Libro 3, § 24 — Schizzi pirroniani

Πάλιν οἱ Στωικοὶ περὶ ψυχὴν ἀγαθά φασιν εἶναι τέχνας τινάς, τὰς ἀρετάς· τέχνην δὲ εἶναί φασι σύστημα ἐκ καταλήψεων συγγεγυμνασμένων, τὰς δὲ καταλήψεις γίγνεσθαι περὶ τὸ ἡγεμονικόν. πῶς οὖν ἐν τῷ ἡγεμονικῷ, πνεύματι κατ’ αὐτοὺς ὑπάρχοντι, ἐναπόθεσις γίνεται καταλήψεων καὶ ἀθροισμὸς τοσούτων ὡς γενέσθαι τέχνην, οὐχ οἷόν τε ἐννοῆσαι, τῆς ἐπιγινομένης τυπώσεως ἀεὶ τὴν πρὸ αὐτῆς ἀπαλειφούσης, ἐπεὶ χυτόν τέ ἐστι τὸ πνεῦμα καὶ ἐξ ὅλου κινεῖσθαι λέγεται καθ’ ἑκάστην τύπωσιν.

Palin ohi Stoikoi peri psychen agatha phasin einai technas tinas, tas aretas; technen de einai phasi systema ek katalepseon syngegymnasmenon, tas de katalepseis gignesthai peri to hegemonikon. pos oun en to hegemoniko, pneumati kat’ autous hyparchonti, enapothesis ginetai katalepseon kai athroismos tosouton hos genesthai technen, ouch ohion te ennoesai, tes epiginomenes typoseos aei ten pro autes apaleiphouses, epei chyton te esti to pneuma kai ex holou kineisthai legetai kath’ hekasten typosin.

τὸ γὰρ τὴν Πλάτωνος ἀνειδωλοποίησιν λέγειν ἐπιδεκτικὴν εἶναι δύνασθαι τοῦ ἀγαθοῦ, φημὶ δὲ τὴν κρᾶσιν τῆς ἀμερίστου καὶ μεριστῆς οὐσίας καὶ τῆς θατέρου φύσεως καὶ ταὐτοῦ, ἢ τοὺς ἀριθμούς, τέλεον ληρῶδές ἐστιν. ὅθεν οὐδὲ περὶ ψυχὴν εἶναι δύναται τὸ ἀγαθόν.

to gar ten Platonos aneidolopoiesin legein epidektiken einai dynasthai tou agathou, phemi de ten krasin tes ameristou kai meristes ousias kai tes thaterou physeos kai tautou, e tous arithmous, teleon lerodes estin. hothen oude peri psychen einai dynatai to agathon.

εἰ δὲ μήτε τὸ αἱρεῖσθαι αὐτὸ ἀγαθόν ἐστι, μήτε ἐκτὸς ὑπόκειται τὸ δι’ αὑτὸ αἱρετόν, μήτε περὶ σῶμά ἐστι μήτε περὶ ψυχήν, ὡς ἐπελογισάμην, οὐδ’ ὅλως ἔστι τι φύσει ἀγαθόν

ei de mete to ahireisthai auto agathon esti, mete ektos hypokeitai to di’ hauto ahireton, mete peri soma esti mete peri psychen, hos epelogisamen, oud’ holos esti ti physei agathon

Διὰ δὲ τὰ προειρημένα οὐδὲ κακόν τι ἔστι φύσει. τὰ γὰρ ἑτέροις δοκοῦντα εἶναι κακά, ταῦτα ἕτεροι διώκουσιν ὡς ἀγαθά, οἷον ἀσέλγειαν ἀδικίαν φιλαργυρίαν ἀκρασίαν, τὰ ἐοικότα. ὅθεν εἰ τὰ μὲν φύσει πάντας ὁμοίως πέφυκε κινεῖν, τὰ δὲ λεγόμενα εἶναι κακὰ οὐ πάντας ὁμοίως κινεῖ, οὐδέν ἐστι φύσει κακόν.

Dia de ta proeiremena oude kakon ti esti physei. ta gar heterois dokounta einai kaka, tauta heteroi diokousin hos agatha, ohion aselgeian adikian philargyrian akrasian, ta eoikota. hothen ei ta men physei pantas homoios pephyke kinein, ta de legomena einai kaka ou pantas homoios kinei, ouden esti physei kakon.

Ὁμοίως δὲ οὐδ’ ἀδιάφορόν ἐστί τι φύσει διὰ τὴν περὶ τῶν ἀδιαφόρων διαφωνίαν. οἷον γοῦν οἱ μὲν Στωικοὶ τῶν ἀδιαφόρων φασὶ τὰ μὲν προηγμένα εἶναι, τὰ δὲ ἀποπροηγμένα, τὰ δὲ οὔτε προηγμένα οὔτε ἀποπροηγμένα, προηγμένα μὲν τὰ ἱκανὴν ἀξίαν ἔχοντα ὡς Ὑγίειαν πλοῦτον, ἀποπροηγμένα δὲ τὰ μὴ ἱκανὴν ἔχοντα ἀξίαν ὡς πενίαν νόσον, μήτε δὲ προηγμένα μήτε ἀποπροηγμένα ὡς τὸ ἐκτεῖναι ἢ συγκάμψαι τὸν δάκτυλον.

Homoios de oud’ adiaphoron esti ti physei dia ten peri ton adiaphoron diaphonian. ohion goun ohi men Stoikoi ton adiaphoron phasi ta men proegmena einai, ta de apoproegmena, ta de oute proegmena oute apoproegmena, proegmena men ta hikanen axian echonta hos Hygieian plouton, apoproegmena de ta me hikanen echonta axian hos penian noson, mete de proegmena mete apoproegmena hos to ekteinai e synkampsai ton daktylon.

τινὲς δὲ οὐδὲν τῶν ἀδιαφόρων φύσει προηγμένον ἢ ἀποπροηγμένον εἶναι λέγουσιν· ἕκαστον γὰρ τῶν ἀδιαφόρων παρὰ τὰς διαφόρους περιστάσεις ὁτὲ μὲν προηγμένον φαίνεσθαι, ὁτὲ δὲ ἀποπροηγμένον. εἰ γοῦν, φασίν, οἱ μὲν πλούσιοι ἐπιβουλεύοιντο ὑπὸ τυράννου οἱ δὲ πένητες εἰρηνεύοιντο, πᾶς ἂν ἕλοιτο εἶναι πένης μᾶλλον ἢ πλούσιος, ὡς ἀποπροηγμένον γίνεσθαι τὸν πλοῦτον.

tines de ouden ton adiaphoron physei proegmenon e apoproegmenon einai legousin; hekaston gar ton adiaphoron para tas diaphorous peristaseis hote men proegmenon phainesthai, hote de apoproegmenon. ei goun, phasin, ohi men plousioi epibouleuointo hypo tyrannou ohi de penetes eireneuointo, pas an heloito einai penes mallon e plousios, hos apoproegmenon ginesthai ton plouton.

ὥστε ἐπεὶ ἕκαστον τῶν λεγομένων ἀδιαφόρων οἱ μὲν ἀγαθὸν εἶναί φασιν, οἱ δὲ κακόν, ἅπαντες δ’ ἂν ὁμοίως ἀδιάφορον αὐτὸ ἐνόμιζον εἶναι, εἴγε ἀδιάφορον ἦν φύσει, οὐδέν ἐστι φύσει ἀδιάφορον.

hoste epei hekaston ton legomenon adiaphoron ohi men agathon einai phasin, ohi de kakon, hapantes d’ an homoios adiaphoron auto enomizon einai, eige adiaphoron en physei, ouden esti physei adiaphoron.

Οὕτως καὶ εἴ τις φύσει αἱρετὴν εἶναι λέγοι τὴν ἀνδρείαν διὰ τὸ τοὺς λέοντας φυσικῶς τολμᾶν καὶ ἀνδρίζεσθαι δοκεῖν καὶ ταύρους, εἰ τύχοι, καὶ ἀνθρώπους τινὰς καὶ ἀλεκτρυόνας, λέγομεν, ὅτι ὅσον ἐπὶ τούτῳ καὶ ἡ δειλία τῶν φύσει αἱρετῶν ἐστιν, ἐπεὶ ἔλαφοι καὶ λαγῲ καὶ ἄλλα πλείονα ζῷα φυσικῶς ἐπ’ αὐτὴν ὁρμᾷ. καὶ οἱ πλεῖστοι δὲ τῶν ἀνθρώπων δειλοὶ θεωροῦνται· σπανίως μὲν γάρ τις ὑπὲρ πατρίδος ἑαυτὸν ἐπέδωκεν εἰς θάνατον βλακευσάμενος ἢ ἄλλως θερμόν τι τυφωθεὶς ἔδοξέ τις διαπράττεσθαι, ὁ δὲ πλεῖστος ὅμιλος τῶν ἀνθρώπων πάντα τὰ τοιαῦτα ἐκκλίνει.

Houtos kai ei tis physei ahireten einai legoi ten andreian dia to tous leontas physikos tolman kai andrizesthai dokein kai taurous, ei tychoi, kai anthropous tinas kai alektryonas, legomen, hoti hoson epi touto kai he deilia ton physei ahireton estin, epei elaphoi kai lago kai alla pleiona zoa physikos ep’ auten horma. kai ohi pleistoi de ton anthropon deiloi theorountai; spanios men gar tis hyper patridos heauton epedoken eis thanaton blakeusamenos e allos thermon ti typhotheis edoxe tis diaprattesthai, ho de pleistos homilos ton anthropon panta ta toiauta ekklinei.

ὅθεν καὶ οἱ Ἐπικούρειοι δεικνύναι νομίζουσι φύσει αἱρετὴν εἶναι τὴν ἡδονήν· τὰ γὰρ ζῷά φασιν ἅμα τῷ γενέσθαι, ἀδιάστροφα ὄντα, ὁρμᾶν μὲν ἐπὶ τὴν ἡδονήν, ἐκκλίνειν δὲ ἀλγηδόνας.

hothen kai ohi Epikoureioi deiknynai nomizousi physei ahireten einai ten hedonen; ta gar zoa phasin hama to genesthai, adiastropha onta, horman men epi ten hedonen, ekklinein de algedonas.

καὶ πρὸς τούτους δὲ ἔστι λέγειν, ὅτι τὸ ποιητικὸν κακοῦ οὐκ ἂν εἴη φύσει ἀγαθόν· ἡ δέ ἡδονὴ κακῶν ἐστι ποιητική· πάσῃ γὰρ ἡδονῇ παραπέπηγεν ἀλγηδών, ἥ ἐστι κατ’ αὐτοὺς φύσει κακόν. οἷον γοῦν ἥδεται ὁ μέθυσος ἐμφορούμενος οἴνου καὶ ὁ γαστρίμαργος τροφῆς, καὶ ὁ λάγνος ἀφροδισίοις ἀμέτρως χρώμενος· ἀλλὰ ταῦτα καὶ πενίας καὶ νόσων ἐστὶ ποιητικά, ἅπερ ἀλγεινά ἐστι καὶ κακά, ὡς φασίν. οὐκ ἄρα φύσει ἀγαθόν ἐστιν ἡ ἡδονή.

kai pros toutous de esti legein, hoti to poietikon kakou ouk an eie physei agathon; he de hedone kakon esti poietike; pase gar hedone parapepegen algedon, he esti kat’ autous physei kakon. ohion goun hedetai ho methysos emphoroumenos oinou kai ho gastrimargos trophes, kai ho lagnos aphrodisiois ametros chromenos; alla tauta kai penias kai noson esti poietika, haper algeina esti kai kaka, hos phasin. ouk ara physei agathon estin he hedone.

παραπλησίως δὲ καὶ τὸ ποιητικὸν ἀγαθοῦ οὔκ ἐστι φύσει κακόν, ἡδονὰς δὲ ἀποτελοῦσιν ἀλγηδόνες· καὶ γὰρ ἐπιστήμας ἀναλαμβάνομεν πονοῦντες, καὶ πλούτου καὶ ἐρωμένης οὕτως ἐγκρατὴς γίνεταί τις, καὶ ὑγίειαν περιποιοῦσιν αἱ ἀλγηδόνες. οὐκ ἄρα ὁ πόνος φύσει κακόν. καὶ γὰρ εἰ φύσει ἀγαθὸν μὲν ἦν ἡ ἡδονὴ, φαῦλον δὲ ὁ πόνος, πάντες ἂν ὁμοίως διέκειντο περὶ αὐτῶν, ὡς ἐλέγομεν· ὁρῶμεν δὲ πολλοὺς τῶν φιλοσόφων τὸν μὲν πόνον καὶ τὴν καρτερίαν αἱρουμένους, τῆς ἡδονῆς δὲ καταφρονοῦντας.

paraplesios de kai to poietikon agathou ouk esti physei kakon, hedonas de apotelousin algedones; kai gar epistemas analambanomen ponountes, kai ploutou kai eromenes houtos enkrates ginetai tis, kai hygieian peripoiousin ahi algedones. ouk ara ho ponos physei kakon. kai gar ei physei agathon men en he hedone, phaulon de ho ponos, pantes an homoios diekeinto peri auton, hos elegomen; horomen de pollous ton philosophon ton men ponon kai ten karterian ahiroumenous, tes hedones de kataphronountas.

ὁμοίως δ’ ἂν περιτρέποιντο καὶ οἱ τὸν ἐνάρετον βίον φύσει ἀγαθὸν εἶναι λέγοντες, ἐκ τοῦ τινὰς τῶν σοφῶν τὸν μεθ’ ἡδονῆς αἱρεῖσθαι βίον, ὡς ἐκ τῆς παρ’ αὐτοῖς ἐκείνοις διαφωνίας τὸ φύσει τι τοῖον ἢ τοῖον εἶναι διατρέπεσθαι.

homoios d’ an peritrepointo kai ohi ton enareton bion physei agathon einai legontes, ek tou tinas ton sophon ton meth’ hedones ahireisthai bion, hos ek tes par’ autois ekeinois diaphonias to physei ti toion e toion einai diatrepesthai.

Οὐκ ἄτοπον δ’ ἂν ’ἴσως εἴη πρὸς τούτοις καὶ εἰδικώτερον ἐπιστῆσαι διὰ βραχέων ταῖς ὑπολήψεσι ταῖς περὶ αἰσχρῶν καὶ οὐκ αἰσχρῶν, ἀθέσμων τε καὶ οὐ τοιούτων καὶ νόμων καὶ ἐθῶν καὶ τῆς εἰς θεοὺς εὐσεβείας καὶ τῆς περὶ τοὺς κατοιχομένους ὁσιότητος καὶ τῶν ἐοικότων· καὶ γὰρ οὕτω περὶ τῶν πρακτέων ἢ μὴ πολλὴν εὑρήσομεν ἀνωμαλίαν.

Ouk atopon d’ an ’isos eie pros toutois kai eidikoteron epistesai dia bracheon tais hypolepsesi tais peri aischron kai ouk aischron, athesmon te kai ou toiouton kai nomon kai ethon kai tes eis theous eusebeias kai tes peri tous katoichomenous hosiotetos kai ton eoikoton; kai gar houto peri ton prakteon e me pollen heuresomen anomalian.

οἷον γοῦν παρ’ ἡμῖν μὲν αἰσχρόν, μᾶλλον δὲ καὶ παράνομον νενόμισται τὸ τῆς ἀρρενομιξίας, παρὰ Γερμανοῖς δέ, ὡς φασίν, οὐκ αἰσχρόν, ἀλλ’ ὡς ἕν τι τῶν συνήθων. λέγεται δὲ καὶ παρὰ Θηβαίοις τὸ παλαιὸν οὐκ αἰσχρὸν τοῦτο εἶναι δόξαι, καὶ τὸν Μηριόνην τὸν Κρῆτα οὕτω κεκλῆσθαί φασι δι’ ἔμφασιν τοῦ Κρητῶν ἔθους, καὶ τὴν Ἀχιλλέως πρὸς Πάτροκλον διάπυρον φιλίαν εἰς τοῦτο ἀνάγουσί τινες.

ohion goun par’ hemin men aischron, mallon de kai paranomon nenomistai to tes arrenomixias, para Germanois de, hos phasin, ouk aischron, all’ hos hen ti ton synethon. legetai de kai para Thebaiois to palaion ouk aischron touto einai doxai, kai ton Merionen ton Kreta houto keklesthai phasi di’ emphasin tou Kreton ethous, kai ten Achilleos pros Patroklon diapyron philian eis touto anagousi tines.

καὶ τί θαυμαστόν, ὅπου γε καὶ οἱ ἀπὸ τῆς κυνικῆς φιλοσοφίας καὶ οἱ περὶ τὸν Κιτιέα Ζήνωνα καὶ Κλεάνθην καὶ Χρύσιππον ἀδιάφορον τοῦτο εἶναί φασιν; καὶ τὸ δημοσίᾳ γυναικὶ μίγνυσθαι, καίτοι παρ’ ἡμῖν αἰσχρὸν εἶναι δοκοῦν, παρά τισι τῶν Ἰνδῶν οὐκ αἰσχρὸν εἶναι νομίζεται· μίγνυνται γοῦν ἀδιαφόρως δημοσίᾳ, καθάπερ καὶ περὶ τοῦ φιλοσόφου Κράτητος ἀκηκόαμεν.

kai ti thaumaston, hopou ge kai ohi apo tes kynikes philosophias kai ohi peri ton Kitiea Zenona kai Kleanthen kai Chrysippon adiaphoron touto einai phasin? kai to demosia gynaiki mignysthai, kaitoi par’ hemin aischron einai dokoun, para tisi ton Indon ouk aischron einai nomizetai; mignyntai goun adiaphoros demosia, kathaper kai peri tou philosophou Kratetos akekoamen.

ἀλλὰ καὶ τὸ τὰς γυναῖκας ἑταιρεῖν παρ’ ἡμῖν μὲν αἰσχρόν ἐστι καὶ ἐπονείδιστον, παρὰ δὲ πολλοῖς τῶν Αἰγυπτίων εὐκλεές· φασὶ γοῦν, ὅτι αἱ πλείστοις συνιοῦσαι καὶ κόσμον ἔχουσι περισφύριον, σύνθημα τοῦ παρ’ αὐταῖς σεμνολογήματος. παρ’ ἐνίοις δὲ αὐτῶν αἱ κόραι πρὸ τῶν γάμων τὴν προῖκα ἐξ ἑταιρήσεως συνάγουσαι γαμοῦνται. καὶ τοὺς Στωικοὺς δὲ ὁρῶμεν οὐκ ἄτοπον εἶναι λέγοντας τὸ ἑταίρᾳ συνοικεῖν ἢ τὸ ἐξ ἑταίρας ἐργασίας διαζῆν.

alla kai to tas gynaikas hetairein par’ hemin men aischron esti kai eponeidiston, para de pollois ton Aigyption euklees; phasi goun, hoti ahi pleistois syniousai kai kosmon echousi perisphyrion, synthema tou par’ autais semnologematos. par’ eniois de auton ahi korai pro ton gamon ten proika ex hetaireseos synagousai gamountai. kai tous Stoikous de horomen ouk atopon einai legontas to hetaira synoikein e to ex hetairas ergasias diazen.

ἀλλὰ καὶ τὸ ἐστίχθαι παρ’ ἡμῖν μὲν αἰσχρὸν καὶ ἄτιμον εἶναι δοκεῖ, πολλοὶ δὲ Αἰγυπτίων καὶ Σαρματῶν στίζουσι τὰ γεννώμενα.

alla kai to estichthai par’ hemin men aischron kai atimon einai dokei, polloi de Aigyption kai Sarmaton stizousi ta gennomena.

τό τε ἐλλόβια ἔχειν τοὺς ἄρρενας παρ’ ἡμῖν μὲν αἰσχρόν ἐστι, παρ’ ἐνίοις δὲ τῶν βαρβάρων, ὥσπερ καὶ Σύροις, εὐγενείας ἐστὶ σύνθημα. τινὲς δὲ ἐπιτείνοντες τὸ σύνθημα τῆς εὐγενείας, καὶ τὰς ῥῖνας τῶν παίδων τιτρώσκοντες κρίκους ἀπ’ αὐτῶν ἀργυρέους ἢ χρυσοῦς ἀπαρτῶσιν, ὃ παρ’ ἡμῖν οὐκ ἂν ποιήσειέ τις,

to te ellobia echein tous arrenas par’ hemin men aischron esti, par’ eniois de ton barbaron, hosper kai Syrois, eugeneias esti synthema. tines de epiteinontes to synthema tes eugeneias, kai tas rhinas ton paidon titroskontes krikous ap’ auton argyreous e chrysous apartosin, ho par’ hemin ouk an poieseie tis,

ὥσπερ οὐδὲ ἀνθοβαφῆ καὶ ποδήρη τις ἄρρην ἐνταῦθα <ἂν> ἀμφιέσαιτο ἐσθῆτα, καίτοι Πέρσαις εὐπρεπεστάτου τοῦ παρ’ ἡμῖν αἰσχροῦ τούτου δοκοῦντος εἶναι. καὶ παρὰ Διονυσίῳ δὲ τῷ τῆς Σικελίας τυράννῳ τοιαύτης ἐσθῆτος Πλάτωνι καὶ Ἀριστίππῳ τοῖς φιλοσόφοις προσενεχθείσης ὁ μὲν Πλάτων ἀπεπέμψατο, εἰπὼν

hosper oude anthobaphe kai podere tis arren entautha <an> amphiesaito estheta, kaitoi Persais euprepestatou tou par’ hemin aischrou toutou dokountos einai. kai para Dionysio de to tes Sikelias tyranno toiautes esthetos Platoni kai Aristippo tois philosophois prosenechtheises ho men Platon apepempsato, eipon

οὕτω καὶ τῶν σοφῶν ᾧ μὲν οὐκ αἰσχρόν, ᾧ δὲ αἰσχρὸν ἐδόκει τοῦτο εἶναι.

houto kai ton sophon ho men ouk aischron, ho de aischron edokei touto einai.

ἄθεσμον τέ ἐστι παρ’ ἡμῖν μητέρα ἢ ἀδελφὴν ἰδίαν γαμεῖν· Πέρσαι δέ, καὶ μάλιστα αὐτῶν οἱ σοφίαν ἀσκεῖν δοκοῦντες, οἱ Μάγοι, γαμοῦσι τὰς μητέρας, καὶ Αἰγύπτιοι τὰς ἀδελφὰς ἄγονται πρὸς γάμον, καὶ ὡς ὁ ποιητής φησιν

athesmon te esti par’ hemin metera e adelphen idian gamein; Persai de, kai malista auton ohi sophian askein dokountes, ohi Magoi, gamousi tas meteras, kai Aigyptioi tas adelphas agontai pros gamon, kai hos ho poietes phesin

Ζεὺς Ἥρην προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε. ἀλλὰ καὶ ὁ Κιτιεὺς Ζήνων φησὶ μὴ ἄτοπον εἶναι τὸ μόριον τῆς μητρὸς τῷ ἑαυτοῦ μορίῳ τρῖψαι, καθάπερ οὐδὲ ἄλλο τι μέρος τοῦ σώματος αὐτῆς τῇ χειρὶ τρῖψαι φαῦλον ἂν εἴποι τις εἶναι. καὶ ὁ Χρύσιππος δὲ ἐν τῇ πολιτείᾳ δογματίζει τόν τε πατέρα ἐκ τῆς θυγατρὸς παιδοποιεῖσθαι καὶ τὴν μητέρα ἐκ τοῦ παιδὸς καὶ τὸν ἀδελφὸν ἐκ τῆς ἀδελφῆς. Πλάτων δὲ καὶ καθολικώτερον κοινὰς εἶναι τὰς γυναῖκας δεῖν ἀπεφήνατο.

Zeus Heren proseeipe kasigneten alochon te. alla kai ho Kitieus Zenon phesi me atopon einai to morion tes metros to heautou morio tripsai, kathaper oude allo ti meros tou somatos autes te cheiri tripsai phaulon an eipoi tis einai. kai ho Chrysippos de en te politeia dogmatizei ton te patera ek tes thygatros paidopoieisthai kai ten metera ek tou paidos kai ton adelphon ek tes adelphes. Platon de kai katholikoteron koinas einai tas gynaikas dein apephenato.

τό τε αἰσχρουργεῖν ἐπάρατον ὂν παρ’ ἡμῖν ὁ Ζήνων οὐκ ἀποδοκιμάζει· καὶ ἄλλους δὲ ὡς ἀγαθῷ τινι τούτῳ χρῆσθαι τῷ κακῷ πυνθανόμεθα.

to te aischrourgein eparaton on par’ hemin ho Zenon ouk apodokimazei; kai allous de hos agatho tini touto chresthai to kako pynthanometha.

ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνθρωπείων γεύεσθαι σαρκῶν παρ’ ἡμῖν μὲν ἄθεσμον, παρ’ ὅλοις δὲ βαρβάροις ἔθνεσιν ἀδιάφορόν ἐστιν. καὶ τί δεῖ τοὺς βαρβάρους λέγειν, ὅπου καὶ ὁ Τυδεὺς τὸν ἐγκέφαλον τοῦ πολεμίου λέγεται φαγεῖν καὶ οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς οὐκ ἄτοπον εἶναί φασι τὸ σάρκας τινὰ ἐσθίειν ἄλλων τε ἀνθρώπων καὶ ἑαυτοῦ;

alla kai to anthropeion geuesthai sarkon par’ hemin men athesmon, par’ holois de barbarois ethnesin adiaphoron estin. kai ti dei tous barbarous legein, hopou kai ho Tydeus ton enkephalon tou polemiou legetai phagein kai ohi apo tes Stoas ouk atopon einai phasi to sarkas tina esthiein allon te anthropon kai heautou?

τό τε ἀνθρωπείῳ μιαίνειν αἵματι βωμὸν θεοῦ παρ’ ἡμῖν μὲν τοῖς πολλοῖς ἄθεσμον, Λάκωνες δὲ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τῆς Ὀρθωσίας Ἀρτέμιδος μαστίζονται πικρῶς ὑπὲρ τοῦ πολλὴν αἵματος ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τῆς θεοῦ γενέσθαι ῥύσιν. ἀλλὰ καὶ τῷ Κρόνῳ θύουσιν ἄνθρωπόν τινες, καθάπερ καὶ Σκύθαι τῇ Ἀρτέμιδι τοὺς ξένους· ἡμεῖς δὲ χραίνεσθαι τὰ ἱερὰ δοκοῦμεν ἀνθρώπου φόνῳ.

to te anthropeio miainein ahimati bomon theou par’ hemin men tois pollois athesmon, Lakones de epi tou bomou tes Orthosias Artemidos mastizontai pikros hyper tou pollen ahimatos epi tou bomou tes theou genesthai rhysin. alla kai to Krono thyousin anthropon tines, kathaper kai Skythai te Artemidi tous xenous; hemeis de chrainesthai ta hiera dokoumen anthropou phono.

τούς γε μὴν μοιχοὺς κολάζει παρ’ ἡμῖν νόμος, παρὰ δέ τισιν ἀδιάφορόν ἐστι ταῖς τῶν ἑτέρων γυναιξὶ μίγνυσθαι· καὶ φιλοσόφων δέ τινές φασιν ἀδιάφορον εἶναι τὸ ἀλλοτρίᾳ γυναικὶ μίγνυσθαι.

tous ge men moichous kolazei par’ hemin nomos, para de tisin adiaphoron esti tais ton heteron gynaixi mignysthai; kai philosophon de tines phasin adiaphoron einai to allotria gynaiki mignysthai.

τοὺς πατέρας τε ὑπὸ τῶν παίδων ἐπιμελείας ἀξιοῦσθαι κελεύει παρ’ ἡμῖν νόμος· οἱ Σκύθαι δὲ ὑπὲρ τὰ ἑξήκοντα ἔτη γενομένους αὐτοὺς ἀποσφάττουσιν. καὶ τί θαυμαστόν, εἴγε ὁ μὲν Κρόνος τῇ ἅρπῃ τὰ αἰδοῖα ἐξέτεμε τοῦ πατρός, ὁ δὲ Ζεὺς τὸν Κρόνον κατεταρτάρωσεν, ἡ δὲ Ἀθηνᾶ μετὰ Ἥρας καὶ Ποσειδῶνος τὸν πατέρα δεσμεύειν ἐπεχείρησεν; ἀλλὰ καὶ τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας ὁ Κρόνος ἀναιρεῖν ἔκρινεν,

tous pateras te hypo ton paidon epimeleias axiousthai keleuei par’ hemin nomos; ohi Skythai de hyper ta hexekonta ete genomenous autous aposphattousin. kai ti thaumaston, eige ho men Kronos te harpe ta aidoia exeteme tou patros, ho de Zeus ton Kronon katetartarosen, he de Athena meta Heras kai Poseidonos ton patera desmeuein epecheiresen? alla kai tous heautou paidas ho Kronos anairein ekrinen,

καὶ ὁ Σόλων Ἀθηναίοις τὸν περὶ τῶν ἀκρίτων νόμον ἔθετο, καθ’ ὃν φονεύειν ἑκάστῳ τὸν ἑαυτοῦ παῖδα ἐπέτρεψεν· παρ’ ἡμῖν δὲ τὸ τοὺς παῖδας φονεύειν ἀπαγορεύουσιν οἱ νόμοι. οἵ τε Ῥωμαίων νομοθέται τοὺς παῖδας ὑποχειρίους καὶ δούλους τῶν πατέρων κελεύουσιν εἶναι, καὶ τῆς οὐσίας τῶν παίδων μὴ κυριεύειν τοὺς παῖδας ἀλλὰ τοὺς πατέρας, ἕως ἂν ἐλευθερίας οἱ παῖδες τύχωσι κατὰ τοὺς ἀργυρωνήτους· παρ’ ἑτέροις δὲ ὡς τυραννικὸν τοῦτο ἐκβέβληται.

kai ho Solon Athenaiois ton peri ton akriton nomon etheto, kath’ hon phoneuein hekasto ton heautou paida epetrepsen; par’ hemin de to tous paidas phoneuein apagoreuousin ohi nomoi. ohi te Rhomaion nomothetai tous paidas hypocheirious kai doulous ton pateron keleuousin einai, kai tes ousias ton paidon me kyrieuein tous paidas alla tous pateras, heos an eleutherias ohi paides tychosi kata tous argyronetous; par’ heterois de hos tyrannikon touto ekbebletai.

νόμος τέ ἐστι τοὺς ἀνδροφόνους κολάζεσθαι· οἱ μονομάχαι δὲ φονεύοντες πολλάκις καὶ τιμῆς τυγχάνουσιν. ἀλλὰ καὶ τὸ τύπτειν ἐλευθέρους οἱ νόμοι κωλύουσιν· οἱ ἀθληταὶ δὲ τύπτοντες ἐλευθέρους ἄνδρας, πολλάκις <δὲ> καὶ ἀναιροῦντες, τιμῶν καὶ στεφάνων ἀξιοῦνται.

nomos te esti tous androphonous kolazesthai; ohi monomachai de phoneuontes pollakis kai times tynchanousin. alla kai to typtein eleutherous ohi nomoi kolyousin; ohi athletai de typtontes eleutherous andras, pollakis <de> kai anairountes, timon kai stephanon axiountai.

νόμος τε παρ’ ἡμῖν κελεύει μιᾷ συνοικεῖν ἕκαστον, Θρᾳκῶν δὲ καὶ Γαιτούλων Λιβύων δὲ ἔθνος τοῦτο) πολλαῖς ἕκαστος συνοικεῖ.

nomos te par’ hemin keleuei mia synoikein hekaston, Thrakon de kai Gaitoulon Libyon de ethnos touto) pollais hekastos synoikei.

τό τε λῃστεύειν παρ’ ἡμῖν μὲν παράνομον καὶ ἄδικόν ἐστι, παρὰ δὲ πολλοῖς τῶν βαρβάρων οὐκ ἄτοπον. φασὶ δέ, ὅτι καὶ εὐκλεὲς τοῦτο οἱ Κίλικες ἐνόμιζον εἶναι, ὡς καὶ τοὺς ἐν λῃστείᾳ τελευτήσαντας τιμῆς ἀξίους εἶναι δοκεῖν. καὶ ὁ Νέστωρ δὲ παρὰ τῷ ποιητῇ, μετὰ τὸ φιλοφρονήσασθαι τοὺς περὶ τὸν Τηλέμαχον, φησὶ πρὸς αὐτοὺς

to te lesteuein par’ hemin men paranomon kai adikon esti, para de pollois ton barbaron ouk atopon. phasi de, hoti kai euklees touto ohi Kilikes enomizon einai, hos kai tous en lesteia teleutesantas times axious einai dokein. kai ho Nestor de para to poiete, meta to philophronesasthai tous peri ton Telemachon, phesi pros autous

ἦ μαψιδίως ἀλάλησθε

e mapsidios alalesthe

οἷά τε ληιστῆρες;

ohia te leisteres?

καίτοι εἰ ἄτοπον ἦν τὸ λῃστεύειν, οὐκ ἂν οὕτως αὐτοὺς φιλοφρονησάμενος διὰ τὸ ὑποπτεύειν, μὴ ἄρα τοιοῦτοί τινες εἶεν.

kaitoi ei atopon en to lesteuein, ouk an houtos autous philophronesamenos dia to hypopteuein, me ara toioutoi tines eien.

ἀλλὰ καὶ <τὸ> κλέπτειν παρ’ ἡμῖν μὲν ἄδικον καὶ παράνομόν ἐστιν· οἱ δὲ καὶ κλεπτίστατον εἶναι θεὸν λέγοντες τὸν Ἑρμῆν οὐκ ἄδικον τοῦτο νομίζεσθαι ποιοῦσιν πῶς γὰρ ἂν θεὸς εἴη κακός;). φασὶ δέ τινες, ὅτι καὶ οἱ Λάκωνες τοὺς κλέψαντας ἐκόλαζον οὐ διὰ τὸ κεκλοφέναι, ἀλλὰ διὰ τὸ πεφωρᾶσθαι.

alla kai <to> kleptein par’ hemin men adikon kai paranomon estin; ohi de kai kleptistaton einai theon legontes ton Hermen ouk adikon touto nomizesthai poiousin pos gar an theos eie kakos?). phasi de tines, hoti kai ohi Lakones tous klepsantas ekolazon ou dia to keklophenai, alla dia to pephorasthai.

ἀλλὰ καὶ ὁ δειλὸς καὶ ὁ ῥίψασπις ἀνὴρ κολάζεται παρὰ πολλοῖς νόμῳ· διὸ καὶ ἡ τὴν ἀσπίδα τῷ παιδὶ ἐπὶ πόλεμον ἐξιόντι διδοῦσα Λάκαινα ‘σὺ ἔφη, ‘τέκνον, ἢ ταύταν ἢ ἐπὶ ταύταν. Ἀρχίλοχος δέ, ὥσπερ σεμνυνόμενος ἡμῖν ἐπὶ τῷ τὴν ἀσπίδα ῥίψας φυγεῖν, ἐν τοῖς ποιήμασι περὶ ἑαυτοῦ φησὶν

alla kai ho deilos kai ho rhipsaspis aner kolazetai para pollois nomo; dio kai he ten aspida to paidi epi polemon exionti didousa Lakaina ‘sy ephe, ‘teknon, e tautan e epi tautan. Archilochos de, hosper semnynomenos hemin epi to ten aspida rhipsas phygein, en tois poiemasi peri heautou phesin

ἀσπίδι μὲν Σαΐων τις ἀγάλλεται, ἣν παρὰ θάμνῳ

aspidi men Saion tis agalletai, hen para thamno

ἔντος ἀμώμητον κάλλιπον οὐκ ἐθέλων,

entos amometon kallipon ouk ethelon,

αὐτὸς δ’ ἐξέφυγον θανάτου τέλος.

autos d’ exephygon thanatou telos.

αἱ δὲ Ἀμαζόνες καὶ ἐχώλευον τὰ ἄρρενα τῶν ὑπ’ αὐτῶν γεννωμένων ὑπὲρ τοῦ μηδὲν ἀνδρεῖον αὐτὰ ποιῆσαι δύνασθαι, περὶ πόλεμον δὲ ἔσχον αὐταί, τοῦ ἐναντίου παρ’ ἡμῖν καλῶς ἔχειν νενομισμένου. καὶ ἡ μήτηρ δὲ τῶν θεῶν προσίεται τοὺς θηλυδρίας, οὐκ ἂν οὕτω κρίνασα ἡ θεός, εἴγε φύσει φαῦλον ἦν τὸ μὴ ἀνδρεῖον εἶναι.

ahi de Amazones kai echoleuon ta arrena ton hyp’ auton gennomenon hyper tou meden andreion auta poiesai dynasthai, peri polemon de eschon autai, tou enantiou par’ hemin kalos echein nenomismenou. kai he meter de ton theon prosietai tous thelydrias, ouk an houto krinasa he theos, eige physei phaulon en to me andreion einai.

οὕτω καὶ τὰ περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων καὶ τοῦ κατὰ τὴν ἀνδρείαν καλοῦ πολλὴν ἀνωμαλίαν ἔχει. Καὶ τὰ περὶ εὐσεβείας δὲ καὶ θεῶν <θεραπείας> πεπλήρωται πολλῆς διαφωνίας. θεοὺς γὰρ οἱ μὲν πολλοί φασιν εἶναι, τινὲς δὲ οὐκ εἶναι, ὥσπερ οἱ περὶ Διαγόραν τὸν Μήλιον καὶ Θεόδωρον καὶ Κριτίαν τὸν Ἀθηναῖον. καὶ τῶν εἶναι θεοὺς ἀποφηναμένων οἱ μὲν τοὺς πατρίους νομίζουσι θεούς, οἱ δὲ τοὺς ἐν ταῖς δογματικαῖς αἱρέσεσιν ἀναπλασσομένους, ὡς Ἀριστοτέλης μὲν ἀσώματον εἶπεν εἶναι τὸν θεὸν καὶ πέρας τοῦ οὐρανοῦ, Στωικοὶ δὲ πνεῦμα διῆκον καὶ διὰ τῶν εἰδεχθῶν, Ἐπίκουρος δὲ ἀνθρωπόμορφον, Ξενοφάνης δὲ σφαῖραν ἀπαθῆ.

houto kai ta peri ton dikaion kai adikon kai tou kata ten andreian kalou pollen anomalian echei. Kai ta peri eusebeias de kai theon <therapeias> peplerotai polles diaphonias. theous gar ohi men polloi phasin einai, tines de ouk einai, hosper ohi peri Diagoran ton Melion kai Theodoron kai Kritian ton Athenaion. kai ton einai theous apophenamenon ohi men tous patrious nomizousi theous, ohi de tous en tais dogmatikais ahiresesin anaplassomenous, hos Aristoteles men asomaton eipen einai ton theon kai peras tou ouranou, Stoikoi de pneuma diekon kai dia ton eidechthon, Epikouros de anthropomorphon, Xenophanes de sphairan apathe.

καὶ οἱ μὲν προνοεῖν τῶν καθ’ ἡμᾶς, οἱ δὲ μὴ προνοεῖν· τὸ γὰρ μακάριον καὶ ἄφθαρτον ὁ Ἐπίκουρός φησι μήτε αὐτὸ πράγματα ἔχειν μήτε ἑτέροις παρέχειν. ὅθεν καὶ τῶν κατὰ τὸν βίον οἱ μὲν ἕνα φασὶν εἶναι θεόν, οἱ δὲ πολλοὺς καὶ διαφόρους ταῖς μορφαῖς, ὡς καὶ εἰς τὰς τῶν Αἰγυπτίων ὑπολήψεις ἐμπίπτειν, κυνοπροσώπους καὶ ἱερακομόρφους καὶ βόας καὶ κροκοδείλους καὶ τί γὰρ οὐχὶ νομιζόντων τοὺς θεούς.

kai ohi men pronoein ton kath’ hemas, ohi de me pronoein; to gar makarion kai aphtharton ho Epikouros phesi mete auto pragmata echein mete heterois parechein. hothen kai ton kata ton bion ohi men hena phasin einai theon, ohi de pollous kai diaphorous tais morphais, hos kai eis tas ton Aigyption hypolepseis empiptein, kynoprosopous kai hierakomorphous kai boas kai krokodeilous kai ti gar ouchi nomizonton tous theous.

ὅθεν καὶ τὰ περὶ θυσιῶν καὶ τῆς περὶ τοὺς θεοὺς θρησκείας ὅλως πολλὴν ἀνωμαλίαν ἔχει· ἃ γὰρ ἔν τισιν ἱεροῖς <νομίζεται> ὅσια, ταῦτα ἐν ἑτέροις ἀνόσια. καίτοι εἰ φύσει τὸ ὅσιον καὶ τὸ ἀνόσιον ἦν, οὐκ ἂν τοῦτο ἐνομίσθη. οἷον γοῦν Σαράπιδι χοῖρον οὐκ ἂν θύσειέ τις, Ἡρακλεῖ δὲ καὶ Ἀσκληπιῷ θύουσιν. πρόβατον Ἴσιδι θύειν ἄθεσμον, τῇ μητρὶ μέντοι λεγομένῃ τῶν θεῶν καὶ θεοῖς ἄλλοις καλλιερεῖται.

hothen kai ta peri thysion kai tes peri tous theous threskeias holos pollen anomalian echei; ha gar en tisin hierois <nomizetai> hosia, tauta en heterois anosia. kaitoi ei physei to hosion kai to anosion en, ouk an touto enomisthe. ohion goun Sarapidi choiron ouk an thyseie tis, Heraklei de kai Asklepio thyousin. probaton Isidi thyein athesmon, te metri mentoi legomene ton theon kai theois allois kalliereitai.

τῷ Κρόνῳ θύουσιν ἄνθρωπον, ὃ τοῖς πλείστοις ἀσεβὲς εἶναι νομίζεται. αἴλουρον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῷ Ὥρῳ θύουσι, καὶ Θέτιδι σίλφην· ὃ παρ’ ἡμῖν οὐκ ἂν ποιήσειέ τις. ἵππον τῷ Ποσειδῶνι καλλιεροῦσιν· Ἀπόλλωνι δέ, ἐξαιρέτως τῷ Διδυμαίῳ, τὸ ζῷον ἀπεχθές. αἶγας Ἀρτέμιδι θύειν εὐσεβές, ἀλλ’ οὐκ Ἀσκληπιῷ.

to Krono thyousin anthropon, ho tois pleistois asebes einai nomizetai. ailouron en Alexandreia to Horo thyousi, kai Thetidi silphen; ho par’ hemin ouk an poieseie tis. hippon to Poseidoni kallierousin; Apolloni de, exairetos to Didymaio, to zoon apechthes. aigas Artemidi thyein eusebes, all’ ouk Asklepio.

καὶ ἄλλα δὲ τούτοις ὅμοια παμπληθῆ λέγειν ἔχων ἐῶ, τῆς συντομίας στοχαζόμενος. εἰ μέντοι τι ἦν ὅσιον φύσει θῦμα καὶ ἀνόσιον, παρὰ πᾶσιν ἂν ὁμοίως ἐνομίζετο.

kai alla de toutois homoia pamplethe legein echon eo, tes syntomias stochazomenos. ei mentoi ti en hosion physei thyma kai anosion, para pasin an homoios enomizeto.

Παραπλήσια δὲ τούτοις ἔστιν εὑρεῖν καὶ τὰ ἐν τῇ κατὰ τὴν δίαιταν τῶν ἀνθρώπων θρησκείᾳ περὶ τοὺς θεούς.

Paraplesia de toutois estin heurein kai ta en te kata ten diaitan ton anthropon threskeia peri tous theous.

Ἰουδαῖος μὲν γὰρ ἢ ἱερεὺς Αἰγύπτιος θᾶττον ἂν ἀποθάνοι ἢ χοίρειον φάγοι, Λίβυς δὲ προβατείου γεύσασθαι κρέως τῶν ἀθεσμοτάτων εἶναι δοκεῖ, Σύρων δέ τινες περιστερᾶς, ἄλλοι δὲ ἱερείων. ἰχθῦς τε ἐν τισὶ μὲν ἱεροῖς θέμις ἐσθίειν ἐν ἄλλοις δὲ ἀσεβές. Αἰγυπτίων τε τῶν σοφῶν εἶναι νενομισμένων οἱ μὲν κεφαλὴν ζῴου φαγεῖν ἀνίερον εἶναι νομίζουσιν, οἱ δὲ ὠμοπλάτην, οἱ δὲ πόδα, οἱ δὲ ἄλλο τι.

Ioudaios men gar e hiereus Aigyptios thatton an apothanoi e choireion phagoi, Libys de probateiou geusasthai kreos ton athesmotaton einai dokei, Syron de tines peristeras, alloi de hiereion. ichthys te en tisi men hierois themis esthiein en allois de asebes. Aigyption te ton sophon einai nenomismenon ohi men kephalen zoou phagein anieron einai nomizousin, ohi de omoplaten, ohi de poda, ohi de allo ti.

κρόμμυον δὲ οὐκ ἄν τις προσενέγκαιτο τῶν καθιερουμένων τῷ κατὰ Πηλούσιον Κασίῳ Διί, ὥσπερ οὐδὲ ἱερεὺς τῆς κατὰ Λιβύην Ἀφροδίτης σκόρδου γεύσαιτο ἄν. ἀπέχονται δὲ ἐν <οἷς> μὲν ἱεροῖς μίνθης, ἐν οἷς ἡδυόσμου, ἐν οἷς δὲ σελίνου. ἔνιοι δὲ θᾶττον ἂν τὰς κεφαλὰς φαγεῖν φασι τῶν πατέρων ἢ κυάμους. ἀλλὰ παρ’ ἑτέροις ταῦτα ἀδιάφορα.

krommyon de ouk an tis prosenenkaito ton kathieroumenon to kata Pelousion Kasio Dii, hosper oude hiereus tes kata Libyen Aphrodites skordou geusaito an. apechontai de en <ohis> men hierois minthes, en ohis hedyosmou, en ohis de selinou. enioi de thatton an tas kephalas phagein phasi ton pateron e kyamous. alla par’ heterois tauta adiaphora.

κυνείων τε γεύσασθαι δοκοῦμεν ἡμεῖς ἀνίερον εἶναι, Θρᾳκῶν δὲ ἔνιοι κυνοφαγεῖν ἱστοροῦνται. ἴσως δὲ καὶ παρ’ Ἕλλησι τοῦτο ἦν σύνηθες· διόπερ καὶ Διοκλῆς ἀπὸ τῶν κατὰ τοὺς Ἀσκληπιάδας ὁρμώμενος τισὶ τῶν πασχόντων σκυλάκεια δίδοσθαι κελεύει κρέα. τινὲς δὲ καὶ ἀνθρώπων σάρκας, ὡς ἔφην, ἀδιαφόρως ἐσθίουσιν, ὅπερ ἀνίερον παρ’ ἡμῖν εἶναι νενόμισται.

kyneion te geusasthai dokoumen hemeis anieron einai, Thrakon de enioi kynophagein historountai. isos de kai par’ Hellesi touto en synethes; dioper kai Diokles apo ton kata tous Asklepiadas hormomenos tisi ton paschonton skylakeia didosthai keleuei krea. tines de kai anthropon sarkas, hos ephen, adiaphoros esthiousin, hoper anieron par’ hemin einai nenomistai.

καίτοι εἴγε ἦν φύσει τὰ τῆς θρησκείας καὶ τῶν ἀθέσμων, παρὰ πᾶσιν ἂν ὁμοίως ἐνομίζετο.

kaitoi eige en physei ta tes threskeias kai ton athesmon, para pasin an homoios enomizeto.

Παραπλήσια δὲ ἔστι λέγειν καὶ περὶ τῆς εἰς τοὺς κατοιχομένους ὁσιότητος. οἱ μὲν γὰρ ὁλοκλήρως περιστείλαντες τοὺς ἀποθανόντας γῇ καλύπτουσιν, ἀσεβὲς εἶναι νομίζοντες ἡλίῳ δεικνύειν αὐτούς· Αἰγύπτιοι δὲ τὰ ἔντερα ἐξελόντες ταριχεύουσιν αὐτοὺς καὶ σὺν ἑαυτοῖς ὑπὲρ γῆς ἔχουσιν.

Paraplesia de esti legein kai peri tes eis tous katoichomenous hosiotetos. ohi men gar holokleros peristeilantes tous apothanontas ge kalyptousin, asebes einai nomizontes helio deiknyein autous; Aigyptioi de ta entera exelontes taricheuousin autous kai syn heautois hyper ges echousin.

Αἰθιόπων δὲ οἱ ἰχθυοφάγοι εἰς τὰς λίμνας ἐμβάλλουσιν αὐτούς, ὑπὸ τῶν ἰχθύων βρωθησομένους· Ὑρκανοὶ δὲ κυσὶν αὐτοὺς ἐκτίθενται βοράν, Ἰνδῶν δὲ ἔνιοι γυψίν. Τρωγλοδύτας δέ φασιν ἐπί τινα γεώλοφον ἄγειν τὸν ἀποθανόντα, εἶτα δεσμεύσαντας αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν πρὸς τοὺς πόδας λίθοις βάλλειν μετὰ γέλωτος, εἶθ’ ὅταν χώσωσιν αὐτὸν τοῖς βαλλομένοις ἀπαλλάσσεσθαι.

Aithiopon de ohi ichthyophagoi eis tas limnas emballousin autous, hypo ton ichthyon brothesomenous; Hyrkanoi de kysin autous ektithentai boran, Indon de enioi gypsin. Troglodytas de phasin epi tina geolophon agein ton apothanonta, eita desmeusantas autou ten kephalen pros tous podas lithois ballein meta gelotos, eith’ hotan chososin auton tois ballomenois apallassesthai.

τινὲς δὲ βάρβαροι τοὺς μὲν ὑπὲρ ἑξήκοντα ἔτη γεγονότας θύσαντες ἐσθίουσιν, τοὺς δὲ ἐν νεότητι ἀποθανόντας γῇ κρύπτουσιν. ἔνιοι δὲ καίουσι τοὺς τετελευτηκότας· ὧν οἱ μὲν ἀναλαβόντες αὐτῶν τὰ ὀστέα κηδεύουσιν, οἱ δὲ ἀφροντίστως καταλείπουσιν ἐρριμμένα. Πέρσας δέ φασιν ἀνασκολοπίζειν τοὺς ἀποθανόντας καὶ νίτρῳ ταριχεύειν, εἶθ’ οὕτω τελαμῶσι συνειλεῖν. ἄλλοι δὲ ὅσον πένθος ἐπὶ τοῖς τελευτήσασιν ὑπομένουσιν ὁρῶμεν.

tines de barbaroi tous men hyper hexekonta ete gegonotas thysantes esthiousin, tous de en neoteti apothanontas ge kryptousin. enioi de kaiousi tous teteleutekotas; hon ohi men analabontes auton ta ostea kedeuousin, ohi de aphrontistos kataleipousin errimmena. Persas de phasin anaskolopizein tous apothanontas kai nitro taricheuein, eith’ houto telamosi syneilein. alloi de hoson penthos epi tois teleutesasin hypomenousin horomen.

καὶ τὸν θάνατον δὲ αὐτὸν οἱ μὲν δεινὸν καὶ φευκτὸν εἶναι νομίζουσιν, οἱ δὲ οὐ τοιοῦτον. ὁ γοῦν Εὐριπίδης φησὶν.

kai ton thanaton de auton ohi men deinon kai pheukton einai nomizousin, ohi de ou toiouton. ho goun Euripides phesin.

καὶ ὁ Ἐπίκουρος δέ φησιν ‘ὁ θάνατος οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς· τὸ γὰρ διαλυθὲν ἀναισθητεῖ, τὸ δὲ ἀναισθητοῦν οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς.’ φασὶ δὲ καὶ ὡς εἴπερ συνεστήκαμεν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος, ὁ δὲ θάνατος διάλυσίς ἐστι ψυχῆς καὶ σώματος, ὅτε μὲν ἡμεῖς ἐσμέν, οὐκ ἔστιν ὁ θάνατος οὐ γὰρ διαλυόμεθα), ὅτε δὲ ὁ θάνατος ἔστιν, οὐκ ἐσμὲν ἡμεῖς· τῷ γὰρ μηκέτι τὴν σύστασιν εἶναι τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος οὐδὲ ἡμεῖς ἐσμεν.

kai ho Epikouros de phesin ‘ho thanatos ouden pros hemas; to gar dialythen anaisthetei, to de anaisthetoun ouden pros hemas.’ phasi de kai hos eiper synestekamen ek psyches kai somatos, ho de thanatos dialysis esti psyches kai somatos, hote men hemeis esmen, ouk estin ho thanatos ou gar dialyometha), hote de ho thanatos estin, ouk esmen hemeis; to gar meketi ten systasin einai tes psyches kai tou somatos oude hemeis esmen.

ὁ δὲ Ἡράκλειτός φησιν, ὅτι καὶ τὸ ζῆν καὶ τὸ ἀποθανεῖν καὶ ἐν τῷ ζῆν ἡμᾶς ἐστι καὶ ἐν τῷ τεθνάναι· ὅτε μὲν γὰρ ἡμεῖς ζῶμεν, τὰς ψυχὰς ἡμῶν τεθνάναι καὶ ἐν ἡμῖν τεθάφθαι, ὅτε δὲ ἡμεῖς ἀποθνῄσκομεν, τὰς ψυχὰς ἀναβιοῦν καὶ ζῆν. ἔνιοι δὲ καὶ βέλτιον εἶναι τὸ ἀποθανεῖν τοῦ ζῆν ἡμᾶς ὑπολαμβάνουσιν. ὁ γοῦν Εὐριπίδης φησὶν

ho de Herakleitos phesin, hoti kai to zen kai to apothanein kai en to zen hemas esti kai en to tethnanai; hote men gar hemeis zomen, tas psychas hemon tethnanai kai en hemin tethaphthai, hote de hemeis apothneskomen, tas psychas anabioun kai zen. enioi de kai beltion einai to apothanein tou zen hemas hypolambanousin. ho goun Euripides phesin

ἐχρῆν γὰρ ἡμᾶς σύλλογον ποιουμένους

echren gar hemas syllogon poioumenous

τὸν φύντα θρηνεῖν, εἰς ὅσ’ ἔρχεται κακά,

ton phynta threnein, eis hos’ erchetai kaka,

τὸν δ’ αὖ θανόντα καὶ κακῶν πεπαυμένον

ton d’ au thanonta kai kakon pepaumenon

χαίροντας εὐφημοῦντας ἐκπέμπειν δόμων.

chairontas euphemountas ekpempein domon.

ἀπὸ δὲ τῆς αὐτῆς ὑπολήψεως καὶ ταῦτα εἴρηται·

apo de tes autes hypolepseos kai tauta eiretai;

ἀρχὴν μὲν μὴ φῦναι ἐπιχθονίοισιν ἄριστον,

archen men me phynai epichthonioisin ariston,

μηδ’ ἐσιδεῖν αὐγὰς ὀξέος ἠελίου,

med’ esidein augas oxeos eeliou,

φύντα δ’ ὅπως ὤκιστα πύλας Ἀΐδαο περῆσαι καὶ κεῖσθαι πολλὴν γαῖαν ἐφεσσάμενον. καὶ τὰ περὶ Κλέοβιν δὲ καὶ Βίτωνα ἴσμεν, ἅ φησιν ὁ Ἡρόδοτος ἐν τῷ περὶ τῆς Ἀργείας ἱερείας λόγῳ.

phynta d’ hopos okista pylas Aidao peresai kai keisthai pollen gaian ephessamenon. kai ta peri Kleobin de kai Bitona ismen, ha phesin ho Herodotos en to peri tes Argeias hiereias logo.

ἱστοροῦνται δὲ καὶ Θρᾳκῶν ἔνιοι περικαθεσθέντες τὸν γεννηθέντα θρηνεῖν. οὐδὲ ὁ θάνατος οὖν τῶν φύσει δεινῶν εἶναι νομίζοιτο ἄν, ὥσπερ οὐδὲ τὸ ζῆν τῶν φύσει καλῶν. οὐδὲ τῶν προειρημένων τι ἐστὶ φύσει τοῖον ἢ τοῖον, νομιστὰ δὲ πάντα καὶ πρός τι.

historountai de kai Thrakon enioi perikathesthentes ton gennethenta threnein. oude ho thanatos oun ton physei deinon einai nomizoito an, hosper oude to zen ton physei kalon. oude ton proeiremenon ti esti physei toion e toion, nomista de panta kai pros ti.

Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον τῆς ἐπιχειρήσεως μεταφέρειν ἔστι καὶ ἐφ’ ἕκαστον τῶν ἄλλων, ἃ μὴ ἐξεθέμεθα νῦν διὰ τὴν συντομίαν τοῦ λόγου. εἰ δὲ καὶ περί τινων μὴ ἔχομεν εἰπεῖν αὐτόθεν ἀνωμαλίαν, λεκτέον, ὅτι ἔν τισιν ἔθνεσιν ἀγνοουμένοις ἡμῖν ἐνδέχεται καὶ περὶ τούτων εἶναι διαφωνίαν.

Ton auton de tropon tes epicheireseos metapherein esti kai eph’ hekaston ton allon, ha me exethemetha nyn dia ten syntomian tou logou. ei de kai peri tinon me echomen eipein autothen anomalian, lekteon, hoti en tisin ethnesin agnooumenois hemin endechetai kai peri touton einai diaphonian.

ὡς οὖν εἰ μὴ ἐγιγνώσκομεν, εἰ τύχοι, τὸ περὶ τοῦ τὰς ἀδελφὰς γαμεῖν τῶν Αἰγυπτίων ἔθος, οὐκ ἂν ὀρθῶς διεβεβαιούμεθα ὁμολογούμενον παρὰ πᾶσιν εἶναι τὸ μὴ δεῖν ἀδελφὰς γαμεῖν, οὕτως οὐδὲ περὶ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, ἐν οἷς οὐχ ὑποπίπτουσιν ἡμῖν ἀνωμαλίαι, διαβεβαιοῦσθαι προσήκει μὴ εἶναι διαφωνίαν ἐν αὐτοῖς, ἐνδεχομένου, καθάπερ ἔφην, τοῦ παρά τισιν ἔθνεσι τῶν ἡμῖν μὴ γινωσκομένων τὴν περὶ αὐτῶν εἶναι διαφωνίαν.

hos oun ei me egignoskomen, ei tychoi, to peri tou tas adelphas gamein ton Aigyption ethos, ouk an orthos diebebaioumetha homologoumenon para pasin einai to me dein adelphas gamein, houtos oude peri ton pragmaton ekeinon, en ohis ouch hypopiptousin hemin anomaliai, diabebaiousthai prosekei me einai diaphonian en autois, endechomenou, kathaper ephen, tou para tisin ethnesi ton hemin me ginoskomenon ten peri auton einai diaphonian.

Ὁ τοίνυν σκεπτικὸς τὴν τοσαύτην ἀνωμαλίαν τῶν πραγμάτων ὁρῶν ἐπέχει μὲν περὶ τοῦ φύσει τι ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ ὅλως πρακτέον εἶναι, κἀν τούτῳ τῆς δογματικῆς ἀφιστάμενος προπετείας, ἕπεται δὲ ἀδοξάστως τῇ βιωτικῇ τηρήσει, καὶ διὰ τοῦτο ἐν μὲν τοῖς δοξαστοῖς ἀπαθὴς μένει, ἐν δὲ τοῖς κατηναγκασμένοις μετριοπαθεῖ·

Ho toinyn skeptikos ten tosauten anomalian ton pragmaton horon epechei men peri tou physei ti agathon e kakon e holos prakteon einai, kan touto tes dogmatikes aphistamenos propeteias, hepetai de adoxastos te biotike teresei, kai dia touto en men tois doxastois apathes menei, en de tois katenankasmenois metriopathei;

ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος αἰσθητικὸς πάσχει, μὴ προσδοξάζων δέ, ὅτι τοῦτο ὃ πάσχει κακόν ἐστι φύσει, μετριοπαθεῖ. τὸ γὰρ προσδοξάζειν τι τοιοῦτο χεῖρόν ἐστι καὶ αὐτοῦ τοῦ πάσχειν, ὡς ἐνίοτε τοὺς μὲν τεμνομένους ἢ ἄλλο τι τοιοῦτο πάσχοντας φέρειν, τοὺς δὲ παρεστῶτας διὰ τὴν περὶ τοῦ γινομένου δόξαν ὡς φαύλου λειποψυχεῖν.

hos men gar anthropos aisthetikos paschei, me prosdoxazon de, hoti touto ho paschei kakon esti physei, metriopathei. to gar prosdoxazein ti toiouto cheiron esti kai autou tou paschein, hos eniote tous men temnomenous e allo ti toiouto paschontas pherein, tous de parestotas dia ten peri tou ginomenou doxan hos phaulou leipopsychein.

ὁ μέντοι γε ὑποθέμενος τὸ φύσει τι ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ ὅλως πρακτέον ἢ μὴ πρακτέον εἶναι ταράσσεται ποικίλως. καὶ γὰρ παρόντων αὐτῷ τούτων ἃ νομίζει φύσει κακὰ εἶναι ποινηλατεῖσθαι δοκεῖ, καὶ τῶν φαινομένων ἀγαθῶν αὐτῷ γινόμενος ἐγκρατὴς ὑπό τε τοῦ τύφου καὶ τοῦ περὶ τὴν ἀποβολὴν αὐτῶν φόβου, [καὶ] εὐλαβούμενος μὴ πάλιν ἐν τοῖς φύσει κακοῖς νομιζομένοις παρ’ αὐτῷ γένηται, ταραχαῖς οὐχὶ ταῖς τυχούσαις περιπίπτει·

ho mentoi ge hypothemenos to physei ti agathon e kakon e holos prakteon e me prakteon einai tarassetai poikilos. kai gar paronton auto touton ha nomizei physei kaka einai poinelateisthai dokei, kai ton phainomenon agathon auto ginomenos enkrates hypo te tou typhou kai tou peri ten apobolen auton phobou, [kai] eulaboumenos me palin en tois physei kakois nomizomenois par’ auto genetai, tarachais ouchi tais tychousais peripiptei;

τοὺς γὰρ ἀναπόβλητα εἶναι τὰ ἀγαθὰ λέγοντας ἐφέξομεν ἐκ τῆς ἀπορίας τῆς κατὰ τὴν διαφωνίαν. ὅθεν ἐπιλογιζόμεθα, ὅτι εἰ τὸ κακοῦ ποιητικὸν κακόν ἐστι καὶ φευκτόν, ἡ δὲ πεποίθησις τοῦ τάδε μὲν εἶναι φύσει ἀγαθά, τάδε δὲ κακὰ ταραχὰς ποιεῖ, κακόν ἐστι καὶ φευκτὸν τὸ ὑποτίθεσθαι καὶ πεποιθέναι φαῦλόν τι ἢ ἀγαθὸν ὡς πρὸς τὴν φύσιν εἶναι.

tous gar anapobleta einai ta agatha legontas ephexomen ek tes aporias tes kata ten diaphonian. hothen epilogizometha, hoti ei to kakou poietikon kakon esti kai pheukton, he de pepoithesis tou tade men einai physei agatha, tade de kaka tarachas poiei, kakon esti kai pheukton to hypotithesthai kai pepoithenai phaulon ti e agathon hos pros ten physin einai.

Ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀρκεῖ λελέχθαι περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν καὶ ἀδιαφόρων·

Tauta men oun epi tou parontos arkei lelechthai peri agathon kai kakon kai adiaphoron;