Livro 5, § 17 — Novo Testamento

Διοδεύσαντες δὲ τὴν Ἀμφίπολιν καὶ τὴν Ἀπολλωνίαν ἦλθον εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπου ἦν συναγωγὴ τῶν Ἰουδαίων. κατὰ δὲ τὸ εἰωθὸς τῷ Παύλῳ εἰσῆλθεν πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐπὶ σάββατα τρία διελέξατο αὐτοῖς ἀπὸ τῶν γραφῶν, διανοίγων καὶ παρατιθέμενος ὅτι τὸν χριστὸν ἔδει παθεῖν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν, καὶ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ χριστός, ὁ Ἰησοῦς ὃν ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν. καί τινες ἐξ αὐτῶν ἐπείσθησαν καὶ προσεκληρώθησαν τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σιλᾷ, τῶν τε σεβομένων Ἑλλήνων πλῆθος πολὺ γυναικῶν τε τῶν πρώτων οὐκ ὀλίγαι. ζηλώσαντες δὲ οἱ Ἰουδαῖοι καὶ προσλαβόμενοι τῶν ἀγοραίων ἄνδρας τινὰς πονηροὺς καὶ ὀχλοποιήσαντες ἐθορύβουν τὴν πόλιν, καὶ ἐπιστάντες τῇ οἰκίᾳ Ἰάσονος ἐζήτουν αὐτοὺς προαγαγεῖν εἰς τὸν δῆμον· μὴ εὑρόντες δὲ αὐτοὺς ἔσυρον Ἰάσονα καί τινας ἀδελφοὺς ἐπὶ τοὺς πολιτάρχας, βοῶντες ὅτι Οἱ τὴν οἰκουμένην ἀναστατώσαντες οὗτοι καὶ ἐνθάδε πάρεισιν, οὓς ὑποδέδεκται Ἰάσων· καὶ οὗτοι πάντες ἀπέναντι τῶν δογμάτων Καίσαρος πράσσουσι, βασιλέα ἕτερον λέγοντες εἶναι Ἰησοῦν. ἐτάραξαν δὲ τὸν ὄχλον καὶ τοὺς πολιτάρχας ἀκούοντας ταῦτα, καὶ λαβόντες τὸ ἱκανὸν παρὰ τοῦ Ἰάσονος καὶ τῶν λοιπῶν ἀπέλυσαν αὐτούς.

Diodeusantes de ten Amphipolin kai ten Apollonian elthon eis Thessaloniken, hopou en synagoge ton Ioudaion. kata de to eiothos to Paulo eiselthen pros autous kai epi sabbata tria dielexato autois apo ton graphon, dianoigon kai paratithemenos hoti ton christon edei pathein kai anastenai ek nekron, kai hoti houtos estin ho christos, ho Iesous hon ego katangello hymin. kai tines ex auton epeisthesan kai proseklerothesan to Paulo kai to Sila, ton te sebomenon Hellenon plethos poly gynaikon te ton proton ouk oligai. zelosantes de ohi Ioudaioi kai proslabomenoi ton agoraion andras tinas ponerous kai ochlopoiesantes ethoryboun ten polin, kai epistantes te oikia Iasonos ezetoun autous proagagein eis ton demon; me heurontes de autous esyron Iasona kai tinas adelphous epi tous politarchas, boontes hoti Ohi ten oikoumenen anastatosantes houtoi kai enthade pareisin, hous hypodedektai Iason; kai houtoi pantes apenanti ton dogmaton Kaisaros prassousi, basilea heteron legontes einai Iesoun. etaraxan de ton ochlon kai tous politarchas akouontas tauta, kai labontes to hikanon para tou Iasonos kai ton loipon apelysan autous.

Οἱ δὲ ἀδελφοὶ εὐθέως διὰ νυκτὸς ἐξέπεμψαν τόν τε Παῦλον καὶ τὸν Σιλᾶν εἰς Βέροιαν, οἵτινες παραγενόμενοι εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπῄεσαν· οὗτοι δὲ ἦσαν εὐγενέστεροι τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, οἵτινες ἐδέξαντο τὸν λόγον μετὰ πάσης προθυμίας, τὸ καθ’ ἡμέραν ἀνακρίνοντες τὰς γραφὰς εἰ ἔχοι ταῦτα οὕτως. πολλοὶ μὲν οὖν ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν, καὶ τῶν Ἑλληνίδων γυναικῶν τῶν εὐσχημόνων καὶ ἀνδρῶν οὐκ ὀλίγοι. ὡς δὲ ἔγνωσαν οἱ ἀπὸ τῆς Θεσσαλονίκης Ἰουδαῖοι ὅτι καὶ ἐν τῇ Βεροίᾳ κατηγγέλη ὑπὸ τοῦ Παύλου ὁ λόγος τοῦ θεοῦ, ἦλθον κἀκεῖ σαλεύοντες καὶ ταράσσοντες τοὺς ὄχλους. εὐθέως δὲ τότε τὸν Παῦλον ἐξαπέστειλαν οἱ ἀδελφοὶ πορεύεσθαι ἕως ἐπὶ τὴν θάλασσαν· ὑπέμεινάν τε ὅ τε Σιλᾶς καὶ ὁ Τιμόθεος ἐκεῖ. οἱ δὲ καθιστάνοντες τὸν Παῦλον ἤγαγον ἕως Ἀθηνῶν, καὶ λαβόντες ἐντολὴν πρὸς τὸν Σιλᾶν καὶ τὸν Τιμόθεον ἵνα ὡς τάχιστα ἔλθωσιν πρὸς αὐτὸν ἐξῄεσαν.

Ohi de adelphoi eutheos dia nyktos exepempsan ton te Paulon kai ton Silan eis Beroian, ohitines paragenomenoi eis ten synagogen ton Ioudaion apeesan; houtoi de esan eugenesteroi ton en Thessalonike, ohitines edexanto ton logon meta pases prothymias, to kath’ hemeran anakrinontes tas graphas ei echoi tauta houtos. polloi men oun ex auton episteusan, kai ton Hellenidon gynaikon ton euschemonon kai andron ouk oligoi. hos de egnosan ohi apo tes Thessalonikes Ioudaioi hoti kai en te Beroia katengele hypo tou Paulou ho logos tou theou, elthon kakei saleuontes kai tarassontes tous ochlous. eutheos de tote ton Paulon exapesteilan ohi adelphoi poreuesthai heos epi ten thalassan; hypemeinan te ho te Silas kai ho Timotheos ekei. ohi de kathistanontes ton Paulon egagon heos Athenon, kai labontes entolen pros ton Silan kai ton Timotheon hina hos tachista elthosin pros auton exeesan.

Ἐν δὲ ταῖς Ἀθήναις ἐκδεχομένου αὐτοὺς τοῦ Παύλου, παρωξύνετο τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ θεωροῦντος κατείδωλον οὖσαν τὴν πόλιν. διελέγετο μὲν οὖν ἐν τῇ συναγωγῇ τοῖς Ἰουδαίοις καὶ τοῖς σεβομένοις καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν πρὸς τοὺς παρατυγχάνοντας. τινὲς δὲ καὶ τῶν Ἐπικουρείων καὶ Στοϊκῶν φιλοσόφων συνέβαλλον αὐτῷ, καί τινες ἔλεγον· Τί ἂν θέλοι ὁ σπερμολόγος οὗτος λέγειν; οἱ δέ· Ξένων δαιμονίων δοκεῖ καταγγελεὺς εἶναι· ὅτι τὸν Ἰησοῦν καὶ τὴν ἀνάστασιν εὐηγγελίζετο. ἐπιλαβόμενοί τε αὐτοῦ ἐπὶ τὸν Ἄρειον Πάγον ἤγαγον, λέγοντες· Δυνάμεθα γνῶναι τίς ἡ καινὴ αὕτη ἡ ὑπὸ σοῦ λαλουμένη διδαχή; ξενίζοντα γάρ τινα εἰσφέρεις εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν· βουλόμεθα οὖν γνῶναι τίνα θέλει ταῦτα εἶναι. Ἀθηναῖοι δὲ πάντες καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες ξένοι εἰς οὐδὲν ἕτερον ηὐκαίρουν ἢ λέγειν τι ἢ ἀκούειν τι καινότερον.

En de tais Athenais ekdechomenou autous tou Paulou, paroxyneto to pneuma autou en auto theorountos kateidolon ousan ten polin. dielegeto men oun en te synagoge tois Ioudaiois kai tois sebomenois kai en te agora kata pasan hemeran pros tous paratynchanontas. tines de kai ton Epikoureion kai Stoikon philosophon syneballon auto, kai tines elegon; Ti an theloi ho spermologos houtos legein? ohi de; Xenon daimonion dokei katangeleus einai; hoti ton Iesoun kai ten anastasin euengelizeto. epilabomenoi te autou epi ton Areion Pagon egagon, legontes; Dynametha gnonai tis he kaine haute he hypo sou laloumene didache? xenizonta gar tina eisphereis eis tas akoas hemon; boulometha oun gnonai tina thelei tauta einai. Athenaioi de pantes kai ohi epidemountes xenoi eis ouden heteron eukairoun e legein ti e akouein ti kainoteron.

Σταθεὶς δὲ Παῦλος ἐν μέσῳ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔφη· Ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ· διερχόμενος γὰρ καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα ὑμῶν εὗρον καὶ βωμὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο· Ἀγνώστῳ θεῷ. ὃ οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτο ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν. ὁ θεὸς ὁ ποιήσας τὸν κόσμον καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ, οὗτος οὐρανοῦ καὶ γῆς ὑπάρχων κύριος οὐκ ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ οὐδὲ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρωπίνων θεραπεύεται προσδεόμενός τινος, αὐτὸς διδοὺς πᾶσι ζωὴν καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα· ἐποίησέν τε ἐξ ἑνὸς πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κατοικεῖν ἐπὶ παντὸς προσώπου τῆς γῆς, ὁρίσας προστεταγμένους καιροὺς καὶ τὰς ὁροθεσίας τῆς κατοικίας αὐτῶν, ζητεῖν τὸν θεὸν εἰ ἄρα γε ψηλαφήσειαν αὐτὸν καὶ εὕροιεν, καί γε οὐ μακρὰν ἀπὸ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα. ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν, ὡς καί τινες τῶν καθ’ ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασιν· Τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν. γένος οὖν ὑπάρχοντες τοῦ θεοῦ οὐκ ὀφείλομεν νομίζειν χρυσῷ ἢ ἀργύρῳ ἢ λίθῳ, χαράγματι τέχνης καὶ ἐνθυμήσεως ἀνθρώπου, τὸ θεῖον εἶναι ὅμοιον. τοὺς μὲν οὖν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ θεὸς τὰ νῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις πάντας πανταχοῦ μετανοεῖν, καθότι ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισεν, πίστιν παρασχὼν πᾶσιν ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.

Statheis de Paulos en meso tou Areiou Pagou ephe; Andres Athenaioi, kata panta hos deisidaimonesterous hymas theoro; dierchomenos gar kai anatheoron ta sebasmata hymon heuron kai bomon en ho epegegrapto; Agnosto theo. ho oun agnoountes eusebeite, touto ego katangello hymin. ho theos ho poiesas ton kosmon kai panta ta en auto, houtos ouranou kai ges hyparchon kyrios ouk en cheiropoietois naois katoikei oude hypo cheiron anthropinon therapeuetai prosdeomenos tinos, autos didous pasi zoen kai pnoen kai ta panta; epoiesen te ex henos pan ethnos anthropon katoikein epi pantos prosopou tes ges, horisas prostetagmenous kairous kai tas horothesias tes katoikias auton, zetein ton theon ei ara ge pselapheseian auton kai heuroien, kai ge ou makran apo henos hekastou hemon hyparchonta. en auto gar zomen kai kinoumetha kai esmen, hos kai tines ton kath’ hymas poieton eirekasin; Tou gar kai genos esmen. genos oun hyparchontes tou theou ouk opheilomen nomizein chryso e argyro e litho, charagmati technes kai enthymeseos anthropou, to theion einai homoion. tous men oun chronous tes agnoias hyperidon ho theos ta nyn parangellei tois anthropois pantas pantachou metanoein, kathoti estesen hemeran en he mellei krinein ten oikoumenen en dikaiosyne en andri ho horisen, pistin paraschon pasin anastesas auton ek nekron.

Ἀκούσαντες δὲ ἀνάστασιν νεκρῶν οἱ μὲν ἐχλεύαζον οἱ δὲ εἶπαν Ἀκουσόμεθά σου περὶ τούτου καὶ πάλιν. οὕτως ὁ Παῦλος ἐξῆλθεν ἐκ μέσου αὐτῶν· τινὲς δὲ ἄνδρες κολληθέντες αὐτῷ ἐπίστευσαν, ἐν οἷς καὶ Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης καὶ γυνὴ ὀνόματι Δάμαρις καὶ ἕτεροι σὺν αὐτοῖς.

Akousantes de anastasin nekron ohi men echleuazon ohi de eipan Akousometha sou peri toutou kai palin. houtos ho Paulos exelthen ek mesou auton; tines de andres kollethentes auto episteusan, en ohis kai Dionysios ho Areopagites kai gyne onomati Damaris kai heteroi syn autois.