Livre 5, § 16 — Nouveau Testament

Κατήντησεν δὲ καὶ εἰς Δέρβην καὶ εἰς Λύστραν. καὶ ἰδοὺ μαθητής τις ἦν ἐκεῖ ὀνόματι Τιμόθεος, υἱὸς γυναικὸς Ἰουδαίας πιστῆς, πατρὸς δὲ Ἕλληνος, ὃς ἐμαρτυρεῖτο ὑπὸ τῶν ἐν Λύστροις καὶ Ἰκονίῳ ἀδελφῶν· τοῦτον ἠθέλησεν ὁ Παῦλος σὺν αὐτῷ ἐξελθεῖν, καὶ λαβὼν περιέτεμεν αὐτὸν διὰ τοὺς Ἰουδαίους τοὺς ὄντας ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις, ᾔδεισαν γὰρ ἅπαντες ὅτι Ἕλλην ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὑπῆρχεν. ὡς δὲ διεπορεύοντο τὰς πόλεις, παρεδίδοσαν αὐτοῖς φυλάσσειν τὰ δόγματα τὰ κεκριμένα ὑπὸ τῶν ἀποστόλων καὶ πρεσβυτέρων τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις. αἱ μὲν οὖν ἐκκλησίαι ἐστερεοῦντο τῇ πίστει καὶ ἐπερίσσευον τῷ ἀριθμῷ καθ’ ἡμέραν. Διῆλθον δὲ τὴν Φρυγίαν καὶ Γαλατικὴν χώραν, κωλυθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος λαλῆσαι τὸν λόγον ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ἐλθόντες δὲ κατὰ τὴν Μυσίαν ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν πορευθῆναι καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ πνεῦμα Ἰησοῦ· παρελθόντες δὲ τὴν Μυσίαν κατέβησαν εἰς Τρῳάδα. καὶ ὅραμα διὰ νυκτὸς τῷ Παύλῳ ὤφθη, ἀνὴρ Μακεδών τις ἦν ἑστὼς καὶ παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων· Διαβὰς εἰς Μακεδονίαν βοήθησον ἡμῖν. ὡς δὲ τὸ ὅραμα εἶδεν, εὐθέως ἐζητήσαμεν ἐξελθεῖν εἰς Μακεδονίαν, συμβιβάζοντες ὅτι προσκέκληται ἡμᾶς ὁ θεὸς εὐαγγελίσασθαι αὐτούς. Ἀναχθέντες οὖν ἀπὸ Τρῳάδος εὐθυδρομήσαμεν εἰς Σαμοθρᾴκην, τῇ δὲ ἐπιούσῃ εἰς Νέαν Πόλιν, κἀκεῖθεν εἰς Φιλίππους, ἥτις ἐστὶν πρώτη τῆς μερίδος Μακεδονίας πόλις, κολωνία. ἦμεν δὲ ἐν ταύτῃ τῇ πόλει διατρίβοντες ἡμέρας τινάς. τῇ τε ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων ἐξήλθομεν ἔξω τῆς πύλης παρὰ ποταμὸν οὗ ἐνομίζομεν προσευχὴν εἶναι, καὶ καθίσαντες ἐλαλοῦμεν ταῖς συνελθούσαις γυναιξίν. καί τις γυνὴ ὀνόματι Λυδία, πορφυρόπωλις πόλεως Θυατείρων σεβομένη τὸν θεόν, ἤκουεν, ἧς ὁ κύριος διήνοιξεν τὴν καρδίαν προσέχειν τοῖς λαλουμένοις ὑπὸ τοῦ Παύλου. ὡς δὲ ἐβαπτίσθη καὶ ὁ οἶκος αὐτῆς, παρεκάλεσεν λέγουσα· Εἰ κεκρίκατέ με πιστὴν τῷ κυρίῳ εἶναι, εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκόν μου μένετε· καὶ παρεβιάσατο ἡμᾶς. Ἐγένετο δὲ πορευομένων ἡμῶν εἰς τὴν προσευχὴν παιδίσκην τινὰ ἔχουσαν πνεῦμα πύθωνα ὑπαντῆσαι ἡμῖν, ἥτις ἐργασίαν πολλὴν παρεῖχεν τοῖς κυρίοις αὐτῆς μαντευομένη· αὕτη κατακολουθοῦσα τῷ Παύλῳ καὶ ἡμῖν ἔκραζεν λέγουσα· Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦλοι τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσίν, οἵτινες καταγγέλλουσιν ὑμῖν ὁδὸν σωτηρίας. τοῦτο δὲ ἐποίει ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. διαπονηθεὶς δὲ Παῦλος καὶ ἐπιστρέψας τῷ πνεύματι εἶπεν· Παραγγέλλω σοι ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξελθεῖν ἀπ’ αὐτῆς· καὶ ἐξῆλθεν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ. Ἰδόντες δὲ οἱ κύριοι αὐτῆς ὅτι ἐξῆλθεν ἡ ἐλπὶς τῆς ἐργασίας αὐτῶν ἐπιλαβόμενοι τὸν Παῦλον καὶ τὸν Σιλᾶν εἵλκυσαν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας, καὶ προσαγαγόντες αὐτοὺς τοῖς στρατηγοῖς εἶπαν· Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι ἐκταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν Ἰουδαῖοι ὑπάρχοντες, καὶ καταγγέλλουσιν ἔθη ἃ οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν παραδέχεσθαι οὐδὲ ποιεῖν Ῥωμαίοις οὖσιν. καὶ συνεπέστη ὁ ὄχλος κατ’ αὐτῶν, καὶ οἱ στρατηγοὶ περιρήξαντες αὐτῶν τὰ ἱμάτια ἐκέλευον ῥαβδίζειν, πολλάς τε ἐπιθέντες αὐτοῖς πληγὰς ἔβαλον εἰς φυλακήν, παραγγείλαντες τῷ δεσμοφύλακι ἀσφαλῶς τηρεῖν αὐτούς· ὃς παραγγελίαν τοιαύτην λαβὼν ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐσωτέραν φυλακὴν καὶ τοὺς πόδας ἠσφαλίσατο αὐτῶν εἰς τὸ ξύλον. Κατὰ δὲ τὸ μεσονύκτιον Παῦλος καὶ Σιλᾶς προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν θεόν, ἐπηκροῶντο δὲ αὐτῶν οἱ δέσμιοι· ἄφνω δὲ σεισμὸς ἐγένετο μέγας ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίου, ἠνεῴχθησαν δὲ παραχρῆμα αἱ θύραι πᾶσαι, καὶ πάντων τὰ δεσμὰ ἀνέθη. ἔξυπνος δὲ γενόμενος ὁ δεσμοφύλαξ καὶ ἰδὼν ἀνεῳγμένας τὰς θύρας τῆς φυλακῆς σπασάμενος τὴν μάχαιραν ἤμελλεν ἑαυτὸν ἀναιρεῖν, νομίζων ἐκπεφευγέναι τοὺς δεσμίους. ἐφώνησεν δὲ φωνῇ μεγάλῃ ὁ Παῦλος λέγων· Μηδὲν πράξῃς σεαυτῷ κακόν, ἅπαντες γάρ ἐσμεν ἐνθάδε. αἰτήσας δὲ φῶτα εἰσεπήδησεν καὶ ἔντρομος γενόμενος προσέπεσεν τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σιλᾷ, καὶ προαγαγὼν αὐτοὺς ἔξω ἔφη· Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν ἵνα σωθῶ; οἱ δὲ εἶπαν· Πίστευσον ἐπὶ τὸν κύριον Ἰησοῦν, καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου. καὶ ἐλάλησαν αὐτῷ τὸν λόγον τοῦ κυρίου σὺν πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ἔλουσεν ἀπὸ τῶν πληγῶν, καὶ ἐβαπτίσθη αὐτὸς καὶ οἱ αὐτοῦ πάντες παραχρῆμα, ἀναγαγών τε αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον παρέθηκεν τράπεζαν καὶ ἠγαλλιάσατο πανοικεὶ πεπιστευκὼς τῷ θεῷ. Ἡμέρας δὲ γενομένης ἀπέστειλαν οἱ στρατηγοὶ τοὺς ῥαβδούχους λέγοντες· Ἀπόλυσον τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους. ἀπήγγειλεν δὲ ὁ δεσμοφύλαξ τοὺς λόγους τούτους πρὸς τὸν Παῦλον, ὅτι Ἀπέσταλκαν οἱ στρατηγοὶ ἵνα ἀπολυθῆτε· νῦν οὖν ἐξελθόντες πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ. ὁ δὲ Παῦλος ἔφη πρὸς αὐτούς· Δείραντες ἡμᾶς δημοσίᾳ ἀκατακρίτους, ἀνθρώπους Ῥωμαίους ὑπάρχοντας, ἔβαλαν εἰς φυλακήν· καὶ νῦν λάθρᾳ ἡμᾶς ἐκβάλλουσιν; οὐ γάρ, ἀλλὰ ἐλθόντες αὐτοὶ ἡμᾶς ἐξαγαγέτωσαν. ἀπήγγειλαν δὲ τοῖς στρατηγοῖς οἱ ῥαβδοῦχοι τὰ ῥήματα ταῦτα· ἐφοβήθησαν δὲ ἀκούσαντες ὅτι Ῥωμαῖοί εἰσιν, καὶ ἐλθόντες παρεκάλεσαν αὐτούς, καὶ ἐξαγαγόντες ἠρώτων ἀπελθεῖν ἀπὸ τῆς πόλεως. ἐξελθόντες δὲ ἀπὸ τῆς φυλακῆς εἰσῆλθον πρὸς τὴν Λυδίαν, καὶ ἰδόντες παρεκάλεσαν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ ἐξῆλθαν.

Katentesen de kai eis Derben kai eis Lystran. kai idou mathetes tis en ekei onomati Timotheos, yhios gynaikos Ioudaias pistes, patros de Hellenos, hos emartyreito hypo ton en Lystrois kai Ikonio adelphon; touton ethelesen ho Paulos syn auto exelthein, kai labon perietemen auton dia tous Ioudaious tous ontas en tois topois ekeinois, edeisan gar hapantes hoti Hellen ho pater autou hyperchen. hos de dieporeuonto tas poleis, paredidosan autois phylassein ta dogmata ta kekrimena hypo ton apostolon kai presbyteron ton en Hierosolymois. ahi men oun ekklesiai estereounto te pistei kai eperisseuon to arithmo kath’ hemeran. Dielthon de ten Phrygian kai Galatiken choran, kolythentes hypo tou hagiou pneumatos lalesai ton logon en te Asia, elthontes de kata ten Mysian epeirazon eis ten Bithynian poreuthenai kai ouk eiasen autous to pneuma Iesou; parelthontes de ten Mysian katebesan eis Troada. kai horama dia nyktos to Paulo ophthe, aner Makedon tis en hestos kai parakalon auton kai legon; Diabas eis Makedonian boetheson hemin. hos de to horama eiden, eutheos ezetesamen exelthein eis Makedonian, symbibazontes hoti proskekletai hemas ho theos euangelisasthai autous. Anachthentes oun apo Troados euthydromesamen eis Samothraken, te de epiouse eis Nean Polin, kakeithen eis Philippous, hetis estin prote tes meridos Makedonias polis, kolonia. emen de en taute te polei diatribontes hemeras tinas. te te hemera ton sabbaton exelthomen exo tes pyles para potamon hou enomizomen proseuchen einai, kai kathisantes elaloumen tais synelthousais gynaixin. kai tis gyne onomati Lydia, porphyropolis poleos Thyateiron sebomene ton theon, ekouen, hes ho kyrios dienoixen ten kardian prosechein tois laloumenois hypo tou Paulou. hos de ebaptisthe kai ho oikos autes, parekalesen legousa; Ei kekrikate me pisten to kyrio einai, eiselthontes eis ton oikon mou menete; kai parebiasato hemas. Egeneto de poreuomenon hemon eis ten proseuchen paidisken tina echousan pneuma pythona hypantesai hemin, hetis ergasian pollen pareichen tois kyriois autes manteuomene; haute katakolouthousa to Paulo kai hemin ekrazen legousa; Houtoi ohi anthropoi douloi tou theou tou hypsistou eisin, ohitines katangellousin hymin hodon soterias. touto de epoiei epi pollas hemeras. diaponetheis de Paulos kai epistrepsas to pneumati eipen; Parangello soi en onomati Iesou Christou exelthein ap’ autes; kai exelthen aute te hora. Idontes de ohi kyrioi autes hoti exelthen he elpis tes ergasias auton epilabomenoi ton Paulon kai ton Silan ehilkysan eis ten agoran epi tous archontas, kai prosagagontes autous tois strategois eipan; Houtoi ohi anthropoi ektarassousin hemon ten polin Ioudaioi hyparchontes, kai katangellousin ethe ha ouk exestin hemin paradechesthai oude poiein Rhomaiois ousin. kai synepeste ho ochlos kat’ auton, kai ohi strategoi perirexantes auton ta himatia ekeleuon rhabdizein, pollas te epithentes autois plegas ebalon eis phylaken, parangeilantes to desmophylaki asphalos terein autous; hos parangelian toiauten labon ebalen autous eis ten esoteran phylaken kai tous podas esphalisato auton eis to xylon. Kata de to mesonyktion Paulos kai Silas proseuchomenoi hymnoun ton theon, epekroonto de auton ohi desmioi; aphno de seismos egeneto megas hoste saleuthenai ta themelia tou desmoteriou, eneochthesan de parachrema ahi thyrai pasai, kai panton ta desma anethe. exypnos de genomenos ho desmophylax kai idon aneogmenas tas thyras tes phylakes spasamenos ten machairan emellen heauton anairein, nomizon ekpepheugenai tous desmious. ephonesen de phone megale ho Paulos legon; Meden praxes seauto kakon, hapantes gar esmen enthade. aitesas de phota eisepedesen kai entromos genomenos prosepesen to Paulo kai to Sila, kai proagagon autous exo ephe; Kyrioi, ti me dei poiein hina sotho? ohi de eipan; Pisteuson epi ton kyrion Iesoun, kai sothese sy kai ho oikos sou. kai elalesan auto ton logon tou kyriou syn pasi tois en te oikia autou. kai paralabon autous en ekeine te hora tes nyktos elousen apo ton plegon, kai ebaptisthe autos kai ohi autou pantes parachrema, anagagon te autous eis ton oikon paretheken trapezan kai egalliasato panoikei pepisteukos to theo. Hemeras de genomenes apesteilan ohi strategoi tous rhabdouchous legontes; Apolyson tous anthropous ekeinous. apengeilen de ho desmophylax tous logous toutous pros ton Paulon, hoti Apestalkan ohi strategoi hina apolythete; nyn oun exelthontes poreuesthe en eirene. ho de Paulos ephe pros autous; Deirantes hemas demosia akatakritous, anthropous Rhomaious hyparchontas, ebalan eis phylaken; kai nyn lathra hemas ekballousin? ou gar, alla elthontes autoi hemas exagagetosan. apengeilan de tois strategois ohi rhabdouchoi ta rhemata tauta; ephobethesan de akousantes hoti Rhomaioi eisin, kai elthontes parekalesan autous, kai exagagontes eroton apelthein apo tes poleos. exelthontes de apo tes phylakes eiselthon pros ten Lydian, kai idontes parekalesan tous adelphous kai exelthan.