Livro 3, § 7 — Esboços pirrônicos

Σῶμα τοίνυν λέγουσιν εἶναί τινες ὃ οἷόν τε ποιεῖν ἢ πάσχειν. ὅσον δὲ ἐπὶ ταύτῃ τῇ ἐπινοίᾳ ἀκατάληπτόν ἐστι τοῦτο. τὸ μὲν γὰρ αἴτιον ἀκατάληπτόν ἐστι, καθὼς ὑπεμνήσαμεν· μὴ ἔχοντες δὲ εἰπεῖν εἰ ἔστι τι αἴτιον, οὐδὲ εἰ ἔστι τι πάσχον εἰπεῖν δυνάμεθα· τὸ γὰρ πάσχον πάντως ὑπὸ αἰτίου πάσχει. ἀκαταλήπτου δὲ ὄντος καὶ τοῦ αἰτίου καὶ τοῦ πάσχοντος, διὰ ταῦτα ἀκατάληπτον ἔσται καὶ τὸ σῶμα.

Soma toinyn legousin einai tines ho ohion te poiein e paschein. hoson de epi taute te epinoia akatalepton esti touto. to men gar aition akatalepton esti, kathos hypemnesamen; me echontes de eipein ei esti ti aition, oude ei esti ti paschon eipein dynametha; to gar paschon pantos hypo aitiou paschei. akataleptou de ontos kai tou aitiou kai tou paschontos, dia tauta akatalepton estai kai to soma.

τινὲς δὲ σῶμα εἶναι λέγουσι τὸ τριχῇ διαστατὸν μετὰ ἀντιτυπίας. σημεῖον μὲν γάρ φασιν οὗ μέρος οὐθέν, γραμμὴν δὲ μῆκος ἀπλατές, ἐπιφάνειαν δὲ μῆκος μετὰ πλάτους· ὅταν δὲ αὕτη καὶ βάθος προσλάβῃ καὶ ἀντιτυπίαν, σῶμα εἶναι, περὶ οὗ νῦν ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, συνεστὼς ἔκ τε μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους καὶ ἀντιτυπίας.

tines de soma einai legousi to triche diastaton meta antitypias. semeion men gar phasin hou meros outhen, grammen de mekos aplates, epiphaneian de mekos meta platous; hotan de haute kai bathos proslabe kai antitypian, soma einai, peri hou nyn estin hemin ho logos, synestos ek te mekous kai platous kai bathous kai antitypias.

εὐμαρὴς μέντοι καὶ ὁ πρὸς τούτους λόγος. τὸ γὰρ σῶμα ἤτοι οὐδὲν παρὰ ταῦτα εἶναι λέξουσιν ἢ ἕτερόν τι παρὰ τὴν συνέλευσιν τῶν προειρημένων. καὶ ἔξωθεν μὲν τοῦ μήκους τε καὶ τοῦ πλάτους καὶ τοῦ βάθους καὶ τῆς ἀντιτυπίας οὐδὲν ἂν εἴη τὸ σῶμα· εἰ δὲ ταῦτά ἐστι τὸ σῶμα, ἐὰν δείξῃ τις, ὅτι ἀνύπαρκτά ἐστιν, ἀναιροίη ἂν καὶ τὸ σῶμα· τὰ γὰρ ὅλα συναναιρεῖται τοῖς ἑαυτῶν πᾶσι μέρεσιν. ποικίλως μὲν οὖν ἔστι ταῦτα ἐλέγχειν· τὸ δὲ νῦν ἀρκέσει λέγειν, ὅτι εἰ ἔστι τὰ πέρατα, ἤτοι γραμμαί εἰσιν ἢ ἐπιφάνειαι ἢ σώματα.

eumares mentoi kai ho pros toutous logos. to gar soma etoi ouden para tauta einai lexousin e heteron ti para ten syneleusin ton proeiremenon. kai exothen men tou mekous te kai tou platous kai tou bathous kai tes antitypias ouden an eie to soma; ei de tauta esti to soma, ean deixe tis, hoti anyparkta estin, anairoie an kai to soma; ta gar hola synanaireitai tois heauton pasi meresin. poikilos men oun esti tauta elenchein; to de nyn arkesei legein, hoti ei esti ta perata, etoi grammai eisin e epiphaneiai e somata.

εἰ μὲν οὖν ἐπιφάνειάν τινα ἢ γραμμὴν εἶναι λέγοι τις, καὶ τῶν προειρημένων ἕκαστον ἤτοι κατὰ ἰδίαν ὑφεστάναι δύνασθαι λεχθήσεται ἢ μόνον περὶ τοῖς λεγομένοις σώμασι θεωρεῖσθαι. ἀλλὰ καθ’ ἑαυτὴν μὲν ὑπάρχουσαν ἤτοι γραμμὴν ἢ ἐπιφάνειαν ὀνειροπολεῖν ἴσως εὔηθες. εἰ δὲ περὶ τοῖς σώμασι θεωρεῖσθαι λέγοιτο μόνον καὶ μὴ καθ’ ἑαυτὸ ὑπεστάναι τούτων ἕκαστον, πρῶτον μὲν αὐτόθεν δοθήσεται τὸ μὴ ἐξ αὐτῶν γεγονέναι τὰ σώματα (ἐχρῆν γάρ, οἶμαι, ταῦτα πρότερον ὑπόστασιν καθ’ ἑαυτὰ ἐσχηκέναι, καὶ οὕτω συνελθόντα πεποιηκέναι τὰ σώματα),

ei men oun epiphaneian tina e grammen einai legoi tis, kai ton proeiremenon hekaston etoi kata idian hyphestanai dynasthai lechthesetai e monon peri tois legomenois somasi theoreisthai. alla kath’ heauten men hyparchousan etoi grammen e epiphaneian oneiropolein isos euethes. ei de peri tois somasi theoreisthai legoito monon kai me kath’ heauto hypestanai touton hekaston, proton men autothen dothesetai to me ex auton gegonenai ta somata (echren gar, oimai, tauta proteron hypostasin kath’ heauta eschekenai, kai houto synelthonta pepoiekenai ta somata),

εἶτα οὐδὲ ἐν τοῖς καλουμένοις σώμασιν ὑφέστηκεν. καὶ τοῦτο διὰ πλειόνων μέν ἐστιν ὑπομιμνῄσκειν, ἀρκέσει δὲ νῦν τὰ ἐκ τῆς ἁφῆς ἀπορούμενα λέγειν. εἰ γὰρ ἅπτεται ἀλλήλων τὰ παρατιθέμενα σώματα, τοῖς πέρασιν αὑτῶν, οἷον ταῖς ἐπιφανείαις, ψαύει ἀλλήλων. αἱ οὖν ἐπιφάνειαι ὅλαι μὲν δι’ ὅλων ἀλλήλαις οὐχ ἑνωθήσονται κατὰ τὴν ἁφήν, ἐπεὶ σύγχυσις ἔσται ἡ ἁφὴ καὶ ὁ χωρισμὸς τῶν ἁπτομένων διασπασμός· ὅπερ οὐ θεωρεῖται.

eita oude en tois kaloumenois somasin hyphesteken. kai touto dia pleionon men estin hypomimneskein, arkesei de nyn ta ek tes haphes aporoumena legein. ei gar haptetai allelon ta paratithemena somata, tois perasin hauton, ohion tais epiphaneiais, psauei allelon. ahi oun epiphaneiai holai men di’ holon allelais ouch henothesontai kata ten haphen, epei synchysis estai he haphe kai ho chorismos ton haptomenon diaspasmos; hoper ou theoreitai.

εἰ δὲ ἄλλοις <μὲν> μέρεσιν ἡ ἐπιφάνεια ἅπτεται τῆς τοῦ παρατιθεμένου αὐτῇ σώματος ἐπιφανείας, ἄλλοις δὲ συνήνωται τῷ σώματι οὗ ἐστι πέρας, <οὐκ ἀβαθής, διαφόρων τῶν αὐτῆς μερῶν νοουμένων κατὰ βάθος, τοῦ μὲν τοῦ παρατιθεμένου ἁπτομένου, τοῦ δὲ καθ’ ὃ συνήνωται τῷ σώματι οὗ ἐστι πέρας>. οὐκ ἄρα περὶ σώματι θεωρῆσαι δύναταί τις μῆκος καὶ πλάτος ἀβαθές, ὅθεν οὐδὲ ἐπιφάνειαν. ὁμοίως δὲ καὶ δύο ἐπιφανειῶν καθ’ ὑπόθεσιν παρατιθεμένων ἀλλήλαις κατὰ τὰ πέρατα αὐτῶν εἰς ἃ λήγουσι, κατὰ τὸ λεγόμενον αὐτῶν μῆκος εἶναι, τουτέστι κατὰ γραμμάς, αἱ γραμμαὶ αὗται, δι’ ὧν ἅπτεσθαι λέγονται ἀλλήλων αἱ ἐπιφάνειαι, οὐχ ἑνωθήσονται μὲν ἀλλήλαις (συγχυθεῖεν γὰρ ἄν)· εἰ δὲ ἑκάστη αὐτῶν ἄλλοις μὲν μέρεσι τοῖς κατὰ πλάτος ἅπτεται τῆς παρατιθεμένης αὐτῇ γραμμῆς, ἄλλοις δὲ συνήνωται τῇ ἐπιφανείᾳ ἧς ἐστι πέρας, οὐκ ἔσται ἀπλατής, ὅθεν οὐδὲ γραμμή. εἰ δὲ μήτε γραμμὴ ἔστιν ἐν σώματι μήτε ἐπιφάνεια, οὐδὲ μῆκος ἢ πλάτος ἢ βάθος ἔσται ἐν σώματι.

ei de allois <men> meresin he epiphaneia haptetai tes tou paratithemenou aute somatos epiphaneias, allois de synenotai to somati hou esti peras, <ouk abathes, diaphoron ton autes meron nooumenon kata bathos, tou men tou paratithemenou haptomenou, tou de kath’ ho synenotai to somati hou esti peras>. ouk ara peri somati theoresai dynatai tis mekos kai platos abathes, hothen oude epiphaneian. homoios de kai dyo epiphaneion kath’ hypothesin paratithemenon allelais kata ta perata auton eis ha legousi, kata to legomenon auton mekos einai, toutesti kata grammas, ahi grammai hautai, di’ hon haptesthai legontai allelon ahi epiphaneiai, ouch henothesontai men allelais (synchytheien gar an); ei de hekaste auton allois men meresi tois kata platos haptetai tes paratithemenes aute grammes, allois de synenotai te epiphaneia hes esti peras, ouk estai aplates, hothen oude gramme. ei de mete gramme estin en somati mete epiphaneia, oude mekos e platos e bathos estai en somati.

εἰ δέ τις σώματα εἶναι λέγοι τὰ πέρατα, σύντομος ἔσται ἡ πρὸς αὐτὸν ἀπόκρισις. εἰ γὰρ τὸ μῆκος σῶμα ἐστίν, δεήσει τοῦτο εἰς τὰς τρεῖς αὐτοῦ μερίζεσθαι διαστάσεις, ὧν ἑκάστη σῶμα οὖσα πάλιν αὐτὴ διαιρεθήσεται εἰς διαστάσεις ἄλλας τρεῖς, αἳ ἔσονται σώματα, καὶ ἐκεῖναι εἰς ἄλλας ὁμοίως, καὶ τοῦτο μέχρις ἀπείρου, ὡς ἀπειρομέγεθες γίνεσθαι τὸ σῶμα εἰς ἄπειρα μεριζόμενον· ὅπερ ἄτοπον· οὐδὲ σώματα ἄρα εἰσὶν αἱ προειρημέναι διαστάσεις. εἰ δὲ μήτε σώματά εἰσι μήτε γραμμαὶ ἢ ἐπιφάνειαι, οὐδὲ εἶναι νομισθήσονται.

ei de tis somata einai legoi ta perata, syntomos estai he pros auton apokrisis. ei gar to mekos soma estin, deesei touto eis tas treis autou merizesthai diastaseis, hon hekaste soma ousa palin aute diairethesetai eis diastaseis allas treis, ahi esontai somata, kai ekeinai eis allas homoios, kai touto mechris apeirou, hos apeiromegethes ginesthai to soma eis apeira merizomenon; hoper atopon; oude somata ara eisin ahi proeiremenai diastaseis. ei de mete somata eisi mete grammai e epiphaneiai, oude einai nomisthesontai.

‘Ἀκατάληπτος δέ ἐστι καὶ ἡ ἀντιτυπία. αὕτη γὰρ εἴπερ καταλαμβάνεται, ἁφῇ καταλαμβάνοιτο ἄν. ἐὰν οὖν δείξωμεν, ὅτι ἀκατάληπτός ἐστιν ἡ ἁφή, σαφὲς ἔσται ὅτι οὐχ οἷόν τέ ἐστι καταλαμβάνεσθαι τὴν ἀντιτυπίαν. ὅτι δὲ ἀκατάληπτός ἐστιν ἡ ἁφή, διὰ τούτων ἐπιλογιζόμεθα. τὰ ἁπτόμενα ἀλλήλων ἤτοι μέρεσιν ἀλλήλων ἅπτεται ἢ ὅλα ὅλων. ὅλα μὲν οὖν ὅλων οὐδαμῶς· ἑνωθήσεται γὰρ οὕτω καὶ οὐχ ἅψεται ἀλλήλων. ἀλλ’ οὐδὲ μέρεσι μερῶν· τὰ γὰρ μέρη αὐτῶν ὡς μὲν πρὸς τὰ ὅλα μέρη ἐστίν, ὡς δὲ πρὸς τὰ μέρη ἑαυτῶν ὅλα. ταῦτα οὖν τὰ ὅλα, <ἅ> ἐστιν μέρη, ὅλα μὲν ὅλων οὐχ

‘Akataleptos de esti kai he antitypia. haute gar eiper katalambanetai, haphe katalambanoito an. ean oun deixomen, hoti akataleptos estin he haphe, saphes estai hoti ouch ohion te esti katalambanesthai ten antitypian. hoti de akataleptos estin he haphe, dia touton epilogizometha. ta haptomena allelon etoi meresin allelon haptetai e hola holon. hola men oun holon oudamos; henothesetai gar houto kai ouch hapsetai allelon. all’ oude meresi meron; ta gar mere auton hos men pros ta hola mere estin, hos de pros ta mere heauton hola. tauta oun ta hola, <ha> estin mere, hola men holon ouch

ἅψεται διὰ τὰ προειρημένα, ἀλλ’ οὐδὲ μέρεσι μερῶν· καὶ γὰρ τὰ τούτων μέρη ὡς πρὸς τὰ ἑαυτῶν μέρη ὅλα ὄντα οὔτε ὅλα ὅλων ἅψεται οὔτε μέρεσι μερῶν. εἰ δὲ μήτε κατὰ ὁλότητα μήτε κατὰ μέρη γινομένην ἁφὴν καταλαμβάνομεν, ἀκατάληπτος ἔσται ἡ ἁφή. διὰ δὲ τοῦτο καὶ ἡ ἀντιτυπία. ὅθεν καὶ τὸ σῶμα· εἰ γὰρ οὐδέν ἐστι τοῦτο παρὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις καὶ τὴν ἀντιτυπίαν, ἐδείξαμεν δὲ ἀκατάληπτον τούτων ἕκαστον, καὶ τὸ σῶμα ἔσται ἀκατάληπτον.

hapsetai dia ta proeiremena, all’ oude meresi meron; kai gar ta touton mere hos pros ta heauton mere hola onta oute hola holon hapsetai oute meresi meron. ei de mete kata holoteta mete kata mere ginomenen haphen katalambanomen, akataleptos estai he haphe. dia de touto kai he antitypia. hothen kai to soma; ei gar ouden esti touto para tas treis diastaseis kai ten antitypian, edeixamen de akatalepton touton hekaston, kai to soma estai akatalepton.

Οὕτω μὲν οὖν, ὅσον ἐπὶ τῇ ἐννοίᾳ τοῦ σώματος, ἀκατάληπτόν ἐστιν, εἰ ἔστι τι σῶμα·

Houto men oun, hoson epi te ennoia tou somatos, akatalepton estin, ei esti ti soma;

λεκτέον δὲ καὶ τοῦτο εἰς τὸ προκείμενον. τῶν ὄντων τὰ μέν φασιν εἶναι αἰσθητά, τὰ δὲ νοητά, καὶ τὰ μὲν τῇ διανοίᾳ καταλαμβάνεσθαι, τὰ δὲ ταῖς αἰσθήσεσιν, καὶ τὰς μὲν αἰσθήσεις ἁπλοπαθεῖς εἶναι, τὴν δὲ διάνοιαν ἀπὸ τῆς τῶν αἰσθητῶν καταλήψεως ἐπὶ τὴν κατάληψιν τῶν νοητῶν ἰέναι. εἰ οὖν ἔστι τι σῶμα, ἤτοι αἰσθητόν ἐστιν ἢ νοητόν. καὶ αἰσθητὸν μὲν οὔκ ἐστιν· κατὰ γὰρ συναθροισμὸν μήκους καὶ βάθους καὶ πλάτους καὶ ἀντιτυπίας καὶ χρώματος καὶ ἄλλων τινῶν καταλαμβάνεσθαι δοκεῖ, σὺν οἷς θεωρεῖται· αἱ δὲ αἰσθήσεις ἁπλοπαθεῖς εἶναι λέγονται παρ’ αὐτοῖς.

lekteon de kai touto eis to prokeimenon. ton onton ta men phasin einai aistheta, ta de noeta, kai ta men te dianoia katalambanesthai, ta de tais aisthesesin, kai tas men aistheseis haplopatheis einai, ten de dianoian apo tes ton aistheton katalepseos epi ten katalepsin ton noeton ienai. ei oun esti ti soma, etoi aistheton estin e noeton. kai aistheton men ouk estin; kata gar synathroismon mekous kai bathous kai platous kai antitypias kai chromatos kai allon tinon katalambanesthai dokei, syn ohis theoreitai; ahi de aistheseis haplopatheis einai legontai par’ autois.

εἰ δὲ εἶναι λέγεται τὸ σῶμα, δεῖ τι πάντως ὑπάρχειν ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων αἰσθητόν, ἀφ’ οὗ ἡ τῶν σωμάτων νοητῶν ὄντων ἔσται νόησις. οὐδὲν δὲ ἔστι παρὰ τὸ σῶμα καὶ τὸ ἀσώματον, ὧν τὸ μὲν ἀσώματον αὐτόθεν νοητόν ἐστι, τὸ δὲ σῶμα οὐκ αἰσθητόν, ὡς ὑπεμνήσαμεν. μὴ ὄντος οὖν ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων αἰσθητοῦ τινος ἀφ’ οὗ ἡ νόησις ἔσται τοῦ σώματος, οὐδὲ νοητὸν ἔσται τὸ σῶμα. εἰ δὲ μήτε αἰσθητόν ἐστι μήτε νοητόν, παρὰ δὲ ταῦτα οὐδὲν ἔστι, λεκτέον ὅσον ἐπὶ τῷ λόγῳ μηδὲν εἶναι τὸ σῶμα.

ei de einai legetai to soma, dei ti pantos hyparchein en te physei ton pragmaton aistheton, aph’ hou he ton somaton noeton onton estai noesis. ouden de esti para to soma kai to asomaton, hon to men asomaton autothen noeton esti, to de soma ouk aistheton, hos hypemnesamen. me ontos oun en te physei ton pragmaton aisthetou tinos aph’ hou he noesis estai tou somatos, oude noeton estai to soma. ei de mete aistheton esti mete noeton, para de tauta ouden esti, lekteon hoson epi to logo meden einai to soma.

διὰ ταῦτα οὖν ἡμεῖς ἀντιτιθέντες τοὺς κατὰ τοῦ σώματος λόγους τῷ φαίνεσθαι [δοκεῖν] ὑπάρχον τὸ σῶμα, συνάγομεν τὴν περὶ τοῦ σώματος ἐποχήν.

dia tauta oun hemeis antitithentes tous kata tou somatos logous to phainesthai [dokein] hyparchon to soma, synagomen ten peri tou somatos epochen.

Τῇ δὲ τοῦ σώματος ἀκαταληψίᾳ συνεισάγεται καὶ τὸ ἀκατάληπτον εἶναι τὸ ἀσώματον. αἱ γὰρ στερήσεις τῶν ἕξεων νοοῦνται στερήσεις, οἷον ὁράσεως τυφλότης καὶ ἀκοῆς κωφότης καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παραπλησίως. διόπερ ἵνα στέρησιν καταλάβωμεν, δεῖ τὴν ἕξιν ἡμᾶς προκατειληφέναι, ἧς λέγεται στέρησις εἶναι ἡ στέρησις· ἀνεννόητος γάρ τις ὢν τῆς ὁράσεως οὐκ ἂν δύναιτο λέγειν, ὅτι ὅρασιν ὅδε οὐκ ἔχει, ὅπερ ἐστὶ τὸ τυφλὸν εἶναι.

Te de tou somatos akatalepsia syneisagetai kai to akatalepton einai to asomaton. ahi gar stereseis ton hexeon noountai stereseis, ohion horaseos typhlotes kai akoes kophotes kai epi ton allon paraplesios. dioper hina steresin katalabomen, dei ten hexin hemas prokateilephenai, hes legetai steresis einai he steresis; anennoetos gar tis on tes horaseos ouk an dynaito legein, hoti horasin hode ouk echei, hoper esti to typhlon einai.

εἰ οὖν στέρησις σώματός ἐστι τὸ ἀσώματον, τῶν δὲ ἕξεων μὴ καταλαμβανομένων ἀδύνατον τὰς στερήσεις αὐτῶν καταλαμβάνεσθαι, καὶ δέδεικται ὅτι τὸ σῶμα ἀκατάληπτόν ἐστιν, ἀκατάληπτον ἔσται καὶ τὸ ἀσώματον. καὶ γὰρ ἤτοι αἰσθητόν ἐστιν ἢ νοητόν. εἴτε δὲ αἰσθητόν ἐστιν, ἀκατάληπτόν ἐστι διὰ τὴν διαφορὰν τῶν ζῴων καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν αἰσθήσεων καὶ τῶν περιστάσεων καὶ παρὰ τὰς ἐπιμιξίας καὶ τὰ λοιπὰ τῶν προειρημένων ἡμῖν ἐν τοῖς περὶ τῶν δέκα τρόπων· εἴτε νοητόν, μὴ διδομένης αὐτόθεν τῆς τῶν αἰσθητῶν καταλήψεως, ἀφ’ ἧς ὁρμώμενοι τοῖς νοητοῖς ἐπιβάλλειν δοκοῦμεν, οὐδὲ ἡ τῶν νοητῶν αὐτόθεν κατάληψις δοθήσεται, διόπερ οὐδὲ ἡ τοῦ ἀσωμάτου.

ei oun steresis somatos esti to asomaton, ton de hexeon me katalambanomenon adynaton tas stereseis auton katalambanesthai, kai dedeiktai hoti to soma akatalepton estin, akatalepton estai kai to asomaton. kai gar etoi aistheton estin e noeton. eite de aistheton estin, akatalepton esti dia ten diaphoran ton zoon kai ton anthropon kai ton aistheseon kai ton peristaseon kai para tas epimixias kai ta loipa ton proeiremenon hemin en tois peri ton deka tropon; eite noeton, me didomenes autothen tes ton aistheton katalepseos, aph’ hes hormomenoi tois noetois epiballein dokoumen, oude he ton noeton autothen katalepsis dothesetai, dioper oude he tou asomatou.

ὅ τε φάσκων καταλαμβάνειν τὸ ἀσώματον ἤτοι αἰσθήσει τοῦτο παραστήσει καταλαμβάνειν ἢ διὰ λόγου. καὶ αἰσθήσει μὲν οὐδαμῶς, ἐπειδὴ αἱ μὲν αἰσθήσεις κατὰ ἐπέρεισιν καὶ νύξιν ἀντιλαμβάνεσθαι δοκοῦσι τῶν αἰσθητῶν, οἷον ἡ ὅρασις, ἐάν τε κατὰ ἔντασιν γίνηται κώνου, ἐάν τε κατὰ εἰδώλων ἀποκρίσεις τε καὶ ἐπικρίσεις, ἐάν τε <κατ’> ἀκτίνων ἢ χρωμάτων ἀποχύσεις, καὶ ἡ ἀκοὴ δέ, ἤν τε ὁ πεπληγμένος ἀήρ, ἤν τε τὰ μόρια τῆς φωνῆς φέρηται περὶ τὰ ὦτα καὶ πλήττῃ τὸ ἀκουστικὸν πνεῦμα ὥστε τὴν ἀντίληψιν τῆς φωνῆς ἀπεργάζεσθαι. ἀλλὰ καὶ αἱ ὀδμαὶ τῇ ῥινὶ καὶ οἱ χυμοὶ αὖ τῇ γλώττῃ προσπίπτουσιν, καὶ τὰ τὴν ἁφὴν κινοῦντα ὁμοίως τῇ ἁφῇ.

ho te phaskon katalambanein to asomaton etoi aisthesei touto parastesei katalambanein e dia logou. kai aisthesei men oudamos, epeide ahi men aistheseis kata epereisin kai nyxin antilambanesthai dokousi ton aistheton, ohion he horasis, ean te kata entasin ginetai konou, ean te kata eidolon apokriseis te kai epikriseis, ean te <kat’> aktinon e chromaton apochyseis, kai he akoe de, en te ho peplegmenos aer, en te ta moria tes phones pheretai peri ta ota kai plette to akoustikon pneuma hoste ten antilepsin tes phones apergazesthai. alla kai ahi odmai te rhini kai ohi chymoi au te glotte prospiptousin, kai ta ten haphen kinounta homoios te haphe.

τὰ δὲ ἀσώματα ἐπέρεισιν τοιαύτην ὑπομένειν οὐχ οἷά τέ ἐστιν, ὥστε οὐκ ἂν δύναιτο τῇ αἰσθήσει <ταῦτα> καταλαμβάνεσθαι. ἀλλ’ οὐδὲ διὰ λόγου. εἰ μὲν γὰρ λεκτόν ἐστιν ὁ λόγος καὶ ἀσώματος, ὡς οἱ Στωικοί φασιν, ὁ λέγων διὰ λόγου καταλαμβάνεσθαι τὰ ἀσώματα τὸ ζητούμενον συναρπάζει. ζητούντων γὰρ ἡμῶν, εἰ δύναταί τι ἀσώματον καταλαμβάνεσθαι, αὐτὸς ἀσώματόν τι λαβὼν ἁπλῶς διὰ τούτου τὴν κατάληψιν τῶν ἀσωμάτων ποιεῖσθαι θέλει. καίτοι αὐτὸς ὁ λόγος, εἴπερ ἀσώματός ἐστι, τῆς τῶν ζητουμένων ἐστὶ μοίρας.

ta de asomata epereisin toiauten hypomenein ouch ohia te estin, hoste ouk an dynaito te aisthesei <tauta> katalambanesthai. all’ oude dia logou. ei men gar lekton estin ho logos kai asomatos, hos ohi Stoikoi phasin, ho legon dia logou katalambanesthai ta asomata to zetoumenon synarpazei. zetounton gar hemon, ei dynatai ti asomaton katalambanesthai, autos asomaton ti labon haplos dia toutou ten katalepsin ton asomaton poieisthai thelei. kaitoi autos ho logos, eiper asomatos esti, tes ton zetoumenon esti moiras.

πῶς οὖν ἀποδείξει τις, ὅτι πρότερον τοῦτο τὸ ἀσώματον καταλαμβάνεται (φημὶ δὲ τὸν λόγον); εἰ μὲν γὰρ δι’ ἄλλου ἀσωμάτου, κἀκείνου ζητήσομεν τὴν ἀπόδειξιν τῆς καταλήψεως, καὶ μέχρις ἀπείρου· εἰ δὲ διὰ σώματος, ζητεῖται καὶ περὶ τῆς καταλήψεως τῶν σωμάτων· διὰ τίνος οὖν δείξομεν, ὅτι καταλαμβάνεται τὸ σῶμα τὸ εἰς ἀπόδειξιν τῆς καταλήψεως τοῦ ἀσωμάτου λόγου λαμβανόμενον; εἰ μὲν διὰ σώματος, εἰς ἄπειρον ἐκβαλλόμεθα· εἰ δὲ δι’ ἀσωμάτου, εἰς τὸν διάλληλον τρόπον ἐκπίπτομεν. μένοντος οὖν οὕτως ἀκαταλήπτου τοῦ λόγου, εἴπερ ἀσώματός ἐστιν, οὐκ ἂν δύναιτό τις λέγειν δι’ αὐτοῦ καταλαμβάνεσθαι τὸ ἀσώματον.

pos oun apodeixei tis, hoti proteron touto to asomaton katalambanetai (phemi de ton logon)? ei men gar di’ allou asomatou, kakeinou zetesomen ten apodeixin tes katalepseos, kai mechris apeirou; ei de dia somatos, zeteitai kai peri tes katalepseos ton somaton; dia tinos oun deixomen, hoti katalambanetai to soma to eis apodeixin tes katalepseos tou asomatou logou lambanomenon? ei men dia somatos, eis apeiron ekballometha; ei de di’ asomatou, eis ton diallelon tropon ekpiptomen. menontos oun houtos akataleptou tou logou, eiper asomatos estin, ouk an dynaito tis legein di’ autou katalambanesthai to asomaton.

εἰ δὲ σῶμά ἐστιν ὁ λόγος, ἐπεὶ καὶ περὶ τῶν σωμάτων διαπεφώνηται, πότερον καταλαμβάνεται ἢ οὔ, διὰ τὴν λεγομένην συνεχῆ ῥύσιν αὐτῶν, ὡς μηδὲ τὴν ‘τόδε’ δεῖξιν ἐπιδέχεσθαι, μηδὲ εἶναι νομίζεσθαι, παρὸ καὶ ὁ Πλάτων γινόμενα μέν, ὄντα δὲ οὐδέποτε καλεῖ τὰ σώματα, ἀπορῶ πῶς ἐπικριθήσεται ἡ περὶ τοῦ ἀσωμάτου διαφωνία, μήτε σώματι μήτε ἀσωμάτῳ ταύτην ὁρῶν ἐπικρίνεσθαι δυναμένην διὰ τὰς μικρῷ πρόσθεν εἰρημένας ἀτοπίας. οὐκοῦν οὐδὲ λόγῳ δυνατόν ἐστι καταλαμβάνειν τὰ ἀσώματα.

ei de soma estin ho logos, epei kai peri ton somaton diapephonetai, poteron katalambanetai e ou, dia ten legomenen syneche rhysin auton, hos mede ten ‘tode’ deixin epidechesthai, mede einai nomizesthai, paro kai ho Platon ginomena men, onta de oudepote kalei ta somata, aporo pos epikrithesetai he peri tou asomatou diaphonia, mete somati mete asomato tauten horon epikrinesthai dynamenen dia tas mikro prosthen eiremenas atopias. oukoun oude logo dynaton esti katalambanein ta asomata.

εἰ δὲ μήτε αἰσθήσει ὑποπίπτει μήτε διὰ λόγου καταλαμβάνεται, οὐδ’ ἂν ὅλως καταλαμβάνοιτο.

ei de mete aisthesei hypopiptei mete dia logou katalambanetai, oud’ an holos katalambanoito.

Εἰ τοίνυν μήτε περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ σώματος μήτε περὶ τῶν ἀσωμάτων οἷόν τέ ἐστι διαβεβαιώσασθαι, καὶ περὶ τῶν στοιχείων ἐστὶν ἐφεκτέον, τάχα δὲ καὶ περὶ τῶν μετὰ τὰ στοιχεῖα, εἴγε τούτων τὰ μὲν σώματα, τὰ δὲ ἀσώματα, καὶ περὶ ἀμφοτέρων ἠπόρηται. πλὴν ἀλλὰ τῶν τε δραστικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ὑλικῶν διὰ ταῦτα ἐφεκτῶν οὐσῶν ἄπορός ἐστιν ὁ περὶ ἀρχῶν λόγος.

Ei toinyn mete peri tes hyparxeos tou somatos mete peri ton asomaton ohion te esti diabebaiosasthai, kai peri ton stoicheion estin ephekteon, tacha de kai peri ton meta ta stoicheia, eige touton ta men somata, ta de asomata, kai peri amphoteron eporetai. plen alla ton te drastikon archon kai ton hylikon dia tauta ephekton ouson aporos estin ho peri archon logos.