Livre 3, § 30 — Esquisses pyrrhoniennes

Μὴ ὄντος δὲ μήτε τοῦ μανθάνοντος μήτε τοῦ διδάσκοντος καὶ ὁ τρόπος τῆς διδασκαλίας παρέλκει.

Me ontos de mete tou manthanontos mete tou didaskontos kai ho tropos tes didaskalias parelkei.

Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ <οὗτος> διὰ τούτων ἀπορεῖται. ὁ γὰρ τρόπος διδασκαλίας ἤτοι ἐναργείᾳ γίνεται ἢ λόγῳ· οὔτε δὲ ἐναργείᾳ γίνεται οὔτε λόγῳ, καθάπερ παραστήσομεν· οὐδὲ ὁ τρόπος ἄρα τῆς μαθήσεώς ἐστιν εὔπορος. ἐναργείᾳ μὲν οὖν οὐ γίνεται διδασκαλία, ἐπεὶ τῶν δεικνυμένων ἐστὶν ἡ ἐνάργεια. τὸ δὲ δεικνύμενον πᾶσίν ἐστι φαινόμενον· τὸ δὲ φαινόμενον ᾗ φαίνεται, πᾶσίν ἐστι ληπτόν· τὸ δὲ κοινῶς πᾶσι ληπτὸν ἀδίδακτον· οὐκ ἄρα τι ἐναργείᾳ διδακτόν ἐστιν. καὶ μὴν οὐδὲ λόγῳ διδάσκεταί τι.

Ouden de hetton kai <houtos> dia touton aporeitai. ho gar tropos didaskalias etoi enargeia ginetai e logo; oute de enargeia ginetai oute logo, kathaper parastesomen; oude ho tropos ara tes matheseos estin euporos. enargeia men oun ou ginetai didaskalia, epei ton deiknymenon estin he enargeia. to de deiknymenon pasin esti phainomenon; to de phainomenon he phainetai, pasin esti lepton; to de koinos pasi lepton adidakton; ouk ara ti enargeia didakton estin. kai men oude logo didasketai ti.

οὗτος γὰρ ἤτοι σημαίνει τι ἢ οὐδὲν σημαίνει. ἀλλὰ μηδὲν μὲν σημαίνων οὐδὲ ἔσται τινὸς διδασκαλικός. εἰ δὲ σημαίνει τι, ἤτοι φύσει σημαίνει τι ἢ θέσει. καὶ φύσει μὲν οὐ σημαίνει διὰ τὸ μὴ πάντας πάντων ἀκούοντας συνιέναι, οἷον Ἕλληνας βαρβάρων καὶ βαρβάρους Ἑλλήνων.

houtos gar etoi semainei ti e ouden semainei. alla meden men semainon oude estai tinos didaskalikos. ei de semainei ti, etoi physei semainei ti e thesei. kai physei men ou semainei dia to me pantas panton akouontas synienai, ohion Hellenas barbaron kai barbarous Hellenon.

θέσει δὲ εἰ σημαίνει, δῆλον ὡς οἱ μὲν προκατειληφότες καθ’ ὧν αἱ λέξεις εἰσὶ τεταγμέναι ἀντιλήψονται τούτων, οὐκ ἐξ αὐτῶν διδασκόμενοι ἅπερ ἠγνόουν, ἀλλὰ ἀναμιμνῃσκόμενοι καὶ ἀνανεούμενοι ταῦτα ἅπερ ᾔδεσαν, οἱ δὲ χρῄζοντες τῆς τῶν ἀγνοουμένων μαθήσεως καὶ μὴ εἰδότες, καθ’ ὧν εἰσιν αἱ λέξεις τεταγμέναι, οὐδενὸς ἀντίληψιν ἕξουσιν.

thesei de ei semainei, delon hos ohi men prokateilephotes kath’ hon ahi lexeis eisi tetagmenai antilepsontai touton, ouk ex auton didaskomenoi haper egnooun, alla anamimneskomenoi kai ananeoumenoi tauta haper edesan, ohi de chrezontes tes ton agnooumenon matheseos kai me eidotes, kath’ hon eisin ahi lexeis tetagmenai, oudenos antilepsin hexousin.

διόπερ οὐδὲ ὁ τρόπος τῆς μαθήσεως ὑποστῆναι δύναιτο ἄν. καὶ γὰρ ὁ διδάσκων κατάληψιν τῶν θεωρημάτων τῆς διδασκομένης τέχνης ἐμποιεῖν ὀφείλει τῷ μανθάνοντι, ἵνα οὕτως ἐκεῖνος τὸ σύστημα τούτων καταλαβὼν τεχνίτης γένηται. οὐδὲν δέ ἐστι κατάληψις, ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὑπεμνήσαμεν§· οὐκοῦν οὐδὲ ὁ τρόπος τῆς ὑφεστάναι δύναται. εἰ δὲ μήτε τὸ διδασκόμενον ἔστι μήτε ὁ διδάσκων καὶ ὁ μανθάνων μήτε ὁ τρόπος τῆς μαθήσεως, οὔτε μάθησις ἔστιν οὔτε διδασκαλία.

dioper oude ho tropos tes matheseos hypostenai dynaito an. kai gar ho didaskon katalepsin ton theorematon tes didaskomenes technes empoiein opheilei to manthanonti, hina houtos ekeinos to systema touton katalabon technites genetai. ouden de esti katalepsis, hos en tois emprosthen hypemnesamen§; oukoun oude ho tropos tes hyphestanai dynatai. ei de mete to didaskomenon esti mete ho didaskon kai ho manthanon mete ho tropos tes matheseos, oute mathesis estin oute didaskalia.

Ταῦτα μὲν οὖν κοινότερον ἐπικεχείρηται περὶ μαθήσεως καὶ διδασκαλίας· ἔνεστι δὲ ἀπορεῖν οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς λεγομένης περὶ βίον εἶναι τέχνης. οἷον γοῦν τὸ μὲν διδασκόμενον πρᾶγμα, τουτέστι τὴν φρόνησιν, ἀνυπόστατον ἐδείξαμεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν§· ἀνυπόστατος δέ καὶ ὁ διδάσκων καὶ ὁ μανθάνων. ἤτοι γὰρ ὁ φρόνιμος τὸν φρόνιμον διδάξει τὴν περὶ τὸν βίον τέχνην ἢ ὁ ἄφρων τὸν ἄφρονα ἢ ὁ ἄφρων τὸν φρόνιμον ἢ ὁ φρόνιμος τὸν ἄφρονα· οὐδεὶς δὲ τούτων οὐδένα διδάσκει· οὐκ ἄρα διδάσκεται ἡ περὶ τὸν βίον εἶναι λεγομένη τέχνη.

Tauta men oun koinoteron epikecheiretai peri matheseos kai didaskalias; enesti de aporein houto kai epi tes legomenes peri bion einai technes. ohion goun to men didaskomenon pragma, toutesti ten phronesin, anypostaton edeixamen en tois emprosthen§; anypostatos de kai ho didaskon kai ho manthanon. etoi gar ho phronimos ton phronimon didaxei ten peri ton bion technen e ho aphron ton aphrona e ho aphron ton phronimon e ho phronimos ton aphrona; oudeis de touton oudena didaskei; ouk ara didasketai he peri ton bion einai legomene techne.

καὶ περὶ μὲν τῶν ἄλλων ἴσως περιττὸν καὶ λέγειν· εἰ δὲ ὁ φρόνιμος τὸν ἄφρονα διδάσκει τὴν φρόνησιν, ἡ δὲ φρόνησις ἐπιστήμη ἐστὶν ἀγαθῶν καὶ κακῶν καὶ οὐθετέρων, ὁ ἄφρων μὴ ἔχων τὴν φρόνησιν ἄγνοιαν ἔχει τῶν ἀγαθῶν καὶ κακῶν καὶ οὐθετέρων, ἄγνοιαν δὲ τούτων ἔχων πάντως διδάσκοντος αὐτὸν τοῦ φρονίμου τὰ ἀγαθὰ καὶ κακὰ καὶ οὐθέτερα ἀκούσεται μόνον τῶν λεγομένων, οὐ γνώσεται δὲ ταῦτα. εἰ γὰρ ἀντιλαμβάνοιτο αὐτῶν ἐν ἀφροσύνῃ καθεστώς, ἔσται καὶ ἡ ἀφροσύνη τῶν τε ἀγαθῶν καὶ κακῶν καὶ οὐθετέρων θεωρητική.

kai peri men ton allon isos peritton kai legein; ei de ho phronimos ton aphrona didaskei ten phronesin, he de phronesis episteme estin agathon kai kakon kai outheteron, ho aphron me echon ten phronesin agnoian echei ton agathon kai kakon kai outheteron, agnoian de touton echon pantos didaskontos auton tou phronimou ta agatha kai kaka kai outhetera akousetai monon ton legomenon, ou gnosetai de tauta. ei gar antilambanoito auton en aphrosyne kathestos, estai kai he aphrosyne ton te agathon kai kakon kai outheteron theoretike.

οὐχὶ δέ γε τούτων κατὰ αὐτοὺς ἡ ἀφροσύνη θεωρητικὴ καθέστηκεν, ἐπεὶ ὁ ἄφρων ἔσται φρόνιμος. ὁ ἄρα ἄφρων οὐκ ἀντιλαμβάνεται τῶν ὑπὸ τοῦ φρονίμου λεγομένων ἢ πραττομένων κατὰ τὸν τῆς φρονήσεως λόγον. μὴ ἀντιλαμβανόμενος δὲ οὐκ ἂν διδάσκοιτο ὑπ’ αὐτοῦ, ἄλλως τε καὶ ἐπεὶ μήτε ἐναργείᾳ μήτε διὰ λόγου δύναται διδάσκεσθαι, καθὰ προειρήκαμεν. πλὴν ἀλλ’ εἰ μήτε διὰ μαθήσεως καὶ διδασκαλίας ἐγγίνεταί τινι ἡ περὶ τὸν βίον λεγομένη τέχνη μήτε φύσει, ἀνεύρετός ἐστιν ἡ παρὰ τοῖς φιλοσόφοις θρυλουμένη τέχνη περὶ τὸν βίον.

ouchi de ge touton kata autous he aphrosyne theoretike kathesteken, epei ho aphron estai phronimos. ho ara aphron ouk antilambanetai ton hypo tou phronimou legomenon e prattomenon kata ton tes phroneseos logon. me antilambanomenos de ouk an didaskoito hyp’ autou, allos te kai epei mete enargeia mete dia logou dynatai didaskesthai, katha proeirekamen. plen all’ ei mete dia matheseos kai didaskalias enginetai tini he peri ton bion legomene techne mete physei, aneuretos estin he para tois philosophois thryloumene techne peri ton bion.

Εἰ μέντοι καὶ δοίη τις ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος ἐγγίνεσθαί τινι τὴν ὀνειροπολουμένην τέχνην περὶ τὸν βίον, βλαβερὰ καὶ ταραχῆς αἰτία φανήσεται μᾶλλον τοῖς ἔχουσιν αὐτὴν ἢ ὠφέλιμος.

Ei mentoi kai doie tis ek pollou tou periontos enginesthai tini ten oneiropoloumenen technen peri ton bion, blabera kai taraches aitia phanesetai mallon tois echousin auten e ophelimos.