Livre 3, § 14 — Nouveau Testament

Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς οἶκόν τινος τῶν ἀρχόντων τῶν Φαρισαίων σαββάτῳ φαγεῖν ἄρτον καὶ αὐτοὶ ἦσαν παρατηρούμενοι αὐτόν. καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπός τις ἦν ὑδρωπικὸς ἔμπροσθεν αὐτοῦ. καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς τοὺς νομικοὺς καὶ Φαρισαίους λέγων· Ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ θεραπεῦσαι ἢ οὔ; οἱ δὲ ἡσύχασαν. καὶ ἐπιλαβόμενος ἰάσατο αὐτὸν καὶ ἀπέλυσεν. καὶ πρὸς αὐτοὺς εἶπεν· Τίνος ὑμῶν υἱὸς ἢ βοῦς εἰς φρέαρ πεσεῖται, καὶ οὐκ εὐθέως ἀνασπάσει αὐτὸν ἐν ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου; καὶ οὐκ ἴσχυσαν ἀνταποκριθῆναι πρὸς ταῦτα.

Kai egeneto en to elthein auton eis oikon tinos ton archonton ton Pharisaion sabbato phagein arton kai autoi esan parateroumenoi auton. kai idou anthropos tis en hydropikos emprosthen autou. kai apokritheis ho Iesous eipen pros tous nomikous kai Pharisaious legon; Exestin to sabbato therapeusai e ou? ohi de hesychasan. kai epilabomenos iasato auton kai apelysen. kai pros autous eipen; Tinos hymon yhios e bous eis phrear peseitai, kai ouk eutheos anaspasei auton en hemera tou sabbatou? kai ouk ischysan antapokrithenai pros tauta.

Ἔλεγεν δὲ πρὸς τοὺς κεκλημένους παραβολήν, ἐπέχων πῶς τὰς πρωτοκλισίας ἐξελέγοντο, λέγων πρὸς αὐτούς· Ὅταν κληθῇς ὑπό τινος εἰς γάμους, μὴ κατακλιθῇς εἰς τὴν πρωτοκλισίαν, μήποτε ἐντιμότερός σου ᾖ κεκλημένος ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἐλθὼν ὁ σὲ καὶ αὐτὸν καλέσας ἐρεῖ σοι· Δὸς τούτῳ τόπον, καὶ τότε ἄρξῃ μετὰ αἰσχύνης τὸν ἔσχατον τόπον κατέχειν. ἀλλ’ ὅταν κληθῇς πορευθεὶς ἀνάπεσε εἰς τὸν ἔσχατον τόπον, ἵνα ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς σε ἐρεῖ σοι· Φίλε, προσανάβηθι ἀνώτερον· τότε ἔσται σοι δόξα ἐνώπιον πάντων τῶν συνανακειμένων σοι. ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται. Ἔλεγεν δὲ καὶ τῷ κεκληκότι αὐτόν· Ὅταν ποιῇς ἄριστον ἢ δεῖπνον, μὴ φώνει τοὺς φίλους σου μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σου μηδὲ τοὺς συγγενεῖς σου μηδὲ γείτονας πλουσίους, μήποτε καὶ αὐτοὶ ἀντικαλέσωσίν σε καὶ γένηται ἀνταπόδομά σοι. ἀλλ’ ὅταν δοχὴν ποιῇς, κάλει πτωχούς, ἀναπείρους, χωλούς, τυφλούς· καὶ μακάριος ἔσῃ, ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀνταποδοῦναί σοι, ἀνταποδοθήσεται γάρ σοι ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δικαίων.

Elegen de pros tous keklemenous parabolen, epechon pos tas protoklisias exelegonto, legon pros autous; Hotan klethes hypo tinos eis gamous, me kataklithes eis ten protoklisian, mepote entimoteros sou e keklemenos hyp’ autou kai elthon ho se kai auton kalesas erei soi; Dos touto topon, kai tote arxe meta aischynes ton eschaton topon katechein. all’ hotan klethes poreutheis anapese eis ton eschaton topon, hina hotan elthe ho keklekos se erei soi; Phile, prosanabethi anoteron; tote estai soi doxa enopion panton ton synanakeimenon soi. hoti pas ho hypson heauton tapeinothesetai kai ho tapeinon heauton hypsothesetai. Elegen de kai to keklekoti auton; Hotan poies ariston e deipnon, me phonei tous philous sou mede tous adelphous sou mede tous syngeneis sou mede geitonas plousious, mepote kai autoi antikalesosin se kai genetai antapodoma soi. all’ hotan dochen poies, kalei ptochous, anapeirous, cholous, typhlous; kai makarios ese, hoti ouk echousin antapodounai soi, antapodothesetai gar soi en te anastasei ton dikaion.

Ἀκούσας δέ τις τῶν συνανακειμένων ταῦτα εἶπεν αὐτῷ· Μακάριος ὅστις φάγεται ἄρτον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ. ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Ἄνθρωπός τις ἐποίει δεῖπνον μέγα, καὶ ἐκάλεσεν πολλούς, καὶ ἀπέστειλεν τὸν δοῦλον αὐτοῦ τῇ ὥρᾳ τοῦ δείπνου εἰπεῖν τοῖς κεκλημένοις· Ἔρχεσθε, ὅτι ἤδη ἕτοιμά ἐστιν. καὶ ἤρξαντο ἀπὸ μιᾶς πάντες παραιτεῖσθαι. ὁ πρῶτος εἶπεν αὐτῷ· Ἀγρὸν ἠγόρασα καὶ ἔχω ἀνάγκην ἐξελθὼν ἰδεῖν αὐτόν· ἐρωτῶ σε, ἔχε με παρῃτημένον. καὶ ἕτερος εἶπεν· Ζεύγη βοῶν ἠγόρασα πέντε καὶ πορεύομαι δοκιμάσαι αὐτά· ἐρωτῶ σε, ἔχε με παρῃτημένον. καὶ ἕτερος εἶπεν· Γυναῖκα ἔγημα καὶ διὰ τοῦτο οὐ δύναμαι ἐλθεῖν. καὶ παραγενόμενος ὁ δοῦλος ἀπήγγειλεν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ ταῦτα. τότε ὀργισθεὶς ὁ οἰκοδεσπότης εἶπεν τῷ δούλῳ αὐτοῦ· Ἔξελθε ταχέως εἰς τὰς πλατείας καὶ ῥύμας τῆς πόλεως, καὶ τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀναπείρους καὶ τυφλοὺς καὶ χωλοὺς εἰσάγαγε ὧδε. καὶ εἶπεν ὁ δοῦλος· Κύριε, γέγονεν ὃ ἐπέταξας, καὶ ἔτι τόπος ἐστίν. καὶ εἶπεν ὁ κύριος πρὸς τὸν δοῦλον· Ἔξελθε εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ φραγμοὺς καὶ ἀνάγκασον εἰσελθεῖν, ἵνα γεμισθῇ μου ὁ οἶκος· λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῶν κεκλημένων γεύσεταί μου τοῦ δείπνου.

Akousas de tis ton synanakeimenon tauta eipen auto; Makarios hostis phagetai arton en te basileia tou theou. ho de eipen auto; Anthropos tis epoiei deipnon mega, kai ekalesen pollous, kai apesteilen ton doulon autou te hora tou deipnou eipein tois keklemenois; Erchesthe, hoti ede hetoima estin. kai erxanto apo mias pantes paraiteisthai. ho protos eipen auto; Agron egorasa kai echo ananken exelthon idein auton; eroto se, eche me paretemenon. kai heteros eipen; Zeuge boon egorasa pente kai poreuomai dokimasai auta; eroto se, eche me paretemenon. kai heteros eipen; Gynaika egema kai dia touto ou dynamai elthein. kai paragenomenos ho doulos apengeilen to kyrio autou tauta. tote orgistheis ho oikodespotes eipen to doulo autou; Exelthe tacheos eis tas plateias kai rhymas tes poleos, kai tous ptochous kai anapeirous kai typhlous kai cholous eisagage hode. kai eipen ho doulos; Kyrie, gegonen ho epetaxas, kai eti topos estin. kai eipen ho kyrios pros ton doulon; Exelthe eis tas hodous kai phragmous kai anankason eiselthein, hina gemisthe mou ho oikos; lego gar hymin hoti oudeis ton andron ekeinon ton keklemenon geusetai mou tou deipnou.

Συνεπορεύοντο δὲ αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, καὶ στραφεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς· Εἴ τις ἔρχεται πρός με καὶ οὐ μισεῖ τὸν πατέρα ἑαυτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὰ τέκνα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τὰς ἀδελφάς, ἔτι τε καὶ τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ, οὐ δύναται εἶναί μου μαθητής. ὅστις οὐ βαστάζει τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ καὶ ἔρχεται ὀπίσω μου, οὐ δύναται εἶναί μου μαθητής. τίς γὰρ ἐξ ὑμῶν θέλων πύργον οἰκοδομῆσαι οὐχὶ πρῶτον καθίσας ψηφίζει τὴν δαπάνην, εἰ ἔχει εἰς ἀπαρτισμόν; ἵνα μήποτε θέντος αὐτοῦ θεμέλιον καὶ μὴ ἰσχύοντος ἐκτελέσαι πάντες οἱ θεωροῦντες ἄρξωνται αὐτῷ ἐμπαίζειν λέγοντες ὅτι Οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἤρξατο οἰκοδομεῖν καὶ οὐκ ἴσχυσεν ἐκτελέσαι. ἢ τίς βασιλεὺς πορευόμενος ἑτέρῳ βασιλεῖ συμβαλεῖν εἰς πόλεμον οὐχὶ καθίσας πρῶτον βουλεύσεται εἰ δυνατός ἐστιν ἐν δέκα χιλιάσιν ὑπαντῆσαι τῷ μετὰ εἴκοσι χιλιάδων ἐρχομένῳ ἐπ’ αὐτόν; εἰ δὲ μήγε, ἔτι αὐτοῦ πόρρω ὄντος πρεσβείαν ἀποστείλας ἐρωτᾷ τὰ πρὸς εἰρήνην. οὕτως οὖν πᾶς ἐξ ὑμῶν ὃς οὐκ ἀποτάσσεται πᾶσιν τοῖς ἑαυτοῦ ὑπάρχουσιν οὐ δύναται εἶναί μου μαθητής.

Syneporeuonto de auto ochloi polloi, kai strapheis eipen pros autous; Ei tis erchetai pros me kai ou misei ton patera heautou kai ten metera kai ten gynaika kai ta tekna kai tous adelphous kai tas adelphas, eti te kai ten psychen heautou, ou dynatai einai mou mathetes. hostis ou bastazei ton stauron heautou kai erchetai opiso mou, ou dynatai einai mou mathetes. tis gar ex hymon thelon pyrgon oikodomesai ouchi proton kathisas psephizei ten dapanen, ei echei eis apartismon? hina mepote thentos autou themelion kai me ischyontos ektelesai pantes ohi theorountes arxontai auto empaizein legontes hoti Houtos ho anthropos erxato oikodomein kai ouk ischysen ektelesai. e tis basileus poreuomenos hetero basilei symbalein eis polemon ouchi kathisas proton bouleusetai ei dynatos estin en deka chiliasin hypantesai to meta eikosi chiliadon erchomeno ep’ auton? ei de mege, eti autou porro ontos presbeian aposteilas erota ta pros eirenen. houtos oun pas ex hymon hos ouk apotassetai pasin tois heautou hyparchousin ou dynatai einai mou mathetes.

Καλὸν οὖν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ καὶ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἀρτυθήσεται; οὔτε εἰς γῆν οὔτε εἰς κοπρίαν εὔθετόν ἐστιν· ἔξω βάλλουσιν αὐτό. ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.

Kalon oun to halas; ean de kai to halas moranthe, en tini artythesetai? oute eis gen oute eis koprian eutheton estin; exo ballousin auto. ho echon ota akouein akoueto.