Book 3, § 8 — New Testament

Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ καθεξῆς καὶ αὐτὸς διώδευεν κατὰ πόλιν καὶ κώμην κηρύσσων καὶ εὐαγγελιζόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, καὶ οἱ δώδεκα σὺν αὐτῷ, καὶ γυναῖκές τινες αἳ ἦσαν τεθεραπευμέναι ἀπὸ πνευμάτων πονηρῶν καὶ ἀσθενειῶν, Μαρία ἡ καλουμένη Μαγδαληνή, ἀφ’ ἧς δαιμόνια ἑπτὰ ἐξεληλύθει, καὶ Ἰωάννα γυνὴ Χουζᾶ ἐπιτρόπου Ἡρῴδου καὶ Σουσάννα καὶ ἕτεραι πολλαί, αἵτινες διηκόνουν αὐτοῖς ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐταῖς.

Kai egeneto en to kathexes kai autos diodeuen kata polin kai komen kerysson kai euangelizomenos ten basileian tou theou, kai ohi dodeka syn auto, kai gynaikes tines ahi esan tetherapeumenai apo pneumaton poneron kai astheneion, Maria he kaloumene Magdalene, aph’ hes daimonia hepta exelelythei, kai Ioanna gyne Chouza epitropou Herodou kai Sousanna kai heterai pollai, ahitines diekonoun autois ek ton hyparchonton autais.

Συνιόντος δὲ ὄχλου πολλοῦ καὶ τῶν κατὰ πόλιν ἐπιπορευομένων πρὸς αὐτὸν εἶπεν διὰ παραβολῆς· Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ. καὶ ἐν τῷ σπείρειν αὐτὸν ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ κατεπατήθη καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγεν αὐτό. καὶ ἕτερον κατέπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ φυὲν ἐξηράνθη διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἰκμάδα. καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐν μέσῳ τῶν ἀκανθῶν, καὶ συμφυεῖσαι αἱ ἄκανθαι ἀπέπνιξαν αὐτό. καὶ ἕτερον ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησεν καρπὸν ἑκατονταπλασίονα. ταῦτα λέγων ἐφώνει· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.

Syniontos de ochlou pollou kai ton kata polin epiporeuomenon pros auton eipen dia paraboles; Exelthen ho speiron tou speirai ton sporon autou. kai en to speirein auton ho men epesen para ten hodon, kai katepatethe kai ta peteina tou ouranou katephagen auto. kai heteron katepesen epi ten petran, kai phyen exeranthe dia to me echein ikmada. kai heteron epesen en meso ton akanthon, kai symphyeisai ahi akanthai apepnixan auto. kai heteron epesen eis ten gen ten agathen, kai phyen epoiesen karpon hekatontaplasiona. tauta legon ephonei; Ho echon ota akouein akoueto.

Ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τίς αὕτη εἴη ἡ παραβολή. ὁ δὲ εἶπεν· Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ, τοῖς δὲ λοιποῖς ἐν παραβολαῖς, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσιν καὶ ἀκούοντες μὴ συνιῶσιν.

Eperoton de auton ohi mathetai autou tis haute eie he parabole. ho de eipen; Hymin dedotai gnonai ta mysteria tes basileias tou theou, tois de loipois en parabolais, hina blepontes me bleposin kai akouontes me syniosin.

Ἔστιν δὲ αὕτη ἡ παραβολή· Ὁ σπόρος ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ. οἱ δὲ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, εἶτα ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ αἴρει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς καρδίας αὐτῶν, ἵνα μὴ πιστεύσαντες σωθῶσιν. οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας οἳ ὅταν ἀκούσωσιν μετὰ χαρᾶς δέχονται τὸν λόγον, καὶ οὗτοι ῥίζαν οὐκ ἔχουσιν, οἳ πρὸς καιρὸν πιστεύουσιν καὶ ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ἀφίστανται. τὸ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόν, οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, καὶ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου πορευόμενοι συμπνίγονται καὶ οὐ τελεσφοροῦσιν. τὸ δὲ ἐν τῇ καλῇ γῇ, οὗτοί εἰσιν οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ ἀκούσαντες τὸν λόγον κατέχουσιν καὶ καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ.

Estin de haute he parabole; Ho sporos estin ho logos tou theou. ohi de para ten hodon eisin ohi akousantes, eita erchetai ho diabolos kai airei ton logon apo tes kardias auton, hina me pisteusantes sothosin. ohi de epi tes petras ohi hotan akousosin meta charas dechontai ton logon, kai houtoi rhizan ouk echousin, ohi pros kairon pisteuousin kai en kairo peirasmou aphistantai. to de eis tas akanthas peson, houtoi eisin ohi akousantes, kai hypo merimnon kai ploutou kai hedonon tou biou poreuomenoi sympnigontai kai ou telesphorousin. to de en te kale ge, houtoi eisin ohitines en kardia kale kai agathe akousantes ton logon katechousin kai karpophorousin en hypomone.

Οὐδεὶς δὲ λύχνον ἅψας καλύπτει αὐτὸν σκεύει ἢ ὑποκάτω κλίνης τίθησιν, ἀλλ’ ἐπὶ λυχνίας τίθησιν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι βλέπωσιν τὸ φῶς. οὐ γάρ ἐστιν κρυπτὸν ὃ οὐ φανερὸν γενήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον ὃ οὐ μὴ γνωσθῇ καὶ εἰς φανερὸν ἔλθῃ. βλέπετε οὖν πῶς ἀκούετε· ὃς ἂν γὰρ ἔχῃ, δοθήσεται αὐτῷ, καὶ ὃς ἂν μὴ ἔχῃ, καὶ ὃ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ.

Oudeis de lychnon hapsas kalyptei auton skeuei e hypokato klines tithesin, all’ epi lychnias tithesin, hina ohi eisporeuomenoi bleposin to phos. ou gar estin krypton ho ou phaneron genesetai, oude apokryphon ho ou me gnosthe kai eis phaneron elthe. blepete oun pos akouete; hos an gar eche, dothesetai auto, kai hos an me eche, kai ho dokei echein arthesetai ap’ autou.

Παρεγένετο δὲ πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. ἀπηγγέλη δὲ αὐτῷ· Ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἑστήκασιν ἔξω ἰδεῖν σε θέλοντές. ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς· Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου οὗτοί εἰσιν οἱ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἀκούοντες καὶ ποιοῦντες.

Paregeneto de pros auton he meter kai ohi adelphoi autou, kai ouk edynanto syntychein auto dia ton ochlon. apengele de auto; He meter sou kai ohi adelphoi sou hestekasin exo idein se thelontes. ho de apokritheis eipen pros autous; Meter mou kai adelphoi mou houtoi eisin ohi ton logon tou theou akouontes kai poiountes.

Ἐγένετο δὲ ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸς ἐνέβη εἰς πλοῖον καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν τῆς λίμνης, καὶ ἀνήχθησαν. πλεόντων δὲ αὐτῶν ἀφύπνωσεν. καὶ κατέβη λαῖλαψ ἀνέμου εἰς τὴν λίμνην, καὶ συνεπληροῦντο καὶ ἐκινδύνευον. προσελθόντες δὲ διήγειραν αὐτὸν λέγοντες· Ἐπιστάτα ἐπιστάτα, ἀπολλύμεθα· ὁ δὲ διεγερθεὶς ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ καὶ τῷ κλύδωνι τοῦ ὕδατος, καὶ ἐπαύσαντο, καὶ ἐγένετο γαλήνη. εἶπεν δὲ αὐτοῖς· Ποῦ ἡ πίστις ὑμῶν; φοβηθέντες δὲ ἐθαύμασαν, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν ὅτι καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπιτάσσει καὶ τῷ ὕδατι, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ;

Egeneto de en mia ton hemeron kai autos enebe eis ploion kai ohi mathetai autou, kai eipen pros autous; Dielthomen eis to peran tes limnes, kai anechthesan. pleonton de auton aphypnosen. kai katebe lailaps anemou eis ten limnen, kai syneplerounto kai ekindyneuon. proselthontes de diegeiran auton legontes; Epistata epistata, apollymetha; ho de diegertheis epetimesen to anemo kai to klydoni tou hydatos, kai epausanto, kai egeneto galene. eipen de autois; Pou he pistis hymon? phobethentes de ethaumasan, legontes pros allelous; Tis ara houtos estin hoti kai tois anemois epitassei kai to hydati, kai hypakouousin auto?

Καὶ κατέπλευσαν εἰς τὴν χώραν τῶν Γερασηνῶν, ἥτις ἐστὶν ἀντιπέρα τῆς Γαλιλαίας. ἐξελθόντι δὲ αὐτῷ ἐπὶ τὴν γῆν ὑπήντησεν ἀνήρ τις ἐκ τῆς πόλεως ἔχων δαιμόνια· καὶ χρόνῳ ἱκανῷ οὐκ ἐνεδύσατο ἱμάτιον, καὶ ἐν οἰκίᾳ οὐκ ἔμενεν ἀλλ’ ἐν τοῖς μνήμασιν. ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀνακράξας προσέπεσεν αὐτῷ καὶ φωνῇ μεγάλῃ εἶπεν· Τί ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ υἱὲ τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου; δέομαί σου, μή με βασανίσῃς· παρήγγελλεν γὰρ τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ ἐξελθεῖν ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου. πολλοῖς γὰρ χρόνοις συνηρπάκει αὐτόν, καὶ ἐδεσμεύετο ἁλύσεσιν καὶ πέδαις φυλασσόμενος, καὶ διαρρήσσων τὰ δεσμὰ ἠλαύνετο ὑπὸ τοῦ δαιμονίου εἰς τὰς ἐρήμους. ἐπηρώτησεν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς· Τί σοι ὄνομά ἐστιν; ὁ δὲ εἶπεν· Λεγιών, ὅτι εἰσῆλθεν δαιμόνια πολλὰ εἰς αὐτόν. καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα μὴ ἐπιτάξῃ αὐτοῖς εἰς τὴν ἄβυσσον ἀπελθεῖν.

Kai katepleusan eis ten choran ton Gerasenon, hetis estin antipera tes Galilaias. exelthonti de auto epi ten gen hypentesen aner tis ek tes poleos echon daimonia; kai chrono hikano ouk enedysato himation, kai en oikia ouk emenen all’ en tois mnemasin. idon de ton Iesoun anakraxas prosepesen auto kai phone megale eipen; Ti emoi kai soi, Iesou yhie tou theou tou hypsistou? deomai sou, me me basanises; parengellen gar to pneumati to akatharto exelthein apo tou anthropou. pollois gar chronois synerpakei auton, kai edesmeueto halysesin kai pedais phylassomenos, kai diarresson ta desma elauneto hypo tou daimoniou eis tas eremous. eperotesen de auton ho Iesous; Ti soi onoma estin? ho de eipen; Legion, hoti eiselthen daimonia polla eis auton. kai parekaloun auton hina me epitaxe autois eis ten abysson apelthein.

Ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων ἱκανῶν βοσκομένη ἐν τῷ ὄρει· καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν ἵνα ἐπιτρέψῃ αὐτοῖς εἰς ἐκείνους εἰσελθεῖν· καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς. ἐξελθόντα δὲ τὰ δαιμόνια ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους, καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν λίμνην καὶ ἀπεπνίγη.

En de ekei agele choiron hikanon boskomene en to orei; kai parekalesan auton hina epitrepse autois eis ekeinous eiselthein; kai epetrepsen autois. exelthonta de ta daimonia apo tou anthropou eiselthon eis tous choirous, kai hormesen he agele kata tou kremnou eis ten limnen kai apepnige.

Ἰδόντες δὲ οἱ βόσκοντες τὸ γεγονὸς ἔφυγον καὶ ἀπήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς. ἐξῆλθον δὲ ἰδεῖν τὸ γεγονὸς καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ εὗρον καθήμενον τὸν ἄνθρωπον ἀφ’ οὗ τὰ δαιμόνια ἐξῆλθεν ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἐφοβήθησαν. ἀπήγγειλαν δὲ αὐτοῖς οἱ ἰδόντες πῶς ἐσώθη ὁ δαιμονισθείς. καὶ ἠρώτησεν αὐτὸν ἅπαν τὸ πλῆθος τῆς περιχώρου τῶν Γερασηνῶν ἀπελθεῖν ἀπ’ αὐτῶν, ὅτι φόβῳ μεγάλῳ συνείχοντο· αὐτὸς δὲ ἐμβὰς εἰς πλοῖον ὑπέστρεψεν. ἐδεῖτο δὲ αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ ἀφ’ οὗ ἐξεληλύθει τὰ δαιμόνια εἶναι σὺν αὐτῷ· ἀπέλυσεν δὲ αὐτὸν λέγων· Ὑπόστρεφε εἰς τὸν οἶκόν σου, καὶ διηγοῦ ὅσα σοι ἐποίησεν ὁ θεός. καὶ ἀπῆλθεν καθ’ ὅλην τὴν πόλιν κηρύσσων ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς.

Idontes de ohi boskontes to gegonos ephygon kai apengeilan eis ten polin kai eis tous agrous. exelthon de idein to gegonos kai elthon pros ton Iesoun, kai heuron kathemenon ton anthropon aph’ hou ta daimonia exelthen himatismenon kai sophronounta para tous podas tou Iesou, kai ephobethesan. apengeilan de autois ohi idontes pos esothe ho daimonistheis. kai erotesen auton hapan to plethos tes perichorou ton Gerasenon apelthein ap’ auton, hoti phobo megalo syneichonto; autos de embas eis ploion hypestrepsen. edeito de autou ho aner aph’ hou exelelythei ta daimonia einai syn auto; apelysen de auton legon; Hypostrephe eis ton oikon sou, kai diegou hosa soi epoiesen ho theos. kai apelthen kath’ holen ten polin kerysson hosa epoiesen auto ho Iesous.

Ἐν δὲ τῷ ὑποστρέφειν τὸν Ἰησοῦν ἀπεδέξατο αὐτὸν ὁ ὄχλος, ἦσαν γὰρ πάντες προσδοκῶντες αὐτόν. καὶ ἰδοὺ ἦλθεν ἀνὴρ ᾧ ὄνομα Ἰάϊρος, καὶ οὗτος ἄρχων τῆς συναγωγῆς ὑπῆρχεν, καὶ πεσὼν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ παρεκάλει αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, ὅτι θυγάτηρ μονογενὴς ἦν αὐτῷ ὡς ἐτῶν δώδεκα καὶ αὐτὴ ἀπέθνῃσκεν.

En de to hypostrephein ton Iesoun apedexato auton ho ochlos, esan gar pantes prosdokontes auton. kai idou elthen aner ho onoma Iairos, kai houtos archon tes synagoges hyperchen, kai peson para tous podas tou Iesou parekalei auton eiselthein eis ton oikon autou, hoti thygater monogenes en auto hos eton dodeka kai aute apethnesken.

Ἐν δὲ τῷ ὑπάγειν αὐτὸν οἱ ὄχλοι συνέπνιγον αὐτόν. καὶ γυνὴ οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος ἀπὸ ἐτῶν δώδεκα, ἥτις ἰατροῖς προσαναλώσασα ὅλον τὸν βίον οὐκ ἴσχυσεν ἀπ’ οὐδενὸς θεραπευθῆναι, προσελθοῦσα ὄπισθεν ἥψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα ἔστη ἡ ῥύσις τοῦ αἵματος αὐτῆς. καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Τίς ὁ ἁψάμενός μου; ἀρνουμένων δὲ πάντων εἶπεν ὁ Πέτρος· Ἐπιστάτα, οἱ ὄχλοι συνέχουσίν σε καὶ ἀποθλίβουσιν. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἥψατό μού τις, ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξεληλυθυῖαν ἀπ’ ἐμοῦ. ἰδοῦσα δὲ ἡ γυνὴ ὅτι οὐκ ἔλαθεν τρέμουσα ἦλθεν καὶ προσπεσοῦσα αὐτῷ δι’ ἣν αἰτίαν ἥψατο αὐτοῦ ἀπήγγειλεν ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ καὶ ὡς ἰάθη παραχρῆμα. ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θυγάτηρ, ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· πορεύου εἰς εἰρήνην.

En de to hypagein auton ohi ochloi synepnigon auton. kai gyne ousa en rhysei ahimatos apo eton dodeka, hetis iatrois prosanalosasa holon ton bion ouk ischysen ap’ oudenos therapeuthenai, proselthousa opisthen hepsato tou kraspedou tou himatiou autou, kai parachrema este he rhysis tou ahimatos autes. kai eipen ho Iesous; Tis ho hapsamenos mou? arnoumenon de panton eipen ho Petros; Epistata, ohi ochloi synechousin se kai apothlibousin. ho de Iesous eipen; Hepsato mou tis, ego gar egnon dynamin exelelythyian ap’ emou. idousa de he gyne hoti ouk elathen tremousa elthen kai prospesousa auto di’ hen aitian hepsato autou apengeilen enopion pantos tou laou kai hos iathe parachrema. ho de eipen aute; Thygater, he pistis sou sesoken se; poreuou eis eirenen.

Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἔρχεταί τις παρὰ τοῦ ἀρχισυναγώγου λέγων ὅτι Τέθνηκεν ἡ θυγάτηρ σου, μηκέτι σκύλλε τὸν διδάσκαλον. ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας ἀπεκρίθη αὐτῷ· Μὴ φοβοῦ, μόνον πίστευσον, καὶ σωθήσεται. ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν οἰκίαν οὐκ ἀφῆκεν εἰσελθεῖν τινα σὺν αὐτῷ εἰ μὴ Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον καὶ τὸν πατέρα τῆς παιδὸς καὶ τὴν μητέρα. ἔκλαιον δὲ πάντες καὶ ἐκόπτοντο αὐτήν. ὁ δὲ εἶπεν· Μὴ κλαίετε, οὐ γὰρ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ, εἰδότες ὅτι ἀπέθανεν. αὐτὸς δὲ κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς ἐφώνησεν λέγων· Ἡ παῖς, ἔγειρε. καὶ ἐπέστρεψεν τὸ πνεῦμα αὐτῆς, καὶ ἀνέστη παραχρῆμα, καὶ διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν. καὶ ἐξέστησαν οἱ γονεῖς αὐτῆς· ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός.

Eti autou lalountos erchetai tis para tou archisynagogou legon hoti Tethneken he thygater sou, meketi skylle ton didaskalon. ho de Iesous akousas apekrithe auto; Me phobou, monon pisteuson, kai sothesetai. elthon de eis ten oikian ouk apheken eiselthein tina syn auto ei me Petron kai Ioannen kai Iakobon kai ton patera tes paidos kai ten metera. eklaion de pantes kai ekoptonto auten. ho de eipen; Me klaiete, ou gar apethanen alla katheudei. kai kategelon autou, eidotes hoti apethanen. autos de kratesas tes cheiros autes ephonesen legon; He pais, egeire. kai epestrepsen to pneuma autes, kai aneste parachrema, kai dietaxen aute dothenai phagein. kai exestesan ohi goneis autes; ho de parengeilen autois medeni eipein to gegonos.