὼς αὐτὴν ἢ μὴ κεκρικώς;

touto oun to kriterion etoi alethes einai lexei e pseudes. all’ ei men pseudes, apistos estai. ei de alethes einai touto phesei, etoi aneu apodeixeos lexei hoti alethes esti to kriterion, e meta apodeixeos. kai ei men aneu apodeixeos, apistos estai; ei de meta apodeixeos, pantos deesei kai ten apodeixin alethe einai, epei apistos estai. alethe oun lexei ten apodeixin ten eis pistosin tou kriteriou lambanomenen poteron kekrikos auten e me kekrikos?

εἰ μὲν γὰρ μὴ κρίνας, ἄπιστος ἔσται, εἰ δὲ κρίνας, δῆλον ὅτι κριτηρίῳ φήσει κεκρικέναι, οὗ κριτηρίου ζητήσομεν ἀπόδειξιν, κἀκείνης κριτήριον. χρῄζει γὰρ ἀεὶ καὶ ἡ ἀπόδειξις κριτηρίου, ἵνα βεβαιωθῇ, καὶ τὸ κριτήριον ἀποδείξεως, ἵνα ἀληθὲς εἶναι δειχθῇ· καὶ οὔτε ἀπόδειξις ὑγιὴς εἶναι δύναται μὴ προϋπάρχοντος κριτηρίου ἀληθοῦς, οὔτε κριτήριον ἀληθὲς μὴ προπεπιστωμένης τῆς ἀποδείξεως.

ei men gar me krinas, apistos estai, ei de krinas, delon hoti kriterio phesei kekrikenai, hou kriteriou zetesomen apodeixin, kakeines kriterion. chrezei gar aei kai he apodeixis kriteriou, hina bebaiothe, kai to kriterion apodeixeos, hina alethes einai deichthe; kai oute apodeixis hygies einai dynatai me proyparchontos kriteriou alethous, oute kriterion alethes me propepistomenes tes apodeixeos.

καὶ οὕτως ἐμπίπτουσιν εἰς τὸν διάλληλον τρόπον τό τε κριτήριον καὶ ἡ ἀπόδειξις, ἐν ᾧ ἀμφότερα εὑρίσκεται ἄπιστα· ἑκάτερον γὰρ τὴν θατέρου πίστιν περιμένον ὁμοίως τῷ λοιπῷ ἐστιν ἄπιστον. εἰ οὖν μήτε ἄνευ ἀποδείξεως <καὶ< κριτηρίου μήτε σὺν τούτοις δύναταί τις προκρῖναι φαντασίαν φαντασίας, ἀνεπίκριτοι ἔσονται αἱ παρὰ τὰς διαφόρους διαθέσεις διάφοροι γινόμεναι φαντασίαι, ὥστε εἰσάγεται ἡ περὶ τῆς φύσεως τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων ἐποχὴ καὶ ὅσον ἐπὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ.

kai houtos empiptousin eis ton diallelon tropon to te kriterion kai he apodeixis, en ho amphotera heurisketai apista; hekateron gar ten thaterou pistin perimenon homoios to loipo estin apiston. ei oun mete aneu apodeixeos <kai< kriteriou mete syn toutois dynatai tis prokrinai phantasian phantasias, anepikritoi esontai ahi para tas diaphorous diatheseis diaphoroi ginomenai phantasiai, hoste eisagetai he peri tes physeos ton ektos hypokeimenon epoche kai hoson epi touto to tropo.

Πέμπτος ἐστὶ λόγος ὁ παρὰ τὰς θέσεις καὶ τὰ διαστήματα καὶ τοὺς τόπους· καὶ γὰρ παρὰ τούτων ἕκαστον τὰ αὐτὰ πράγματα διάφορα φαίνεται, οἷον ἡ αὐτὴ στοὰ ἀπὸ μὲν τῆς ἑτέρας ἀρχῆς ὁρωμένη μείουρος φαίνεται, ἀπὸ δὲ τοῦ μέσου σύμμετρος πάντοθεν, καὶ τὸ αὐτὸ πλοῖον πόρρωθεν μὲν μικρὸν φαίνεται καὶ ἑστὼς, ἐγγύθεν δὲ μέγα καὶ κινούμενον, καὶ ὁ αὐτὸς πύργος πόρρωθεν μὲν φαίνεται στρογγύλος ἐγγύθεν δὲ τετράγωνος.

Pemptos esti logos ho para tas theseis kai ta diastemata kai tous topous; kai gar para touton hekaston ta auta pragmata diaphora phainetai, ohion he aute stoa apo men tes heteras arches horomene meiouros phainetai, apo de tou mesou symmetros pantothen, kai to auto ploion porrothen men mikron phainetai kai hestos, engythen de mega kai kinoumenon, kai ho autos pyrgos porrothen men phainetai strongylos engythen de tetragonos.

ταῦτα μὲν παρὰ τὰ διαστήματα, παρὰ δὲ τοὺς τόπους ὅτι τὸ λυχνιαῖον φῶς ἐν ἡλίῳ μὲν ἀμαυρὸν φαίνεται ἐν σκότῳ δὲ λαμπρόν, καὶ ἡ αὐτὴ κώπη ἔναλος μὲν κεκλασμένη ἔξαλος δὲ εὐθεῖα, καὶ τὸ ᾠὸν ἐν μὲν τῇ ὄρνιθι ἁπαλὸν ἐν ἀέρι δὲ σκληρόν, καὶ τὸ λυγγούριον ἐν μὲν λυγγὶ ὑγρὸν ἐν ἀέρι δὲ σκληρόν, καὶ τὸ κοράλιον ἐν θαλάττῃ μὲν ἁπαλὸν ἐν ἀέρι δὲ σκληρόν, καὶ φωνὴ ἀλλοία μὲν φαίνεται ἐν σύριγγι γινομένη, ἀλλοία δὲ ἐν αὐλῷ, ἀλλοία δὲ ἐν ἀέρι ἁπλῶς.

tauta men para ta diastemata, para de tous topous hoti to lychniaion phos en helio men amauron phainetai en skoto de lampron, kai he aute kope enalos men keklasmene exalos de eutheia, kai to oon en men te ornithi hapalon en aeri de skleron, kai to lyngourion en men lyngi hygron en aeri de skleron, kai to koralion en thalatte men hapalon en aeri de skleron, kai phone alloia men phainetai en syringi ginomene, alloia de en aulo, alloia de en aeri haplos.

παρὰ δὲ τὰς θέσεις ὅτι ἡ αὐτὴ εἰκὼν ἐξυπτιαζομένη μὲν λεία φαίνεται, ποσῶς δὲ ἐπινευομένη εἰσοχὰς καὶ ἐξοχὰς ἔχειν δοκεῖ. καὶ οἱ τράχηλοι δὲ τῶν περιστερῶν παρὰ τὰς διαφόρους ἐπικλίσεις διάφοροι φαίνονται κατὰ χρῶμα.

para de tas theseis hoti he aute eikon exyptiazomene men leia phainetai, posos de epineuomene eisochas kai exochas echein dokei. kai ohi tracheloi de ton peristeron para tas diaphorous epikliseis diaphoroi phainontai kata chroma.

ἐπεὶ οὖν πάντα τὰ φαινόμενα ἔν τινι θεωρεῖται καὶ ἀπό τινος διαστήματος καὶ κατά τινα θέσιν, ὧν ἕκαστον πολλὴν ποιεῖ παραλλαγὴν περὶ τὰς φαντασίας, ὡς ὑπεμνήσαμεν, ἀναγκασθησόμεθα καὶ διὰ τούτου τοῦ τρόπου καταντᾶν εἰς ἐποχήν. καὶ γὰρ ὁ βουλόμενος τούτων τῶν φαντασιῶν προκρίνειν τινὰς ἀδυνάτοις ἐπιχειρήσει.

epei oun panta ta phainomena en tini theoreitai kai apo tinos diastematos kai kata tina thesin, hon hekaston pollen poiei parallagen peri tas phantasias, hos hypemnesamen, anankasthesometha kai dia toutou tou tropou katantan eis epochen. kai gar ho boulomenos touton ton phantasion prokrinein tinas adynatois epicheiresei.

εἰ μὲν γὰρ ἁπλῶς καὶ ἄνευ ἀποδείξεως ποιήσεται τὴν ἀπόφασιν, ἄπιστος ἔσται· εἰ δὲ ἀποδείξει βουλήσεται χρήσασθαι, εἰ μὲν ψευδῆ λέξει τὴν ἀπόδειξιν εἶναι, ἑαυτὸν περιτρέψει, ἀληθῆ δὲ λέγων εἶναι τὴν ἀπόδειξιν αἰτηθήσεται ἀπόδειξιν τοῦ ἀληθῆ αὐτὴν εἶναι, κἀκείνης ἄλλην, ἐπεὶ καὶ αὐτὴν ἀληθῆ εἶναι δεῖ, καὶ μέχρις ἀπείρου. ἀδύνατον δέ ἐστιν ἀπείρους ἀποδείξεις παραστῆσαι·

ei men gar haplos kai aneu apodeixeos poiesetai ten apophasin, apistos estai; ei de apodeixei boulesetai chresasthai, ei men pseude lexei ten apodeixin einai, heauton peritrepsei, alethe de legon einai ten apodeixin aitethesetai apodeixin tou alethe auten einai, kakeines allen, epei kai auten alethe einai dei, kai mechris apeirou. adynaton de estin apeirous apodeixeis parastesai;

οὐκοῦν οὐδὲ μετὰ ἀποδείξεως δυνήσεται προκρίνειν φαντασίαν φαντασίας. εἰ δὲ μήτε ἄνευ ἀποδείξεως μήτε μετὰ ἀποδείξεως δυνατὸς ἔσται τις ἐπικρίνειν τὰς προειρημένας φαντασίας, συνάγεται ἡ ἐποχή, ὁποῖον μὲν φαίνεται ἕκαστον κατὰ τήνδε τὴν θέσιν ἢ κατὰ τόδε τὸ διάστημα ἢ ἐν τῷδε εἰπεῖν ἴσως δυναμένων ἡμῶν, ὁποῖον δέ ἐστιν ὡς πρὸς τὴν φύσιν ἀδυνατούντων ἀποφαίνεσθαι διὰ τὰ προειρημένα.

oukoun oude meta apodeixeos dynesetai prokrinein phantasian phantasias. ei de mete aneu apodeixeos mete meta apodeixeos dynatos estai tis epikrinein tas proeiremenas phantasias, synagetai he epoche, hopoion men phainetai hekaston kata tende ten thesin e kata tode to diastema e en tode eipein isos dynamenon hemon, hopoion de estin hos pros ten physin adynatounton apophainesthai dia ta proeiremena.

Ἕκτος ἐστὶ τρόπος ὁ παρὰ τὰς ἐπιμιγάς, καθ’ ὃν συνάγομεν ὅτι, ἐπεὶ μηδὲν τῶν ὑποκειμένων καθ’ ἑαυτὸ ἡμῖν ὑποπίπτει ἀλλὰ σύν τινι, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ μῖγμα ἔκ τε τοῦ ἐκτὸς καὶ τοῦ ᾧ συνθεωρεῖται τάχα δυνατὸν εἰπεῖν, ὁποῖον δέ ἐστι τὸ ἐκτὸς ὑποκείμενον εἰλικρινῶς οὐκ ἂν ἔχοιμεν λέγειν. ὅτι δὲ οὐδὲν τῶν ἐκτὸς καθ’ αὑτὸ ὑποπίπτει ἀλλὰ πάντως σύν τινι, καὶ ὅτι παρὰ τοῦτο ἀλλοῖον θεωρεῖται, πρόδηλον, οἶμαι.

Hektos esti tropos ho para tas epimigas, kath’ hon synagomen hoti, epei meden ton hypokeimenon kath’ heauto hemin hypopiptei alla syn tini, hopoion men esti to migma ek te tou ektos kai tou ho syntheoreitai tacha dynaton eipein, hopoion de esti to ektos hypokeimenon eilikrinos ouk an echoimen legein. hoti de ouden ton ektos kath’ hauto hypopiptei alla pantos syn tini, kai hoti para touto alloion theoreitai, prodelon, oimai.

τὸ γοῦν ἡμέτερον χρῶμα ἀλλοῖον μὲν ὁρᾶται ἐν ἀλεεινῷ ἀέρι, ἀλλοῖον δὲ ἐν [τῷ] ψυχρῷ, καὶ οὐκ ἂν ἔχοιμεν εἰπεῖν ὁποῖον ἔστι τῇ φύσει τὸ χρῶμα ἡμῶν, ἀλλ’ ὁποῖον σὺν ἑκάστῳ τούτων θεωρεῖται. καὶ ἡ αὐτὴ φωνὴ ἀλλοία μὲν φαίνεται σὺν λεπτῷ ἀέρι, ἀλλοία δὲ σὺν παχυμερεῖ, καὶ τὰ ἀρώματα ἐν βαλανείῳ καὶ ἡλίῳ πληκτικώτερα μᾶλλόν ἐστιν ἢ ἐν ἀέρι καταψύχρῳ, καὶ τὸ σῶμα ὑπὸ ὕδατος μὲν περιεχόμενον κοῦφόν ἐστιν, ὑπὸ δὲ ἀέρος βαρύ.

to goun hemeteron chroma alloion men horatai en aleeino aeri, alloion de en [to] psychro, kai ouk an echoimen eipein hopoion esti te physei to chroma hemon, all’ hopoion syn hekasto touton theoreitai. kai he aute phone alloia men phainetai syn lepto aeri, alloia de syn pachymerei, kai ta aromata en balaneio kai helio plektikotera mallon estin e en aeri katapsychro, kai to soma hypo hydatos men periechomenon kouphon estin, hypo de aeros bary.

ἵνα δὲ καὶ τῆς ἔξωθεν ἐπιμιξίας ἀποστῶμεν, οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς καὶ χιτῶνας καὶ ὑγρά. τὰ οὖν ὁρατὰ ἐπεὶ μὴ ἄνευ τούτων θεωρεῖται, οὐ καταληφθήσεται πρὸς ἀκρίβειαν· τοῦ γὰρ μίγματος ἀντιλαμβανόμεθα, καὶ διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἰκτερικοὶ πάντα ὠχρὰ ὁρῶσιν, οἱ δ’ ὑπόσφαγμα ἔχοντες ὕφαιμα. καὶ ἐπεὶ ἡ φωνὴ ἡ αὐτὴ ἀλλοία μὲν φαίνεται ἐν ἀναπεπταμένοις τόποις, ἀλλοία δὲ ἐν στενοῖς καὶ ἑλικοειδέσι, καὶ ἀλλοία μὲν ἐν καθαρῷ ἀέρι, ἀλλοία δὲ ἐν τεθολωμένῳ, εἰκός ἐστι μὴ ἀντιλαμβάνεσθαι ἡμᾶς εἰλικρινῶς τῆς φωνῆς· τὰ γὰρ ὦτα σκολιόπορά ἐστι καὶ στενόπορα καὶ ἀτμώδεσιν ἀποφορήσεσιν, αἳ δὴ ἀπὸ τῶν περὶ τὴν κεφαλὴν φέρεσθαι λέγονται τόπων, τεθολωμένα.

hina de kai tes exothen epimixias apostomen, ohi ophthalmoi hemon echousin en heautois kai chitonas kai hygra. ta oun horata epei me aneu touton theoreitai, ou katalephthesetai pros akribeian; tou gar migmatos antilambanometha, kai dia touto ohi men ikterikoi panta ochra horosin, ohi d’ hyposphagma echontes hyphaima. kai epei he phone he aute alloia men phainetai en anapeptamenois topois, alloia de en stenois kai helikoeidesi, kai alloia men en katharo aeri, alloia de en tetholomeno, eikos esti me antilambanesthai hemas eilikrinos tes phones; ta gar ota skoliopora esti kai stenopora kai atmodesin apophoresesin, ahi de apo ton peri ten kephalen pheresthai legontai topon, tetholomena.

ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς μυξωτῆρσι καὶ ἐν τοῖς τῆς γεύσεως τόποις ὑλῶν ὑποκειμένων, μετ’ ἐκείνων ἀντιλαμβανόμεθα τῶν γευστῶν καὶ τῶν ὀσφρητῶν, ἀλλ’ οὐκ εἰλικρινῶς. ὣστε διὰ τὰς ἐπιμιξίας αἱ αἰσθήσεις οὐκ ἀντιλαμβάνονται ὁποῖα πρὸς ἀκρίβειαν τὰ ἐκτὸς ὑποκείμενά ἐστιν.

alla kai en tois myxotersi kai en tois tes geuseos topois hylon hypokeimenon, met’ ekeinon antilambanometha ton geuston kai ton osphreton, all’ ouk eilikrinos. hoste dia tas epimixias ahi aistheseis ouk antilambanontai hopoia pros akribeian ta ektos hypokeimena estin.

ἀλλ’ οὐδὲ ἡ διάνοια, μάλιστα μὲν ἐπεὶ αἱ ὁδηγοὶ αὐτῆς αἰσθήσεις σφάλλονται· ἴσως δὲ καὶ αὕτη ἐπιμιξίαν τινὰ ἰδίαν ποιεῖται πρὸς τὰ ὑπὸ τῶν αἰσθήσεων ἀναγγελλόμενα· περὶ γὰρ ἕκαστον τῶν τόπων ἐν οἷς τὸ ἡγεμονικὸν εἶναι δοκοῦσιν οἱ δογματικοί, χυμούς τινας ὑποκειμένους θεωροῦμεν, εἴτε περὶ ἐγκέφαλον εἴτε περὶ καρδίαν εἴτε περὶ ὁτιδήποτε οὖν μέρος τοῦ ζῴου τοῦτο τίθεσθαι βούλοιτό τις. καὶ κατὰ τοῦτον οὖν τὸν τρόπον ὁρῶμεν, ὅτι περὶ τῆς φύσεως τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων οὐδὲν εἰπεῖν ἔχοντες ἐπέχειν ἀναγκαζόμεθα.

all’ oude he dianoia, malista men epei ahi hodegoi autes aistheseis sphallontai; isos de kai haute epimixian tina idian poieitai pros ta hypo ton aistheseon anangellomena; peri gar hekaston ton topon en ohis to hegemonikon einai dokousin ohi dogmatikoi, chymous tinas hypokeimenous theoroumen, eite peri enkephalon eite peri kardian eite peri hotidepote oun meros tou zoou touto tithesthai bouloito tis. kai kata touton oun ton tropon horomen, hoti peri tes physeos ton ektos hypokeimenon ouden eipein echontes epechein anankazometha.

Ἕβδομον τρόπον ἐλέγομεν εἶναι τὸν παρὰ τὰς ποσότητας καὶ σκευασίας τῶν ὑποκειμένων, σκευασίας λέγοντες κοινῶς τὰς συνθέσεις. ὅτι δὲ καὶ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπέχειν ἀναγκαζόμεθα περὶ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, δῆλον. οἷον γοῦν τὰ ξέσματα τοῦ κέρατος τῆς αἰγὸς φαίνεται μὲν λευκὰ ἁπλῶς καὶ ἄνευ συνθέσεως θεωρούμενα, συντιθέμενα δὲ ἐν τῇ τοῦ κέρατος ὑπάρξει μέλανα θεωρεῖται. καὶ τοῦ ἀργύρου τὰ [μέρη] τὰ ῥινήματα κατ’ ἰδίαν μὲν ὄντα μέλανα φαίνεται, σὺν δὲ τῷ ὅλῳ ὡς λευκὰ ὑποπίπτει.

Hebdomon tropon elegomen einai ton para tas posotetas kai skeuasias ton hypokeimenon, skeuasias legontes koinos tas syntheseis. hoti de kai kata touton ton tropon epechein anankazometha peri tes physeos ton pragmaton, delon. ohion goun ta xesmata tou keratos tes aigos phainetai men leuka haplos kai aneu syntheseos theoroumena, syntithemena de en te tou keratos hyparxei melana theoreitai. kai tou argyrou ta [mere] ta rhinemata kat’ idian men onta melana phainetai, syn de to holo hos leuka hypopiptei.

καὶ τῆς Ταιναρείας λίθου τὰ μὲν μέρη λευκὰ ὁρᾶται ὅταν λεανθῇ, σὺν δὲ τῇ ὁλοσχερεῖ ξανθὰ φαίνεται. καὶ αἱ ἀπ’ ἀλλήλων ἐσκεδασμέναι ψάμμοι τραχεῖαι φαίνονται, ὡς σωρὸς δὲ συντεθεῖσαι ἁπαλῶς κινοῦσι τὴν αἴσθησιν. καὶ ὁ ἐλλέβορος λεπτὸς μὲν καὶ χνοώδης προσφερόμενος πνιγμὸν ἐπιφέρει, κριμνώδης δὲ ὢν οὐκέτι.

kai tes Tainareias lithou ta men mere leuka horatai hotan leanthe, syn de te holoscherei xantha phainetai. kai ahi ap’ allelon eskedasmenai psammoi tracheiai phainontai, hos soros de syntetheisai hapalos kinousi ten aisthesin. kai ho elleboros leptos men kai chnoodes prospheromenos pnigmon epipherei, krimnodes de on ouketi.

καὶ ὁ οἶνος σύμμετρος μὲν πινόμενος ῥώννυσιν ἡμᾶς, πλείων δὲ λαμβανόμενος παραλύει τὸ σῶμα. καὶ ἡ τροφὴ παραπλησίως παρὰ τὴν ποσότητα διάφορον ἐπιδείκνυται δύναμιν· πολλάκις γοῦν διὰ τὸ πολλὴ προσενεχθῆναι καθαίρει τὸ σῶμα διά τε ἀπεψιῶν καὶ χολερικῶν παθῶν.

kai ho oinos symmetros men pinomenos rhonnysin hemas, pleion de lambanomenos paralyei to soma. kai he trophe paraplesios para ten posoteta diaphoron epideiknytai dynamin; pollakis goun dia to polle prosenechthenai kathairei to soma dia te apepsion kai cholerikon pathon.

ἕξομεν οὖν κἀνταῦθα λέγειν ὁποῖόν ἐστι τοῦ κέρατος τὸ λεπτὸν καὶ ὁποῖον τὸ ἐκ πολλῶν λεπτομερῶν συγκείμενον, καὶ ὁποῖος μέν ἐστιν ὁ μικρομερὴς ἄργυρος ὁποῖος δὲ ὁ ἐκ πολλῶν μικρομερῶν συγκείμενος, καὶ ὁποία μὲν ἡ ἀκαριαία Ταιναρεία λίθος ὁποία δὲ ἡ ἐκ πολλῶν μικρῶν συγκειμένη, καὶ ἐπὶ τῶν ψάμμων καὶ τοῦ ἑλλεβόρου καὶ τοῦ οἴνου καὶ τῆς τροφῆς τὸ πρός τι, τὴν μέντοι φύσιν τῶν πραγμάτων καθ’ ἑαυτὴν οὐκέτι διὰ τὴν παρὰ τὰς συνθέσεις τῶν φαντασιῶν ἀνωμαλίαν.

hexomen oun kantautha legein hopoion esti tou keratos to lepton kai hopoion to ek pollon leptomeron synkeimenon, kai hopoios men estin ho mikromeres argyros hopoios de ho ek pollon mikromeron synkeimenos, kai hopoia men he akariaia Tainareia lithos hopoia de he ek pollon mikron synkeimene, kai epi ton psammon kai tou helleborou kai tou oinou kai tes trophes to pros ti, ten mentoi physin ton pragmaton kath’ heauten ouketi dia ten para tas syntheseis ton phantasion anomalian.

καθόλου γὰρ δοκεῖ καὶ τὰ ὠφέλιμα λυπηρὰ γίνεσθαι παρὰ τὴν κατὰ ποσότητα ἄμετρον αὐτῶν χρῆσιν, καὶ τὰ βλαβερὰ εἶναι δοκοῦντα ἐν τῷ καθ’ ὑπερβολὴν παραλαμβάνεσθαι ἀκαριαῖα μὴ λυπεῖν. μαρτυρεῖ δὲ τῷ λόγῳ μάλιστα τὸ κατὰ τὰς ἰατρικὰς δυνάμεις θεωρούμενον, ἐν αἷς ἡ μὲν πρὸς ἀκρίβειαν μῖξις τῶν ἁπλῶν φαρμάκων ὠφέλιμον ποιεῖ τὸ συντεθέν, ῥοπῆς δὲ βραχυτάτης ἐνίοτε παροραθείσης οὐ μόνον οὐκ ὠφέλιμον ἀλλὰ καὶ βλαβερώτατον καὶ δηλητήριον πολλάκις.

katholou gar dokei kai ta ophelima lypera ginesthai para ten kata posoteta ametron auton chresin, kai ta blabera einai dokounta en to kath’ hyperbolen paralambanesthai akariaia me lypein. martyrei de to logo malista to kata tas iatrikas dynameis theoroumenon, en ahis he men pros akribeian mixis ton haplon pharmakon ophelimon poiei to syntethen, rhopes de brachytates eniote paroratheises ou monon ouk ophelimon alla kai blaberotaton kai deleterion pollakis.

οὕτως ὁ κατὰ τὰς ποσότητας καὶ σκευασίας λόγος συγχεῖ τὴν τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων ὕπαρξιν. διόπερ εἰκότως ἂν καὶ οὗτος ὁ τρόπος εἰς ἐποχὴν ἡμᾶς περιάγοι μὴ δυναμένους εἰλικρινῶς ἀποφήνασθαι περὶ τῆς φύσεως τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων.

houtos ho kata tas posotetas kai skeuasias logos synchei ten ton ektos hypokeimenon hyparxin. dioper eikotos an kai houtos ho tropos eis epochen hemas periagoi me dynamenous eilikrinos apophenasthai peri tes physeos ton ektos hypokeimenon.

ὄγδοός ἐστι τρόπος ὁ ἀπὸ τοῦ πρός τι, καθ’ ὃν συνάγομεν ὅτι, ἐπεὶ πάντα ἐστὶ πρός τι, περὶ τοῦ τίνα ἐστὶν ἀπολύτως καὶ ὡς πρὸς τὴν φύσιν ἐφέξομεν. ἐκεῖνο δὲ χρὴ γινώσκειν ὅτι ἐνταῦθα, ὥσπερ καὶ ἐν ἄλλοις, τῷ ‘ἔστι’ καταχρώμεθα ἀντὶ τοῦ ‘φαίνεται’, δυνάμει τοῦτο λέγοντες ‘πρός τι πάντα φαίνεται.’ τοῦτο δὲ διχῶς λέγεται, ἅπαξ μὲν ὡς πρὸς τὸ κρῖνον τὸ γὰρ ἐκτὸς ὑποκείμενον καὶ κρινόμενον πρὸς τὸ κρῖνον φαίνεται), καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον πρὸς τὰ συνθεωρούμενα, ὡς τὸ δεξιὸν πρὸς τὸ ἀριστερόν.

ogdoos esti tropos ho apo tou pros ti, kath’ hon synagomen hoti, epei panta esti pros ti, peri tou tina estin apolytos kai hos pros ten physin ephexomen. ekeino de chre ginoskein hoti entautha, hosper kai en allois, to ‘esti’ katachrometha anti tou ‘phainetai’, dynamei touto legontes ‘pros ti panta phainetai.’ touto de dichos legetai, hapax men hos pros to krinon to gar ektos hypokeimenon kai krinomenon pros to krinon phainetai), kath’ heteron de tropon pros ta syntheoroumena, hos to dexion pros to aristeron.

ὅτι δὲ πάντα ἐστὶ πρός τι, ἐπελογισάμεθα μὲν καὶ ἔμπροσθεν, οἷον κατὰ τὸ κρῖνον, ὅτι πρὸς τόδε τὸ ζῷον καὶ τόνδε τὸν ἄνθρωπον καὶ τήνδε τὴν αἴσθησιν ἕκαστον φαίνεται καὶ πρὸς τοιάνδε περίστασιν, κατὰ δὲ τὰ συνθεωρούμενα, ὅτι πρὸς τήνδε τὴν ἐπιμιξίαν καὶ τόνδε τὸν τρόπον καὶ τὴν σύνθεσιν τήνδε καὶ τὴν ποσότητα καὶ τὴν θέσιν ἕκαστον φαίνεται.

hoti de panta esti pros ti, epelogisametha men kai emprosthen, ohion kata to krinon, hoti pros tode to zoon kai tonde ton anthropon kai tende ten aisthesin hekaston phainetai kai pros toiande peristasin, kata de ta syntheoroumena, hoti pros tende ten epimixian kai tonde ton tropon kai ten synthesin tende kai ten posoteta kai ten thesin hekaston phainetai.

καὶ ἰδίᾳ δὲ ἐνδέχεται συνάγειν ὅτι πάντα ἐστὶ πρός τι, τόνδε τὸν τρόπον· πότερον διαφέρει τῶν πρός τι τὰ κατὰ διαφορὰν ἢ οὔ; εἰ μὲν οὐ διαφέρει, καὶ αὐτὰ πρός τι ἐστίν· εἰ δὲ διαφέρει, ἐπεὶ πᾶν τὸ διαφέρον πρός τι ἐστίν λέγεται γὰρ πρὸς ἐκεῖνο οὗ διαφέρει), πρός τι ἐστὶ τὰ κατὰ διαφοράν.

kai idia de endechetai synagein hoti panta esti pros ti, tonde ton tropon; poteron diapherei ton pros ti ta kata diaphoran e ou? ei men ou diapherei, kai auta pros ti estin; ei de diapherei, epei pan to diapheron pros ti estin legetai gar pros ekeino hou diapherei), pros ti esti ta kata diaphoran.

τῶν τε ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἀνωτάτω γένη κατὰ τοὺς δογματικούς, τὰ δ’ ἔσχατα εἴδη, τὰ δὲ γένη καὶ εἴδη· πάντα δὲ ταῦτά ἐστι πρός τι· πάντα ἄρα ἐστὶ πρός τι. ἔτι τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι πρόδηλα, τὰ δὲ ἄδηλα, ὡς αὐτοί φασιν, καὶ σημαίνοντα μὲν τὰ φαινόμενα, σημαινόμενα δὲ ὑπὸ τῶν φαινομένων τὰ ἄδηλα· ὄψις γὰρ κατ’ αὐτοὺς τῶν ἀδήλων τὰ φαινόμενα. τὸ δὲ σημαῖνον καὶ τὸ σημαινόμενόν ἐστι πρός τι· πρός τι ἄρα ἐστὶ πάντα.

ton te onton ta men estin anotato gene kata tous dogmatikous, ta d’ eschata eide, ta de gene kai eide; panta de tauta esti pros ti; panta ara esti pros ti. eti ton onton ta men esti prodela, ta de adela, hos autoi phasin, kai semainonta men ta phainomena, semainomena de hypo ton phainomenon ta adela; opsis gar kat’ autous ton adelon ta phainomena. to de semainon kai to semainomenon esti pros ti; pros ti ara esti panta.

πρὸς τούτοις τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν ὅμοια τὰ δὲ ἀνόμοια καὶ τὰ μὲν ἴσα τὰ δὲ ἄνισα· ταῦτα δέ ἐστι πρός τι· πάντα ἄρα ἐστὶ πρός τι. καὶ ὁ λέγων δὲ μὴ πάντα εἶναι πρός τι βεβαιοῖ τὸ πάντα εἶναι πρός τι· καὶ αὐτὸ γὰρ τὸ πάντα εἶναι πρός τι πρὸς ἡμᾶς εἶναι δείκνυσι, καὶ οὐ καθόλου, δι’ ὧν ἡμῖν ἐναντιοῦται.

pros toutois ton onton ta men estin homoia ta de anomoia kai ta men isa ta de anisa; tauta de esti pros ti; panta ara esti pros ti. kai ho legon de me panta einai pros ti bebaioi to panta einai pros ti; kai auto gar to panta einai pros ti pros hemas einai deiknysi, kai ou katholou, di’ hon hemin enantioutai.

πλὴν ἀλλ’ οὕτω παριστάντων ἡμῶν ὅτι πάντα ἐστὶ πρός τι, δῆλόν ἐστι λοιπόν, ὅτι ὁποῖον ἔστιν ἕκαστον τῶν ὑποκειμένων κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν καὶ εἰλικρινῶς λέγειν οὐ δυνησόμεθα, ἀλλ’ ὁποῖον φαίνεται ἐν τῷ πρός τι. <ᾯ> ἀκολουθεῖ τὸ περὶ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων δεῖν ἡμᾶς ἐπέχειν.

plen all’ houto paristanton hemon hoti panta esti pros ti, delon esti loipon, hoti hopoion estin hekaston ton hypokeimenon kata ten heautou physin kai eilikrinos legein ou dynesometha, all’ hopoion phainetai en to pros ti. <Ho> akolouthei to peri tes physeos ton pragmaton dein hemas epechein.

Περὶ δὲ τοῦ κατὰ τὰς συνεχεῖς ἢ σπανίους συγκυρήσεις τρόπου, ὃν ἔννατον ἐλέγομεν εἶναι τῇ τάξει, τοιαῦτά τινα διέξιμεν. ὁ ἥλιος πολλῷ δήπου ἐκπληκτικώτερός ἐστιν ἀστέρος κομήτου· ἀλλ’ ἐπεὶ τὸν μὲν ἥλιον συνεχῶς ὁρῶμεν, τὸν δὲ κομήτην ἀστέρα σπανίως, ἐπὶ μὲν τῷ ἀστέρι ἐκπλησσόμεθα ὥστε καὶ διοσημείαν αὐτὸν εἶναι δοκεῖν, ἐπὶ δὲ τῷ ἡλίῳ οὐδαμῶς. ἐὰν μέντοι γε ἐννοήσωμεν τὸν ἥλιον σπανίως μὲν φαινόμενον, σπανίως δὲ δυόμενον, καὶ πάντα μὲν ἀθρόως φωτίζοντα, πάντα δὲ ἐξαίφνης ἐπισκιάζεσθαι ποιοῦντα, πολλὴν ἔκπληξιν ἐν τῷ πράγματι θεωρήσομεν.

Peri de tou kata tas synecheis e spanious synkyreseis tropou, hon ennaton elegomen einai te taxei, toiauta tina dieximen. ho helios pollo depou ekplektikoteros estin asteros kometou; all’ epei ton men helion synechos horomen, ton de kometen astera spanios, epi men to asteri ekplessometha hoste kai diosemeian auton einai dokein, epi de to helio oudamos. ean mentoi ge ennoesomen ton helion spanios men phainomenon, spanios de dyomenon, kai panta men athroos photizonta, panta de exaiphnes episkiazesthai poiounta, pollen ekplexin en to pragmati theoresomen.

καὶ ὁ σεισμὸς δὲ οὐχ ὁμοίως θορυβεῖ τούς τε πρῶτον αὐτοῦ πειρωμένους καὶ τοὺς ἐν ἔθει τούτου γεγενημένους. πόσην δὲ ἔκπληξιν ἀνθρώπῳ φέρει θάλασσα πρῶτον ὀφθεῖσα. ἀλλὰ καὶ κάλλος σώματος ἀνθρωπίνου πρῶτον καὶ ἐξαίφνης θεωρούμενον συγκινεῖ μᾶλλον ἡμᾶς ἢ εἰ ἐν ἔθει τοῦ ὁρᾶσθαι γένοιτο. καὶ τὰ μὲν σπάνια τίμια εἶναι δοκεῖ, τὰ δὲ σύντροφα ἡμῖν καὶ εὔπορα οὐδαμῶς.

kai ho seismos de ouch homoios thorybei tous te proton autou peiromenous kai tous en ethei toutou gegenemenous. posen de ekplexin anthropo pherei thalassa proton ophtheisa. alla kai kallos somatos anthropinou proton kai exaiphnes theoroumenon synkinei mallon hemas e ei en ethei tou horasthai genoito. kai ta men spania timia einai dokei, ta de syntropha hemin kai eupora oudamos.

ἐὰν γοῦν ἐννοήσωμεν τὸ ὕδωρ σπανίζον, πόσῳ ἂν τῶν τιμίων εἶναι δοκούντων ἁπάντων τιμιώτερον ἡμῖν φανείη. ἢ ἐὰν ἐνθυμηθῶμεν τὸν χρυσὸν ἁπλῶς ἐπὶ τῆς γῆς ἐρριμμένον πολὺν παραπλησίως τοῖς λίθοις, τίνι δόξομεν ἔσεσθαι τοῦτον τίμιον ἢ κατάκλειστον οὕτως;

ean goun ennoesomen to hydor spanizon, poso an ton timion einai dokounton hapanton timioteron hemin phaneie. e ean enthymethomen ton chryson haplos epi tes ges errimmenon polyn paraplesios tois lithois, tini doxomen esesthai touton timion e katakleiston houtos?

ἐπεὶ οὖν τὰ αὐτὰ πράγματα παρὰ τὰς συνεχεῖς ἢ σπανίους περιπτώσεις ὁτὲ μὲν ἐκπληκτικὰ ἢ τίμια, ὁτὲ δὲ οὐ τοιαῦτα εἶναι δοκεῖ, ἐπιλογιζόμεθα ὅτι ὁποῖον μὲν φαίνεται τούτων ἕκαστον μετὰ συνεχοῦς περιπτώσεως ἢ σπανίας ἴσως δυνησόμεθα λέγειν, ψιλῶς δὲ ὁποῖον ἔστιν ἕκαστον τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων οὐκ ἐσμὲν δυνατοὶ φάσκειν. καὶ διὰ τοῦτον οὖν τὸν τρόπον περὶ αὐτῶν ἐπέχομεν.

epei oun ta auta pragmata para tas synecheis e spanious periptoseis hote men ekplektika e timia, hote de ou toiauta einai dokei, epilogizometha hoti hopoion men phainetai touton hekaston meta synechous periptoseos e spanias isos dynesometha legein, psilos de hopoion estin hekaston ton ektos hypokeimenon ouk esmen dynatoi phaskein. kai dia touton oun ton tropon peri auton epechomen.

Δέκατός ἐστι τρόπος, ὃς καὶ μάλιστα συνέχει πρὸς. τὰ ἠθικά, ὁ παρὰ τὰς ἀγωγὰς καὶ τὰ ἔθη καὶ τοὺς νόμους καὶ τὰς μυθικὰς πίστεις καὶ τὰς δογματικὰς ὑπολήψεις. ἀγωγὴ μὲν οὖν ἐστιν αἵρεσις βίου ἤ τινος πράγματος περὶ ἕνα ἢ πολλοὺς γινομένη, οἷον περὶ Διογένην ἢ τοὺς Λάκωνας·

Dekatos esti tropos, hos kai malista synechei pros. ta ethika, ho para tas agogas kai ta ethe kai tous nomous kai tas mythikas pisteis kai tas dogmatikas hypolepseis. agoge men oun estin ahiresis biou e tinos pragmatos peri hena e pollous ginomene, ohion peri Diogenen e tous Lakonas;

νόμος δέ ἐστιν ἔγγραφος συνθήκη παρὰ τοῖς πολιτευομένοις, ἣν ὁ παραβαίνων κολάζεται, ἔθος δὲ ἢ συνήθεια οὐ διαφέρει γάρ) πολλῶν ἀνθρώπων κοινὴ πράγματός τινος παραδοχή, ἣν ὁ παραβὰς οὐ πάντως κολάζεται, οἷον νόμος ἐστὶ τὸ μὴ μοιχεύειν, ἔθος δὲ ἡμῖν τὸ μὴ δημοσίᾳ γυναικὶ μίγνυσθαι.

nomos de estin engraphos syntheke para tois politeuomenois, hen ho parabainon kolazetai, ethos de e synetheia ou diapherei gar) pollon anthropon koine pragmatos tinos paradoche, hen ho parabas ou pantos kolazetai, ohion nomos esti to me moicheuein, ethos de hemin to me demosia gynaiki mignysthai.

μυθικὴ δὲ πίστις ἐστὶ πραγμάτων ἀγενήτων τε καὶ πεπλασμένων παραδοχή, οἷά ἐστιν ἄλλα τε καὶ τὰ περὶ τοῦ Κρόνου μυθευόμενα· ταῦτα γὰρ πολλοὺς εἰς πίστιν ἄγει. δογματικὴ δέ ἐστιν ὑπόληψις παραδοχὴ πράγματος δι’ ἀναλογισμοῦ ἤ τινος ἀποδείξεως κρατύνεσθαι δοκοῦσα, οἷον ὅτι ἄτομα ἔστι τῶν ὄντων στοιχεῖα ἢ ὁμοιομερῆ <ἢ> ἐλάχιστα ἤ τινα ἄλλα.

mythike de pistis esti pragmaton ageneton te kai peplasmenon paradoche, ohia estin alla te kai ta peri tou Kronou mytheuomena; tauta gar pollous eis pistin agei. dogmatike de estin hypolepsis paradoche pragmatos di’ analogismou e tinos apodeixeos kratynesthai dokousa, ohion hoti atoma esti ton onton stoicheia e homoiomere <e> elachista e tina alla.

ἀντιτίθεμεν δὲ τούτων ἕκαστον ὁτὲ μὲν ἑαυτῷ, ὁτὲ δὲ τῶν ἄλλων ἑκάστῳ. οἷον ἔθος μὲν ἔθει οὕτως· τινὲς τῶν Αἰθιόπων στίζουσι τὰ βρέφη, ἡμεῖς δ’ οὔ· καὶ Πέρσαι μὲν ἀνθοβαφεῖ ἐσθῆτι καὶ ποδήρει χρῆσθαι νομίζουσιν εὐπρεπὲς εἶναι, ἡμεῖς δὲ ἀπρεπές· καὶ οἱ μὲν Ἰνδοὶ ταῖς γυναιξὶ δημοσίᾳ μίγνυνται, οἱ δὲ πλεῖστοι τῶν ἄλλων αἰσχρὸν τοῦτο εἶναι ἡγοῦνται.

antitithemen de touton hekaston hote men heauto, hote de ton allon hekasto. ohion ethos men ethei houtos; tines ton Aithiopon stizousi ta brephe, hemeis d’ ou; kai Persai men anthobaphei estheti kai poderei chresthai nomizousin euprepes einai, hemeis de aprepes; kai ohi men Indoi tais gynaixi demosia mignyntai, ohi de pleistoi ton allon aischron touto einai hegountai.

νόμον δὲ νόμῳ οὕτως ἀντιτίθεμεν· παρὰ μὲν τοῖς Ῥωμαίοις ὁ τῆς πατρῴας ἀποστὰς οὐσίας οὐκ ἀποδίδωσι τὰ τοῦ πατρὸς χρέα, παρὰ δὲ τοῖς Ῥοδίοις πάντως ἀποδίδωσιν· καὶ ἐν μὲν Ταύροις τῆς Σκυθίας νόμος ἦν τοὺς ξένους τῇ Ἀρτέμιδι καλλιερεῖσθαι, παρὰ δὲ ἡμῖν ἄνθρωπον ἀπείρηται πρὸς ἱερῷ φονεύεσθαι.

nomon de nomo houtos antitithemen; para men tois Rhomaiois ho tes patroas apostas ousias ouk apodidosi ta tou patros chrea, para de tois Rhodiois pantos apodidosin; kai en men Taurois tes Skythias nomos en tous xenous te Artemidi kalliereisthai, para de hemin anthropon apeiretai pros hiero phoneuesthai.

ἀγωγὴν δὲ ἀγωγῇ, ὅταν τὴν Διογένους ἀγωγὴν ἀντιτιθῶμεν τῇ τοῦ Ἀριστίππου ἢ τὴν τῶν Λακώνων τῇ τῶν Ἰταλῶν. μυθικὴν δὲ πίστιν πίστει μυθικῇ, ὅταν ὅπου μὲν <λέγωμεν> τὸν Δία μυθεύεσθαι πατέρα ἀνδρῶν τε θεῶν τε, ὅπου δὲ τὸν Ὠκεανόν, λέγοντες

agogen de agoge, hotan ten Diogenous agogen antitithomen te tou Aristippou e ten ton Lakonon te ton Italon. mythiken de pistin pistei mythike, hotan hopou men <legomen> ton Dia mytheuesthai patera andron te theon te, hopou de ton Okeanon, legontes

Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν.

Okeanon te theon genesin kai metera Tethyn.

δογματικὰς δὲ ὑπολήψεις ἀλλήλαις ἀντιτίθεμεν,

dogmatikas de hypolepseis allelais antitithemen,

ὅταν λέγωμεν τοὺς μὲν ‘ἓν εἶναι στοιχεῖον ἀποφαίνεσθαι, τοὺς δὲ ἄπειρα, καὶ τοὺς μὲν θνητὴν τὴν ψυχὴν, τοὺς δὲ ἀθάνατον, καὶ τοὺς μὲν προνοίᾳ θεῶν διοικεῖσθαι τὰ καθ’ ἡμᾶς, τοὺς δὲ ἀπρονοήτως.

hotan legomen tous men ‘hen einai stoicheion apophainesthai, tous de apeira, kai tous men thneten ten psychen, tous de athanaton, kai tous men pronoia theon dioikeisthai ta kath’ hemas, tous de apronoetos.

τὸ ἔθος δὲ τοῖς ἄλλοις ἀντιτίθεμεν, οἷον νόμῳ μέν, ὅταν λέγωμεν παρὰ μὲν Πέρσαις ἔθος εἶναι ἀρρενομιξίαις χρῆσθαι, παρὰ δὲ Ῥωμαίοις ἀπαγορεύεσθαι νόμῳ τοῦτο πράττειν, καὶ παρ’ ἡμῖν μὲν τὸ μοιχεύειν ἀπειρῆσθαι, παρὰ δὲ Μασσαγέταις <ἐν> ἀδιαφορίας ἔθει παραδεδόσθαι, ὡς Εὔδοξος ὁ Κνίδιος ἱστορεῖ ἐν τῷ πρώτῳ τῆς περιόδου, καὶ παρ’ ἡμῖν μὲν ἀπηγορεῦσθαι μητράσι μίγνυσθαι, παρὰ δὲ τοῖς Πέρσαις ἔθος εἶναι μάλιστα οὕτω γαμεῖν. καὶ παρ’ Αἰγυπτίοις δὲ τὰς ἀδελφὰς γαμοῦσιν, ὃ παρ’ ἡμῖν ἀπείρηται νόμῳ.

to ethos de tois allois antitithemen, ohion nomo men, hotan legomen para men Persais ethos einai arrenomixiais chresthai, para de Rhomaiois apagoreuesthai nomo touto prattein, kai par’ hemin men to moicheuein apeiresthai, para de Massagetais <en> adiaphorias ethei paradedosthai, hos Eudoxos ho Knidios historei en to proto tes periodou, kai par’ hemin men apegoreusthai metrasi mignysthai, para de tois Persais ethos einai malista houto gamein. kai par’ Aigyptiois de tas adelphas gamousin, ho par’ hemin apeiretai nomo.

ἀγωγῇ δὲ ἔθος ἀντιτίθεται, ὅταν οἱ μὲν πολλοὶ ἄνθρωποι ἀναχωροῦντες μιγνύωνται ταῖς ἑαυτῶν γυναιξίν, ὁ δὲ Κράτης τῇ Ἱππαρχίᾳ δημοσίᾳ· καὶ ὁ μὲν Διογένης ἀπὸ ἐξωμίδος περιῄει, ἡμεῖς δὲ ὡς εἰώθαμεν.

agoge de ethos antitithetai, hotan ohi men polloi anthropoi anachorountes mignyontai tais heauton gynaixin, ho de Krates te Hipparchia demosia; kai ho men Diogenes apo exomidos perieei, hemeis de hos eiothamen.

μυθικῇ δὲ πίστει, [ὡς] ὅταν λέγωσιν οἱ μῦθοι ὅτι ὁ Κρόνος κατήσθιεν αὑτοῦ τὰ τέκνα, ἔθους ὄντος ἡμῖν προνοεῖσθαι παίδων· καὶ παρ’ ἡμῖν μὲν συνήθεια ὡς ἀγαθοὺς καὶ ἀπαθεῖς κακῶν σέβειν τοὺς θεούς, τιτρωσκόμενοι δὲ καὶ φθονοῦντες ἀλλήλοις ὑπὸ τῶν ποιητῶν εἰσάγονται.

mythike de pistei, [hos] hotan legosin ohi mythoi hoti ho Kronos katesthien hautou ta tekna, ethous ontos hemin pronoeisthai paidon; kai par’ hemin men synetheia hos agathous kai apatheis kakon sebein tous theous, titroskomenoi de kai phthonountes allelois hypo ton poieton eisagontai.

δογματικῇ δὲ ὑπολήψει, ὅταν ἡμῖν μὲν ἔθος ᾖ παρὰ θεῶν αἰτεῖν τὰ ἀγαθά, ὁ δὲ Ἐπίκουρος λέγῃ μὴ ἐπιστρέφεσθαι ἡμῶν τὸ θεῖον, καὶ ὅταν ὁ μὲν Ἀρίστιππος ἀδιάφορον ἡγῆται τὸ γυναικείαν ἀμφιέννυσθαι στολήν, ἡμεῖς δὲ αἰσχρὸν τοῦτο ἡγώμεθα εἶναι.

dogmatike de hypolepsei, hotan hemin men ethos e para theon aitein ta agatha, ho de Epikouros lege me epistrephesthai hemon to theion, kai hotan ho men Aristippos adiaphoron hegetai to gynaikeian amphiennysthai stolen, hemeis de aischron touto hegometha einai.

ἀγωγὴν δὲ ἀντιτίθεμεν νόμῳ μέν, ὅταν νόμου ὄντος μὴ ἐξεῖναι τύπτειν ἄνδρα ἐλεύθερον καὶ εὐγενῆ οἱ παγκρατιασταὶ τύπτωσιν ἀλλήλους διὰ τὴν ἀγωγὴν τοῦ κατ’ αὐτοὺς βίου, καὶ ὅταν ἀπειρημένου τοῦ ἀνδροφονεῖν οἱ μονομάχαι ἀναιρῶσιν ἀλλήλους διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν.

agogen de antitithemen nomo men, hotan nomou ontos me exeinai typtein andra eleutheron kai eugene ohi pankratiastai typtosin allelous dia ten agogen tou kat’ autous biou, kai hotan apeiremenou tou androphonein ohi monomachai anairosin allelous dia ten auten aitian.

μυθικὴν δὲ πίστιν ἀγωγῇ ἀντιτίθεμεν, ἐπειδὰν λέγωμεν ὅτι οἱ μὲν μῦθοι παρὰ τῇ Ὀμφάλῃ τὸν Ἡρακλέα λέγουσιν

mythiken de pistin agoge antitithemen, epeidan legomen hoti ohi men mythoi para te Omphale ton Heraklea legousin

εἴριά τε ξαίνειν καὶ δουλοσύνης ἀνέχεσθαι

eiria te xainein kai doulosynes anechesthai

καὶ ταῦτα ποιῆσαι ἅπερ οὐδ’ ἂν μετρίως προῃρημένος ἐποίησεν ἄν τις, ἡ δὲ ἀγωγὴ τοῦ βίου τοῦ Ἡρακλέους ἦν γενναία.

kai tauta poiesai haper oud’ an metrios proeremenos epoiesen an tis, he de agoge tou biou tou Herakleous en gennaia.

δογματικῇ δὲ ὑπολήψει, ὅταν οἱ μὲν ἀθληταὶ ὡς ἀγαθοῦ <τινος> τῆς δόξης ἀντιποιούμενοι ἐπίπονον ἀγωγὴν βίου δι’ αὐτὴν ἐπαναιρῶνται, πολλοὶ δὲ τῶν φιλοσόφων φαῦλον εἶναι τὴν δόξαν δογματίζωσιν.

dogmatike de hypolepsei, hotan ohi men athletai hos agathou <tinos> tes doxes antipoioumenoi epiponon agogen biou di’ auten epanairontai, polloi de ton philosophon phaulon einai ten doxan dogmatizosin.

τὸν δὲ νόμον ἀντιτίθεμεν μυθικῇ μὲν πίστει, ὅταν οἱ μὲν ποιηταὶ εἰσάγωσι τοὺς θεοὺς καὶ μοιχεύοντας καὶ ἀρρενομιξίαις χρωμένους, νόμος δὲ παρ’ ἡμῖν κωλύῃ ταῦτα πράττειν, δογματικῇ

ton de nomon antitithemen mythike men pistei, hotan ohi men poietai eisagosi tous theous kai moicheuontas kai arrenomixiais chromenous, nomos de par’ hemin kolye tauta prattein, dogmatike

δὲ ὑπολήψει, ὅταν οἱ μὲν περὶ Χρύσιππον ἀδιάφορον εἶναι λέγωσι τὸ μητράσιν ἢ ἀδελφαῖς μίγνυσθαι, ὁ δὲ νόμος ταῦτα κωλύῃ.

de hypolepsei, hotan ohi men peri Chrysippon adiaphoron einai legosi to metrasin e adelphais mignysthai, ho de nomos tauta kolye.

μυθικὴν δὲ πίστιν δογματικῇ ὑπολήψει ἀντιτίθεμεν, ὅταν οἱ μὲν ποιηταὶ λέγωσι τὸν Δία κατελθόντα θνηταῖς γυναιξὶ μίγνυσθαι, παρὰ δὲ τοῖς δογματικοῖς ἀδύνατον τοῦτο εἶναι νομίζηται, καὶ ὁ μὲν ποιητὴς λέγῃ,

mythiken de pistin dogmatike hypolepsei antitithemen, hotan ohi men poietai legosi ton Dia katelthonta thnetais gynaixi mignysthai, para de tois dogmatikois adynaton touto einai nomizetai, kai ho men poietes lege,

ὅτι Ζεὺς διὰ τὸ πένθος τὸ ἐπὶ Σαρπηδόνι αἱματοέσσας ψεκάδας κατέχευεν ἔραζε, δόγμα μέντοι φιλοσόφων <ᾖ> ἀπαθὲς εἶναι τὸ θεῖον, καὶ ὅταν<.....> τὸν τῶν ἱπποκενταύρων μῦθον ἀναιρῶσιν, ἀνυπαρξίας παράδειγμα τὸν ἱπποκένταυρον ἡμῖν φέροντες.

hoti Zeus dia to penthos to epi Sarpedoni ahimatoessas psekadas katecheuen eraze, dogma mentoi philosophon <e> apathes einai to theion, kai hotan<.....> ton ton hippokentauron mython anairosin, anyparxias paradeigma ton hippokentauron hemin pherontes.

πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα ἐνῆν καθ’ ἑκάστην τῶν προειρημένων ἀντιθέσεων λαμβάνειν παραδείγματα· ὡς ἐν συντόμῳ δὲ λόγῳ ταῦτα ἀρκέσει. πλὴν τοσαύτης ἀνωμαλίας πραγμάτων καὶ διὰ τούτου τοῦ τρόπου δεικνυμένης, ὁποῖον μὲν ἔστι τὸ ὑποκείμενον κατὰ τὴν φύσιν οὐκ ἕξομεν λέγειν, ὁποῖον δὲ φαίνεται πρὸς τήνδε τὴν ἀγωγὴν ἢ πρὸς τόνδε τὸν νόμον ἢ πρὸς τόδε τὸ ἔθος καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον. καὶ διὰ τοῦτον οὖν περὶ τῆς φύσεως τῶν ἐκτὸς ὑποκειμένων πραγμάτων ἐπέχειν ἡμᾶς ἀνάγκη. οὕτω μὲν οὖν διὰ τῶν δέκα τρόπων καταλήγομεν εἰς τὴν ἐποχήν.

polla men oun kai alla enen kath’ hekasten ton proeiremenon antitheseon lambanein paradeigmata; hos en syntomo de logo tauta arkesei. plen tosautes anomalias pragmaton kai dia toutou tou tropou deiknymenes, hopoion men esti to hypokeimenon kata ten physin ouk hexomen legein, hopoion de phainetai pros tende ten agogen e pros tonde ton nomon e pros tode to ethos kai ton allon hekaston. kai dia touton oun peri tes physeos ton ektos hypokeimenon pragmaton epechein hemas ananke. houto men oun dia ton deka tropon katalegomen eis ten epochen.