Ἴδωμεν οὖν ἑξῆς περὶ τοῦ κριτηρίου καθ’ ὃ κρίνεσθαι λέγουσι τὰ πράγματα. πρῶτον τοίνυν ἐκεῖνο ἔστιν εἰπεῖν περὶ αὐτοῦ, ὅτι<......> ἀνεπινόητός ἐστιν ἡ λέγουσι γὰρ φαντασίαν εἶναι τύπωσιν ἐν ἡγεμονικῷ. ἐπεὶ οὖν ἡ ψυχὴ καὶ τὸ ἡγεμονικὸν πνεῦμά ἐστιν ἢ λεπτομερέστερόν τι πνεύματος, ὡς φασίν, οὐ δυνήσεταί τις τύπωσιν ἐπινοεῖν ἐν αὐτῷ οὔτε κατ’ εἰσοχὴν καὶ ἐξοχήν, ὡς ἐπὶ τῶν σφραγίδων ὁρῶμεν, οὔτε κατὰ τὴν τερατολογουμένην ἑτεροιωτικήν· οὐ γὰρ ἂν μνήμην τοσούτων ἀναδέξαιτο θεωρημάτων ὅσα συνίστησι τέχνην, ἐν ταῖς ἐπιγινομέναις ἑτεροιώσεσι τῶν προϋποκειμένων ἀπαλειφομένων.
Idomen oun hexes peri tou kriteriou kath’ ho krinesthai legousi ta pragmata. proton toinyn ekeino estin eipein peri autou, hoti<......> anepinoetos estin he legousi gar phantasian einai typosin en hegemoniko. epei oun he psyche kai to hegemonikon pneuma estin e leptomeresteron ti pneumatos, hos phasin, ou dynesetai tis typosin epinoein en auto oute kat’ eisochen kai exochen, hos epi ton sphragidon horomen, oute kata ten teratologoumenen heteroiotiken; ou gar an mnemen tosouton anadexaito theorematon hosa synistesi technen, en tais epiginomenais heteroiosesi ton proypokeimenon apaleiphomenon.
εἰ μέντοι καὶ ἐπινοηθῆναι δύναιτο ἡ φαντασία, ἀκατάληπτος ἔσται· ἐπεὶ γὰρ πάθος ἐστὶν ἡγεμονικοῦ τὸ δὲ ἡγεμονικὸν οὐ καταλαμβάνεται, ὡς ἐδείξαμεν, οὐδὲ τὸ πάθος αὐτοῦ καταληψόμεθα.
ei mentoi kai epinoethenai dynaito he phantasia, akataleptos estai; epei gar pathos estin hegemonikou to de hegemonikon ou katalambanetai, hos edeixamen, oude to pathos autou katalepsometha.
εἶτα εἰ καὶ δοίημεν, ὅτι καταλαμβάνεται ἡ φαντασία, οὐ δύναται κρίνεσθαι [καὶ] κατ’ αὐτὴν τὰ πράγματα· οὐ γὰρ δι’ ἑαυτῆς ἐπιβάλλει τοῖς ἐκτὸς καὶ <δι’ αὐτῆς> ἡ διάνοια, ὡς φασίν, ἀλλὰ διὰ τῶν αἰσθήσεων, αἱ δὲ αἰσθήσεις τὰ μὲν ἐκτὸς ὑποκείμενα οὐ καταλαμβάνουσιν, μόνα δέ, εἰ ἄρα, τὰ ἑαυτῶν πάθη. καὶ ἡ φαντασία οὖν τοῦ πάθους τῆς αἰσθήσεως ἔσται, ὅπερ διαφέρει τοῦ ἐκτὸς ὑποκειμένου· οὐ γὰρ τὸ αὐτό ἐστι τὸ μέλι τῷ γλυκάζεσθαί με καὶ τὸ ἀψίνθιον τῷ πικράζεσθαι, ἀλλὰ διαφέρει.
eita ei kai doiemen, hoti katalambanetai he phantasia, ou dynatai krinesthai [kai] kat’ auten ta pragmata; ou gar di’ heautes epiballei tois ektos kai <di’ autes> he dianoia, hos phasin, alla dia ton aistheseon, ahi de aistheseis ta men ektos hypokeimena ou katalambanousin, mona de, ei ara, ta heauton pathe. kai he phantasia oun tou pathous tes aistheseos estai, hoper diapherei tou ektos hypokeimenou; ou gar to auto esti to meli to glykazesthai me kai to apsinthion to pikrazesthai, alla diapherei.
εἰ δὲ διαφέρει τοῦτο τὸ πάθος τοῦ ἐκτὸς ὑποκειμένου, ἡ φαντασία ἔσται οὐχὶ τοῦ ἐκτὸς ὑποκειμένου, ἀλλ’ ἑτέρου τινὸς διαφέροντος αὐτοῦ. εἰ οὖν κατὰ ταύτην κρίνει ἡ διάνοια, φαύλως κρίνει καὶ οὐ κατὰ τὸ ὑποκείμενον. διόπερ ἄτοπόν ἐστι τὸ κατὰ τὴν φαντασίαν τὰ ἐκτὸς κρίνεσθαι λέγειν.
ei de diapherei touto to pathos tou ektos hypokeimenou, he phantasia estai ouchi tou ektos hypokeimenou, all’ heterou tinos diapherontos autou. ei oun kata tauten krinei he dianoia, phaulos krinei kai ou kata to hypokeimenon. dioper atopon esti to kata ten phantasian ta ektos krinesthai legein.
ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι ἡ ψυχὴ καταλαμβάνει διὰ τῶν αἰσθητικῶν παθῶν τὰ ἐκτὸς ὑποκείμενα,(??) διὰ τὸ ὅμοια τὰ πάθη τῶν αἰσθήσεων εἶναι τοῖς ἐκτὸς ὑποκειμένοις. πόθεν γὰρ εἴσεται ἡ διάνοια, εἰ ὅμοιά ἐστι τὰ πάθη τῶν αἰσθήσεων τοῖς αἰσθητοῖς, μήτε αὐτὴ τοῖς ἐκτὸς ἐντυγχάνουσα, μήτε τῶν αἰσθήσεων αὐτῇ τὴν φύσιν αὐτῶν δηλουσῶν ἀλλὰ τὰ ἑαυτῶν πάθη, καθάπερ ἐκ τῶν τρόπων τῆς ἐποχῆς ἐπελογισάμην.
all’ oude touto estin eipein, hoti he psyche katalambanei dia ton aisthetikon pathon ta ektos hypokeimena,(??) dia to homoia ta pathe ton aistheseon einai tois ektos hypokeimenois. pothen gar eisetai he dianoia, ei homoia esti ta pathe ton aistheseon tois aisthetois, mete aute tois ektos entynchanousa, mete ton aistheseon aute ten physin auton delouson alla ta heauton pathe, kathaper ek ton tropon tes epoches epelogisamen.
ὥσπερ γὰρ ὁ ἀγνοῶν μὲν Σωκράτην, εἰκόνα δὲ τούτου θεασάμενος οὐκ οἶδεν, εἰ ὁμοία ἐστὶν ἡ εἰκὼν τῷ Σωκράτει, οὕτω καὶ ἡ διάνοια τὰ μὲν πάθη τῶν αἰσθήσεων ἐποπτεύουσα, τὰ δὲ ἐκτὸς μὴ θεωροῦσα, οὐδὲ εἰ ὅμοιά ἐστι τὰ τῶν αἰσθήσεων πάθη τοῖς ἐκτὸς ὑποκειμένοις εἴσεται. οὐδὲ καθ’ ὁμοίωσιν ἄρα δυνήσεται ταῦτα κρίνειν κατὰ τὴν φαντασίαν.
hosper gar ho agnoon men Sokraten, eikona de toutou theasamenos ouk oiden, ei homoia estin he eikon to Sokratei, houto kai he dianoia ta men pathe ton aistheseon epopteuousa, ta de ektos me theorousa, oude ei homoia esti ta ton aistheseon pathe tois ektos hypokeimenois eisetai. oude kath’ homoiosin ara dynesetai tauta krinein kata ten phantasian.
ἀλλὰ δῶμεν κατὰ συγχώρησιν, πρὸς τῷ ἐπινοεῖσθαι τὴν φαντασίαν καὶ καταλαμβάνεσθαι, ἔτι καὶ ἐπιδεκτικὴν εἶναι τοῦ κρίνεσθαι κατ’ αὐτὴν τὰ πράγματα, καίτοι τοῦ λόγου πᾶν τὸ ἐναντίον ὑπομνήσαντος. οὐκοῦν ἤτοι πάσῃ φαντασίᾳ πιστεύσομεν <καὶ κατ’ αὐτὴν ἤ τινι. ἀλλ’ εἰ μὲν πάσῃ, δῆλον ὅτι καὶ τῇ Ξενιάδου φαντασίᾳ πιστεύσομεν>, καθ’ ἣν ἔλεγε πάσας τὰς ἀπίστους εἶναι, καὶ περιτραπήσεται ὁ λόγος εἰς τὸ μὴ εἶναι πάσας τὰς φαντασίας ὥστε καὶ κατ’ αὐτὰς κρίνεσθαι δύνασθαι τὰ πράγματα.
alla domen kata synchoresin, pros to epinoeisthai ten phantasian kai katalambanesthai, eti kai epidektiken einai tou krinesthai kat’ auten ta pragmata, kaitoi tou logou pan to enantion hypomnesantos. oukoun etoi pase phantasia pisteusomen <kai kat’ auten e tini. all’ ei men pase, delon hoti kai te Xeniadou phantasia pisteusomen>, kath’ hen elege pasas tas apistous einai, kai peritrapesetai ho logos eis to me einai pasas tas phantasias hoste kai kat’ autas krinesthai dynasthai ta pragmata.
εἰ δέ τισιν, πῶς ἐπικρινοῦμεν ὅτι ταῖσδε μὲν ταῖς φαντασίαις πιστεύειν προσήκει, ταῖσδε δὲ ἀπιστεῖν; εἰ μὲν γὰρ ἄνευ φαντασίας, δώσουσιν ὅτι παρέλκει ἡ φαντασία πρὸς τὸ κρίνειν, εἴγε χωρὶς αὐτῆς κρίνεσθαι δύνασθαι πράγματά τινα λέξουσιν· εἰ δὲ μετὰ φαντασίας, πῶς λήψονται τὴν φαντασίαν, ἣν παραλαμβάνουσι πρὸς τὴν τῶν ἄλλων φαντασιῶν κρίσιν;
ei de tisin, pos epikrinoumen hoti taisde men tais phantasiais pisteuein prosekei, taisde de apistein? ei men gar aneu phantasias, dosousin hoti parelkei he phantasia pros to krinein, eige choris autes krinesthai dynasthai pragmata tina lexousin; ei de meta phantasias, pos lepsontai ten phantasian, hen paralambanousi pros ten ton allon phantasion krisin?
ἢ πάλιν αὐτοῖς ἄλλης φαντασίας δεήσει πρὸς τὴν κρίσιν τῆς ἑτέρας φαντασίας, καὶ εἰς τὴν ἐκείνης κρίσιν ἄλλης, καὶ εἰς ἄπειρον. ἀδύνατον δὲ ἄπειρα ἐπικρῖναι· ἀδύνατον ἄρα εὑρεῖν, ποίαις μὲν φαντασίαις ὡς κριτηρίοις δεῖ χρῆσθαι, ποίαις δὲ οὐδαμῶς. ἐπεὶ οὖν, κἂν δῶμεν ὅτι κατὰ τὰς φαντασίας δεῖ κρίνειν τὰ πράγματα, ἑκατέρωθεν περιτρέπεται ὁ λόγος, καὶ ἐκ τοῦ πᾶσι πιστεύειν καὶ ἐκ τοῦ τισὶ μὲν πιστεύειν ὡς κριτηρίοις, τισὶ δὲ ἀπιστεῖν, συνάγεται τὸ μὴ δεῖν τὰς φαντασίας πρὸς τὴν κρίσιν τῶν πραγμάτων ὡς κριτήρια παραλαμβάνειν.
e palin autois alles phantasias deesei pros ten krisin tes heteras phantasias, kai eis ten ekeines krisin alles, kai eis apeiron. adynaton de apeira epikrinai; adynaton ara heurein, poiais men phantasiais hos kriteriois dei chresthai, poiais de oudamos. epei oun, kan domen hoti kata tas phantasias dei krinein ta pragmata, hekaterothen peritrepetai ho logos, kai ek tou pasi pisteuein kai ek tou tisi men pisteuein hos kriteriois, tisi de apistein, synagetai to me dein tas phantasias pros ten krisin ton pragmaton hos kriteria paralambanein.
Ταῦτα μὲν ἀρκεῖ νῦν εἰπεῖν ὡς ἐν ὑποτυπώσει καὶ πρὸς τὸ κριτήριον καθ’ ὃ κρίνεσθαι τὰ πράγματα ἐλέγετο. εἰδέναι δὲ χρή, ὅτι οὐ πρόκειται ἡμῖν ἀποφήνασθαι, ὅτι ἀνύπαρκτόν ἐστι τὸ κριτήριον [τὸ] τῆς ἀληθείας (τοῦτο γὰρ δογματικόν)· ἀλλ’ ἐπεὶ οἱ δογματικοὶ πιθανῶς δοκοῦσι κατεσκευακέναι, ὅτι ἔστι τι κριτήριον ἀληθείας, ἡμεῖς αὐτοῖς πιθανοὺς δοκοῦντας εἶναι λόγους ἀντεθήκαμεν, οὔτε ὅτι ἀληθεῖς εἰσι διαβεβαιούμενοι οὔτε ὅτι πιθανώτεροι τῶν ἐναντίων, ἀλλὰ διὰ τὴν φαινομένην ἴσην πιθανότητα τούτων τε τῶν λόγων καὶ τῶν παρὰ τοῖς δογματικοῖς κειμένων τὴν ἐποχὴν συνάγοντες.
Tauta men arkei nyn eipein hos en hypotyposei kai pros to kriterion kath’ ho krinesthai ta pragmata elegeto. eidenai de chre, hoti ou prokeitai hemin apophenasthai, hoti anyparkton esti to kriterion [to] tes aletheias (touto gar dogmatikon); all’ epei ohi dogmatikoi pithanos dokousi kateskeuakenai, hoti esti ti kriterion aletheias, hemeis autois pithanous dokountas einai logous antethekamen, oute hoti aletheis eisi diabebaioumenoi oute hoti pithanoteroi ton enantion, alla dia ten phainomenen isen pithanoteta touton te ton logon kai ton para tois dogmatikois keimenon ten epochen synagontes.