Livro 3, § 12 — Novo Testamento

Ἐν οἷς ἐπισυναχθεισῶν τῶν μυριάδων τοῦ ὄχλου, ὥστε καταπατεῖν ἀλλήλους, ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πρῶτον· Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς ζύμης, ἥτις ἐστὶν ὑπόκρισις, τῶν Φαρισαίων. οὐδὲν δὲ συγκεκαλυμμένον ἐστὶν ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται. ἀνθ’ ὧν ὅσα ἐν τῇ σκοτίᾳ εἴπατε ἐν τῷ φωτὶ ἀκουσθήσεται, καὶ ὃ πρὸς τὸ οὖς ἐλαλήσατε ἐν τοῖς ταμείοις κηρυχθήσεται ἐπὶ τῶν δωμάτων.

En ohis episynachtheison ton myriadon tou ochlou, hoste katapatein allelous, erxato legein pros tous mathetas autou proton; Prosechete heautois apo tes zymes, hetis estin hypokrisis, ton Pharisaion. ouden de synkekalymmenon estin ho ouk apokalyphthesetai, kai krypton ho ou gnosthesetai. anth’ hon hosa en te skotia eipate en to photi akousthesetai, kai ho pros to ous elalesate en tois tameiois kerychthesetai epi ton domaton.

Λέγω δὲ ὑμῖν τοῖς φίλοις μου, μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα καὶ μετὰ ταῦτα μὴ ἐχόντων περισσότερόν τι ποιῆσαι. ὑποδείξω δὲ ὑμῖν τίνα φοβηθῆτε· φοβήθητε τὸν μετὰ τὸ ἀποκτεῖναι ἔχοντα ἐξουσίαν ἐμβαλεῖν εἰς τὴν γέενναν· ναί, λέγω ὑμῖν, τοῦτον φοβήθητε. οὐχὶ πέντε στρουθία πωλοῦνται ἀσσαρίων δύο; καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἐπιλελησμένον ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠρίθμηνται· μὴ φοβεῖσθε· πολλῶν στρουθίων διαφέρετε.

Lego de hymin tois philois mou, me phobethete apo ton apokteinonton to soma kai meta tauta me echonton perissoteron ti poiesai. hypodeixo de hymin tina phobethete; phobethete ton meta to apokteinai echonta exousian embalein eis ten geennan; nai, lego hymin, touton phobethete. ouchi pente strouthia polountai assarion dyo? kai hen ex auton ouk estin epilelesmenon enopion tou theou. alla kai ahi triches tes kephales hymon pasai erithmentai; me phobeisthe; pollon strouthion diapherete.

Λέγω δὲ ὑμῖν, πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁμολογήσει ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ· ὁ δὲ ἀρνησάμενός με ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων ἀπαρνηθήσεται ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ. καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ τῷ δὲ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται. ὅταν δὲ εἰσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγὰς καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνήσητε πῶς ἢ τί ἀπολογήσησθε ἢ τί εἴπητε· τὸ γὰρ ἅγιον πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν.

Lego de hymin, pas hos an homologese en emoi emprosthen ton anthropon, kai ho yhios tou anthropou homologesei en auto emprosthen ton angelon tou theou; ho de arnesamenos me enopion ton anthropon aparnethesetai enopion ton angelon tou theou. kai pas hos erei logon eis ton yhion tou anthropou, aphethesetai auto to de eis to hagion pneuma blasphemesanti ouk aphethesetai. hotan de eispherosin hymas epi tas synagogas kai tas archas kai tas exousias, me merimnesete pos e ti apologesesthe e ti eipete; to gar hagion pneuma didaxei hymas en aute te hora ha dei eipein.

Εἶπεν δέ τις ἐκ τοῦ ὄχλου αὐτῷ· Διδάσκαλε, εἰπὲ τῷ ἀδελφῷ μου μερίσασθαι μετ’ ἐμοῦ τὴν κληρονομίαν. ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Ἄνθρωπε, τίς με κατέστησεν κριτὴν ἢ μεριστὴν ἐφ’ ὑμᾶς; εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς· Ὁρᾶτε καὶ φυλάσσεσθε ἀπὸ πάσης πλεονεξίας, ὅτι οὐκ ἐν τῷ περισσεύειν τινὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ ἐστιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ. εἶπεν δὲ παραβολὴν πρὸς αὐτοὺς λέγων· Ἀνθρώπου τινὸς πλουσίου εὐφόρησεν ἡ χώρα. καὶ διελογίζετο ἐν ἑαυτῷ λέγων· Τί ποιήσω, ὅτι οὐκ ἔχω ποῦ συνάξω τοὺς καρπούς μου; καὶ εἶπεν· Τοῦτο ποιήσω· καθελῶ μου τὰς ἀποθήκας καὶ μείζονας οἰκοδομήσω, καὶ συνάξω ἐκεῖ πάντα τὸν σῖτον καὶ τὰ ἀγαθά μου, καὶ ἐρῶ τῇ ψυχῇ μου· Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου. εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ θεός· Ἄφρων, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται; οὕτως ὁ θησαυρίζων ἑαυτῷ καὶ μὴ εἰς θεὸν πλουτῶν.

Eipen de tis ek tou ochlou auto; Didaskale, eipe to adelpho mou merisasthai met’ emou ten kleronomian. ho de eipen auto; Anthrope, tis me katestesen kriten e meristen eph’ hymas? eipen de pros autous; Horate kai phylassesthe apo pases pleonexias, hoti ouk en to perisseuein tini he zoe autou estin ek ton hyparchonton auto. eipen de parabolen pros autous legon; Anthropou tinos plousiou euphoresen he chora. kai dielogizeto en heauto legon; Ti poieso, hoti ouk echo pou synaxo tous karpous mou? kai eipen; Touto poieso; kathelo mou tas apothekas kai meizonas oikodomeso, kai synaxo ekei panta ton siton kai ta agatha mou, kai ero te psyche mou; Psyche, echeis polla agatha keimena eis ete polla; anapauou, phage, pie, euphrainou. eipen de auto ho theos; Aphron, taute te nykti ten psychen sou apaitousin apo sou; ha de hetoimasas, tini estai? houtos ho thesaurizon heauto kai me eis theon plouton.

Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ· Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ τί φάγητε, μηδὲ τῷ σώματι τί ἐνδύσησθε. ἡ γὰρ ψυχὴ πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος. κατανοήσατε τοὺς κόρακας ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν, οἷς οὐκ ἔστιν ταμεῖον οὐδὲ ἀποθήκη, καὶ ὁ θεὸς τρέφει αὐτούς· πόσῳ μᾶλλον ὑμεῖς διαφέρετε τῶν πετεινῶν. τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ προσθεῖναι πῆχυν; εἰ οὖν οὐδὲ ἐλάχιστον δύνασθε, τί περὶ τῶν λοιπῶν μεριμνᾶτε; κατανοήσατε τὰ κρίνα πῶς αὐξάνει· οὐ κοπιᾷ οὐδὲ νήθει· λέγω δὲ ὑμῖν, οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων. εἰ δὲ ἐν ἀγρῷ τὸν χόρτον ὄντα σήμερον καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον ὁ θεὸς οὕτως ἀμφιέζει, πόσῳ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι. καὶ ὑμεῖς μὴ ζητεῖτε τί φάγητε καὶ τί πίητε, καὶ μὴ μετεωρίζεσθε, ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἐπιζητοῦσιν, ὑμῶν δὲ ὁ πατὴρ οἶδεν ὅτι χρῄζετε τούτων. πλὴν ζητεῖτε τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, καὶ ταῦτα προστεθήσεται ὑμῖν.

Eipen de pros tous mathetas autou; Dia touto lego hymin, me merimnate te psyche ti phagete, mede to somati ti endysesthe. he gar psyche pleion estin tes trophes kai to soma tou endymatos. katanoesate tous korakas hoti ou speirousin oude therizousin, ohis ouk estin tameion oude apotheke, kai ho theos trephei autous; poso mallon hymeis diapherete ton peteinon. tis de ex hymon merimnon dynatai epi ten helikian autou prostheinai pechyn? ei oun oude elachiston dynasthe, ti peri ton loipon merimnate? katanoesate ta krina pos auxanei; ou kopia oude nethei; lego de hymin, oude Solomon en pase te doxe autou periebaleto hos hen touton. ei de en agro ton chorton onta semeron kai aurion eis klibanon ballomenon ho theos houtos amphiezei, poso mallon hymas, oligopistoi. kai hymeis me zeteite ti phagete kai ti piete, kai me meteorizesthe, tauta gar panta ta ethne tou kosmou epizetousin, hymon de ho pater oiden hoti chrezete touton. plen zeteite ten basileian autou, kai tauta prostethesetai hymin.

Μὴ φοβοῦ, τὸ μικρὸν ποίμνιον, ὅτι εὐδόκησεν ὁ πατὴρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν. πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν καὶ δότε ἐλεημοσύνην· ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλλάντια μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει οὐδὲ σὴς διαφθείρει· ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται.

Me phobou, to mikron poimnion, hoti eudokesen ho pater hymon dounai hymin ten basileian. polesate ta hyparchonta hymon kai dote eleemosynen; poiesate heautois ballantia me palaioumena, thesauron anekleipton en tois ouranois, hopou kleptes ouk engizei oude ses diaphtheirei; hopou gar estin ho thesauros hymon, ekei kai he kardia hymon estai.

Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι, καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι ἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν κύριον ἑαυτῶν πότε ἀναλύσῃ ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντος καὶ κρούσαντος εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτῷ. μακάριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ κύριος εὑρήσει γρηγοροῦντας· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι περιζώσεται καὶ ἀνακλινεῖ αὐτοὺς καὶ παρελθὼν διακονήσει αὐτοῖς. κἂν ἐν τῇ δευτέρᾳ κἂν ἐν τῇ τρίτῃ φυλακῇ ἔλθῃ καὶ εὕρῃ οὕτως, μακάριοί εἰσιν ἐκεῖνοι.

Estosan hymon ahi osphyes periezosmenai kai ohi lychnoi kaiomenoi, kai hymeis homoioi anthropois prosdechomenois ton kyrion heauton pote analyse ek ton gamon, hina elthontos kai krousantos eutheos anoixosin auto. makarioi ohi douloi ekeinoi, hous elthon ho kyrios heuresei gregorountas; amen lego hymin hoti perizosetai kai anaklinei autous kai parelthon diakonesei autois. kan en te deutera kan en te trite phylake elthe kai heure houtos, makarioi eisin ekeinoi.

Τοῦτο δὲ γινώσκετε ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔρχεται, οὐκ ἂν ἀφῆκεν διορυχθῆναι τὸν οἶκον αὐτοῦ. καὶ ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται.

Touto de ginoskete hoti ei edei ho oikodespotes poia hora ho kleptes erchetai, ouk an apheken diorychthenai ton oikon autou. kai hymeis ginesthe hetoimoi, hoti he hora ou dokeite ho yhios tou anthropou erchetai.

Εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος· Κύριε, πρὸς ἡμᾶς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγεις ἢ καὶ πρὸς πάντας; καὶ εἶπεν ὁ κύριος· Τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς οἰκονόμος, ὁ φρόνιμος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ τοῦ διδόναι ἐν καιρῷ τὸ σιτομέτριον; μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ εὑρήσει ποιοῦντα οὕτως· ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν. ἐὰν δὲ εἴπῃ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· Χρονίζει ὁ κύριός μου ἔρχεσθαι, καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς παῖδας καὶ τὰς παιδίσκας, ἐσθίειν τε καὶ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι, ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ᾗ οὐ προσδοκᾷ καὶ ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ γινώσκει, καὶ διχοτομήσει αὐτὸν καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. ἐκεῖνος δὲ ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ καὶ μὴ ἑτοιμάσας ἢ ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ δαρήσεται πολλάς· ὁ δὲ μὴ γνοὺς ποιήσας δὲ ἄξια πληγῶν δαρήσεται ὀλίγας. παντὶ δὲ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολὺ ζητηθήσεται παρ’ αὐτοῦ, καὶ ᾧ παρέθεντο πολύ, περισσότερον αἰτήσουσιν αὐτόν.

Eipen de ho Petros; Kyrie, pros hemas ten parabolen tauten legeis e kai pros pantas? kai eipen ho kyrios; Tis ara estin ho pistos oikonomos, ho phronimos, hon katastesei ho kyrios epi tes therapeias autou tou didonai en kairo to sitometrion? makarios ho doulos ekeinos, hon elthon ho kyrios autou heuresei poiounta houtos; alethos lego hymin hoti epi pasin tois hyparchousin autou katastesei auton. ean de eipe ho doulos ekeinos en te kardia autou; Chronizei ho kyrios mou erchesthai, kai arxetai typtein tous paidas kai tas paidiskas, esthiein te kai pinein kai methyskesthai, hexei ho kyrios tou doulou ekeinou en hemera he ou prosdoka kai en hora he ou ginoskei, kai dichotomesei auton kai to meros autou meta ton apiston thesei. ekeinos de ho doulos ho gnous to thelema tou kyriou autou kai me hetoimasas e poiesas pros to thelema autou daresetai pollas; ho de me gnous poiesas de axia plegon daresetai oligas. panti de ho edothe poly, poly zetethesetai par’ autou, kai ho parethento poly, perissoteron aitesousin auton.

Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη; βάπτισμα δὲ ἔχω βαπτισθῆναι, καὶ πῶς συνέχομαι ἕως ὅτου τελεσθῇ. δοκεῖτε ὅτι εἰρήνην παρεγενόμην δοῦναι ἐν τῇ γῇ; οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ’ ἢ διαμερισμόν. ἔσονται γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν πέντε ἐν ἑνὶ οἴκῳ διαμεμερισμένοι, τρεῖς ἐπὶ δυσὶν καὶ δύο ἐπὶ τρισίν, διαμερισθήσονται πατὴρ ἐπὶ υἱῷ καὶ υἱὸς ἐπὶ πατρί, μήτηρ ἐπὶ θυγατέρα καὶ θυγάτηρ ἐπὶ τὴν μητέρα, πενθερὰ ἐπὶ τὴν νύμφην αὐτῆς καὶ νύμφη ἐπὶ τὴν πενθεράν.

Pyr elthon balein epi ten gen, kai ti thelo ei ede anephthe? baptisma de echo baptisthenai, kai pos synechomai heos hotou telesthe. dokeite hoti eirenen paregenomen dounai en te ge? ouchi, lego hymin, all’ e diamerismon. esontai gar apo tou nyn pente en heni oiko diamemerismenoi, treis epi dysin kai dyo epi trisin, diameristhesontai pater epi yhio kai yhios epi patri, meter epi thygatera kai thygater epi ten metera, penthera epi ten nymphen autes kai nymphe epi ten pentheran.

Ἔλεγεν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις· Ὅταν ἴδητε νεφέλην ἀνατέλλουσαν ἐπὶ δυσμῶν, εὐθέως λέγετε ὅτι Ὄμβρος ἔρχεται, καὶ γίνεται οὕτως· καὶ ὅταν νότον πνέοντα, λέγετε ὅτι Καύσων ἔσται, καὶ γίνεται. ὑποκριταί, τὸ πρόσωπον τῆς γῆς καὶ τοῦ οὐρανοῦ οἴδατε δοκιμάζειν, τὸν δὲ καιρὸν τοῦτον πῶς οὐκ οἴδατε δοκιμάζειν;

Elegen de kai tois ochlois; Hotan idete nephelen anatellousan epi dysmon, eutheos legete hoti Ombros erchetai, kai ginetai houtos; kai hotan noton pneonta, legete hoti Kauson estai, kai ginetai. hypokritai, to prosopon tes ges kai tou ouranou oidate dokimazein, ton de kairon touton pos ouk oidate dokimazein?

Τί δὲ καὶ ἀφ’ ἑαυτῶν οὐ κρίνετε τὸ δίκαιον; ὡς γὰρ ὑπάγεις μετὰ τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ’ ἄρχοντα, ἐν τῇ ὁδῷ δὸς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι ἀπ’ αὐτοῦ, μήποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτήν, καὶ ὁ κριτής σε παραδώσει τῷ πράκτορι, καὶ ὁ πράκτωρ σε βαλεῖ εἰς φυλακήν. λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν ἕως καὶ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς.

Ti de kai aph’ heauton ou krinete to dikaion? hos gar hypageis meta tou antidikou sou ep’ archonta, en te hodo dos ergasian apellachthai ap’ autou, mepote katasyre se pros ton kriten, kai ho krites se paradosei to praktori, kai ho praktor se balei eis phylaken. lego soi, ou me exelthes ekeithen heos kai to eschaton lepton apodos.