Livre 9, § 1 — Vies et doctrines des philosophes illustres

Ἡράκλειτος Βλόσωνος ἤ, ὥς τινες, Ἡράκωντος Ἐφέσιος. οὗτος ἤκμαζε μὲν κατὰ τὴν ἐνάτην καὶ ἑξηκοστὴν Ὀλυμπιάδα. μεγαλόφρων δὲ γέγονε παρ’ ὁντιναοῦν καὶ ὑπερόπτης, ὡς καὶ ἐκ τοῦ συγγράμματος αὐτοῦ δῆλον, ἐν ᾧ φησι," πολυμαθίη νόον οὐ διδάσκει· Ἡσίοδον γὰρ ἂν ἐδίδαξε καὶ Πυθαγόρην, αὖτίς τε Ξενοφάνεά τε καὶ Ἑκαταῖον". εἶναι γὰρ" ἓν τὸ σοφόν, ἐπίστασθαι γνώμην, ὁτέη ἐκυβέρνησε πάντα διὰ πάντων". τόν τε Ὅμηρον ἔφασκεν ἄξιον ἐκ τῶν ἀγώνων ἐκβάλλεσθαι καὶ ῥαπίζεσθαι, καὶ Ἀρχίλοχον ὁμοίως.

Herakleitos Blosonos e, hos tines, Herakontos Ephesios. houtos ekmaze men kata ten enaten kai hexekosten Olympiada. megalophron de gegone par’ hontinaoun kai hyperoptes, hos kai ek tou syngrammatos autou delon, en ho phesi," polymathie noon ou didaskei; Hesiodon gar an edidaxe kai Pythagoren, autis te Xenophanea te kai Hekataion". einai gar" hen to sophon, epistasthai gnomen, hotee ekybernese panta dia panton". ton te Homeron ephasken axion ek ton agonon ekballesthai kai rhapizesthai, kai Archilochon homoios.

ἔλεγε δὲ καὶ" ὕβριν χρὴ σβεννύναι μᾶλλον ἢ πυρκαϊὴν" καὶ" μάχεσθαι χρὴ τὸν δῆμον ὑπὲρ τοῦ νόμου ὅκως περ τείχεος". καθάπτεται δὲ καὶ τῶν Ἐφεσίων ἐπὶ τῷ τὸν ἑταῖρον ἐκβαλεῖν Ἑρμόδωρον, ἐν οἷς φησιν," ἄξιον Ἐφεσίοις ἡβηδὸν ἀποθανεῖν πᾶσι καὶ τοῖς ἀνήβοις τὴν πόλιν καταλιπεῖν, οἵτινες Ἑρμόδωρον ἄνδρα ἑωυτῶν ὀνήιστον ἐξέβαλον λέγοντες," ἡμέων μηδὲ εἷς ὀνήιστος ἔστω"· εἰ δέ τις τοιοῦτος, ἄλλῃ τε καὶ μετ’ ἄλλων". ἀξιούμενος δὲ καὶ νόμους θεῖναι πρὸς αὐτῶν ὑπερεῖδε διὰ τὸ ἤδη κεκρατῆσθαι τῇ πονηρᾷ πολιτείᾳ τὴν πόλιν.

elege de kai" hybrin chre sbennynai mallon e pyrkaien" kai" machesthai chre ton demon hyper tou nomou hokos per teicheos". kathaptetai de kai ton Ephesion epi to ton hetairon ekbalein Hermodoron, en ohis phesin," axion Ephesiois hebedon apothanein pasi kai tois anebois ten polin katalipein, ohitines Hermodoron andra heoyton oneiston exebalon legontes," hemeon mede ehis oneistos esto"; ei de tis toioutos, alle te kai met’ allon". axioumenos de kai nomous theinai pros auton hypereide dia to ede kekratesthai te ponera politeia ten polin.

ἀναχωρήσας δ’ εἰς τὸ ἱερὸν τῆς Ἀρτέμιδος μετὰ τῶν παίδων ἠστραγάλιζε· περιστάντων δ’ αὐτὸν τῶν Ἐφεσίων," τί, ὦ κάκιστοι, θαυμάζετε"; εἶπεν·" ἢ οὐ κρεῖττον τοῦτο ποιεῖν ἢ μεθ’ ὑμῶν πολιτεύεσθαι"; καὶ τέλος μισανθρωπήσας καὶ ἐκπατήσας ἐν τοῖς ὄρεσι διητᾶτο, πόας σιτούμενος καὶ βοτάνας. καὶ μέντοι καὶ διὰ τοῦτο περιτραπεὶς εἰς ὕδερον κατῆλθεν εἰς ἄστυ καὶ τῶν ἰατρῶν αἰνιγματωδῶς ἐπυνθάνετο εἰ δύναιντ’ ἐξ ἐπομβρίας αὐχμὸν ποιῆσαι· τῶν δὲ μὴ συνιέντων, αὑτὸν εἰς βουστάσιον κατορύξας τῇ τῶν βολίτων ἀλέᾳ ἤλπισεν ἐξατμισθήσεσθαι. οὐδὲν δ’ ἀνύων οὐδ’ οὕτως, ἐτελεύτα βιοὺς ἔτη ἑξήκοντα.

anachoresas d’ eis to hieron tes Artemidos meta ton paidon estragalize; peristanton d’ auton ton Ephesion," ti, o kakistoi, thaumazete"? eipen;" e ou kreitton touto poiein e meth’ hymon politeuesthai"? kai telos misanthropesas kai ekpatesas en tois oresi dietato, poas sitoumenos kai botanas. kai mentoi kai dia touto peritrapeis eis hyderon katelthen eis asty kai ton iatron ainigmatodos epynthaneto ei dynaint’ ex epombrias auchmon poiesai; ton de me synienton, hauton eis boustasion katoryxas te ton boliton alea elpisen exatmisthesesthai. ouden d’ anyon oud’ houtos, eteleuta bious ete hexekonta.

καὶ ἔστιν εἰς αὐτὸν ἡμῶν οὕτως ἔχον· πολλάκις Ἡράκλειτον ἐθαύμασα, πῶς ποτε τὸ ζῆν ὧδε διαντλήσας δύσμορος εἶτ’ ἔθανεν· σῶμα γὰρ ἀρδεύσασα κακὴ νόσος ὕδατι φέγγος ἔσβεσεν ἐν βλεφάροις καὶ σκότον ἠγάγετο. Ἕρμιππος δέ φησι λέγειν αὐτὸν τοῖς ἰατροῖς εἴ τις δύναται τὰ ἔντερα κεινώσας τὸ ὑγρὸν ἐξερᾶσαι· ἀπειπόντων δέ, θεῖναι αὑτὸν εἰς τὸν ἥλιον καὶ κελεύειν τοὺς παῖδας βολίτοις καταπλάττειν· οὕτω δὴ κατατεινόμενον δευτεραῖον τελευτῆσαι καὶ θαφθῆναι ἐν τῇ ἀγορᾷ. Νεάνθης δ’ ὁ Κυζικηνός φησι μὴ δυνηθέντ’ αὐτὸν ἀποσπάσαι τὰ βόλιτα μεῖναι καὶ διὰ τὴν μεταβολὴν ἀγνοηθέντα κυνόβρωτον γενέσθαι.

kai estin eis auton hemon houtos echon; pollakis Herakleiton ethaumasa, pos pote to zen hode diantlesas dysmoros eit’ ethanen; soma gar ardeusasa kake nosos hydati phengos esbesen en blepharois kai skoton egageto. Hermippos de phesi legein auton tois iatrois ei tis dynatai ta entera keinosas to hygron exerasai; apeiponton de, theinai hauton eis ton helion kai keleuein tous paidas bolitois kataplattein; houto de katateinomenon deuteraion teleutesai kai thaphthenai en te agora. Neanthes d’ ho Kyzikenos phesi me dynethent’ auton apospasai ta bolita meinai kai dia ten metabolen agnoethenta kynobroton genesthai.

γέγονε δὲ θαυμάσιος ἐκ παίδων, ὅτε καὶ νέος ὢν ἔφασκε μηδὲν εἰδέναι, τέλειος μέντοι γενόμενος πάντ’ ἐγνωκέναι. ἤκουσέ τ’ οὐδενός, ἀλλ’ αὑτὸν ἔφη διζήσασθαι καὶ μαθεῖν πάντα παρ’ ἑαυτοῦ. Σωτίων δέ φησιν εἰρηκέναι τινὰς Ξενοφάνους αὐτὸν ἀκηκοέναι· λέγειν τε Ἀρίστωνα ἐν τῷ Περὶ Ἡρακλείτου καὶ τὸν ὕδερον αὐτὸν θεραπευθῆναι, ἀποθανεῖν δ’ ἄλλῃ νόσῳ. τοῦτο δὲ καὶ Ἱππόβοτός φησι. τὸ δὲ φερόμενον αὐτοῦ βιβλίον ἐστὶ μὲν ἀπὸ τοῦ συνέχοντος Περὶ φύσεως, διῄρηται δ’ εἰς τρεῖς λόγους, εἴς τε τὸν περὶ τοῦ παντὸς καὶ πολιτικὸν καὶ θεολογικόν.

gegone de thaumasios ek paidon, hote kai neos on ephaske meden eidenai, teleios mentoi genomenos pant’ egnokenai. ekouse t’ oudenos, all’ hauton ephe dizesasthai kai mathein panta par’ heautou. Sotion de phesin eirekenai tinas Xenophanous auton akekoenai; legein te Aristona en to Peri Herakleitou kai ton hyderon auton therapeuthenai, apothanein d’ alle noso. touto de kai Hippobotos phesi. to de pheromenon autou biblion esti men apo tou synechontos Peri physeos, dieretai d’ eis treis logous, eis te ton peri tou pantos kai politikon kai theologikon.

ἀνέθηκε δ’ αὐτὸ εἰς τὸ τῆς Ἀρτέμιδος ἱερόν, ὡς μέν τινες, ἐπιτηδεύσας ἀσαφέστερον γράψαι, ὅπως οἱ δυνάμενοι μόνοι προσίοιεν αὐτῷ καὶ μὴ ἐκ τοῦ δημώδους εὐκαταφρόνητον ᾖ. τοῦτον δὲ καὶ ὁ Τίμων ὑπογράφει λέγων, τοῖς δ’ ἔνι κοκκυστής, ὀχλολοίδορος Ἡράκλειτος, αἰνικτὴς ἀνόρουσε. Θεόφραστος δέ φησιν ὑπὸ μελαγχολίας τὰ μὲν ἡμιτελῆ, τὰ δ’ ἄλλοτ’ ἄλλως ἔχοντα γράψαι. σημεῖον δ’ αὐτοῦ τῆς μεγαλοφροσύνης Ἀντισθένης φησὶν ἐν Διαδοχαῖς· ἐκχωρῆσαι γὰρ τἀδελφῷ τῆς βασιλείας. τοσαύτην δὲ δόξαν ἔσχε τὸ σύγγραμμα ὡς καὶ αἱρετιστὰς ἀπ’ αὐτοῦ γενέσθαι τοὺς κληθέντας Ἡρακλειτείους.

anetheke d’ auto eis to tes Artemidos hieron, hos men tines, epitedeusas asaphesteron grapsai, hopos ohi dynamenoi monoi prosioien auto kai me ek tou demodous eukataphroneton e. touton de kai ho Timon hypographei legon, tois d’ eni kokkystes, ochloloidoros Herakleitos, ainiktes anorouse. Theophrastos de phesin hypo melancholias ta men hemitele, ta d’ allot’ allos echonta grapsai. semeion d’ autou tes megalophrosynes Antisthenes phesin en Diadochais; ekchoresai gar tadelpho tes basileias. tosauten de doxan esche to syngramma hos kai ahiretistas ap’ autou genesthai tous klethentas Herakleiteious.

ἐδόκει δ’ αὐτῷ καθολικῶς μὲν τάδε· ἐκ πυρὸς τὰ πάντα συνεστάναι καὶ εἰς τοῦτο ἀναλύεσθαι· πάντα δὲ γίνεσθαι καθ’ εἱμαρμένην καὶ διὰ τῆς ἐναντιοδρομίας ἡρμόσθαι τὰ ὄντα· καὶ πάντα ψυχῶν εἶναι καὶ δαιμόνων πλήρη. εἴρηκε δὲ καὶ περὶ τῶν ἐν κόσμῳ συνισταμένων πάντων παθῶν, ὅτι τε ὁ ἥλιός ἐστι τὸ μέγεθος οἷος φαίνεται. λέγεται δὲ καὶ" ψυχῆς πείρατα ἰὼν οὐκ ἂν ἐξεύροιο, πᾶσαν ἐπιπορευόμενος ὁδόν· οὕτω βαθὺν λόγον ἔχει". τήν τ’ οἴησιν ἱερὰν νόσον ἔλεγε καὶ τὴν ὅρασιν ψεύδεσθαι. λαμπρῶς τ’ ἐνίοτε ἐν τῷ συγγράμματι καὶ σαφῶς ἐκβάλλει, ὥστε καὶ τὸν νωθέστατον ῥᾳδίως γνῶναι καὶ δίαρμα ψυχῆς λαβεῖν· ἥ τε βραχύτης καὶ τὸ βάρος τῆς ἑρμηνείας ἀσύγκριτον.

edokei d’ auto katholikos men tade; ek pyros ta panta synestanai kai eis touto analyesthai; panta de ginesthai kath’ ehimarmenen kai dia tes enantiodromias hermosthai ta onta; kai panta psychon einai kai daimonon plere. eireke de kai peri ton en kosmo synistamenon panton pathon, hoti te ho helios esti to megethos ohios phainetai. legetai de kai" psyches peirata ion ouk an exeuroio, pasan epiporeuomenos hodon; houto bathyn logon echei". ten t’ oiesin hieran noson elege kai ten horasin pseudesthai. lampros t’ eniote en to syngrammati kai saphos ekballei, hoste kai ton nothestaton rhadios gnonai kai diarma psyches labein; he te brachytes kai to baros tes hermeneias asynkriton.

καὶ τὰ ἐπὶ μέρους δὲ αὐτῷ ὧδ’ ἔχει τῶν δογμάτων· πῦρ εἶναι στοιχεῖον καὶ πυρὸς ἀμοιβὴν τὰ πάντα, ἀραιώσει καὶ πυκνώσει γινόμενα. σαφῶς δ’ οὐδὲν ἐκτίθεται. γίνεσθαί τε πάντα κατ’ ἐναντιότητα καὶ ῥεῖν τὰ ὅλα ποταμοῦ δίκην, πεπεράνθαι τε τὸ πᾶν καὶ ἕνα εἶναι κόσμον· γεννᾶσθαί τε αὐτὸν ἐκ πυρὸς καὶ πάλιν ἐκπυροῦσθαι κατά τινας περιόδους ἐναλλὰξ τὸν σύμπαντα αἰῶνα· τοῦτο δὲ γίνεσθαι καθ’ εἱμαρμένην. τῶν δὲ ἐναντίων τὸ μὲν ἐπὶ τὴν γένεσιν ἄγον καλεῖσθαι πόλεμον καὶ ἔριν, τὸ δ’ ἐπὶ τὴν ἐκπύρωσιν ὁμολογίαν καὶ εἰρήνην, καὶ τὴν μεταβολὴν ὁδὸν ἄνω κάτω, τόν τε κόσμον γίνεσθαι κατ’ αὐτήν.

kai ta epi merous de auto hod’ echei ton dogmaton; pyr einai stoicheion kai pyros amoiben ta panta, araiosei kai pyknosei ginomena. saphos d’ ouden ektithetai. ginesthai te panta kat’ enantioteta kai rhein ta hola potamou diken, peperanthai te to pan kai hena einai kosmon; gennasthai te auton ek pyros kai palin ekpyrousthai kata tinas periodous enallax ton sympanta aiona; touto de ginesthai kath’ ehimarmenen. ton de enantion to men epi ten genesin agon kaleisthai polemon kai erin, to d’ epi ten ekpyrosin homologian kai eirenen, kai ten metabolen hodon ano kato, ton te kosmon ginesthai kat’ auten.

πυκνούμενον γὰρ τὸ πῦρ ἐξυγραίνεσθαι συνιστάμενόν τε γίνεσθαι ὕδωρ, πηγνύμενον δὲ τὸ ὕδωρ εἰς γῆν τρέπεσθαι· καὶ ταύτην ὁδὸν ἐπὶ τὸ κάτω εἶναι. πάλιν τε αὖ τὴν γῆν χεῖσθαι, ἐξ ἧς τὸ ὕδωρ γίνεσθαι, ἐκ δὲ τούτου τὰ λοιπά, σχεδὸν πάντα ἐπὶ τὴν ἀναθυμίασιν ἀνάγων τὴν ἀπὸ τῆς θαλάττης· αὕτη δέ ἐστιν ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω ὁδός. γίνεσθαι δ’ ἀναθυμιάσεις ἀπό τε γῆς καὶ θαλάττης, ἃς μὲν λαμπρὰς καὶ καθαράς, ἃς δὲ σκοτεινάς. αὔξεσθαι δὲ τὸ μὲν πῦρ ὑπὸ τῶν λαμπρῶν, τὸ δὲ ὑγρὸν ὑπὸ τῶν ἑτέρων. τὸ δὲ περιέχον ὁποῖόν ἐστιν οὐ δηλοῖ· εἶναι μέντοι ἐν αὐτῷ σκάφας ἐπεστραμμένας κατὰ κοῖλον πρὸς ἡμᾶς, ἐν αἷς ἀθροιζομένας τὰς λαμπρὰς ἀναθυμιάσεις ἀποτελεῖν φλόγας, ἃς εἶναι τὰ ἄστρα.

pyknoumenon gar to pyr exygrainesthai synistamenon te ginesthai hydor, pegnymenon de to hydor eis gen trepesthai; kai tauten hodon epi to kato einai. palin te au ten gen cheisthai, ex hes to hydor ginesthai, ek de toutou ta loipa, schedon panta epi ten anathymiasin anagon ten apo tes thalattes; haute de estin he epi to ano hodos. ginesthai d’ anathymiaseis apo te ges kai thalattes, has men lampras kai katharas, has de skoteinas. auxesthai de to men pyr hypo ton lampron, to de hygron hypo ton heteron. to de periechon hopoion estin ou deloi; einai mentoi en auto skaphas epestrammenas kata koilon pros hemas, en ahis athroizomenas tas lampras anathymiaseis apotelein phlogas, has einai ta astra.

λαμπροτάτην δὲ εἶναι τὴν τοῦ ἡλίου φλόγα καὶ θερμοτάτην. τὰ μὲν γὰρ ἄλλα ἄστρα πλεῖον ἀπέχειν ἀπὸ γῆς καὶ διὰ τοῦτο ἧττον λάμπειν καὶ θάλπειν, τὴν δὲ σελήνην προσγειοτέραν οὖσαν μὴ διὰ τοῦ καθαροῦ φέρεσθαι τόπου. τὸν μέντοι ἥλιον ἐν διαυγεῖ καὶ ἀμιγεῖ κινεῖσθαι καὶ σύμμετρον ἀφ’ ἡμῶν ἔχειν διάστημα· τοιγάρτοι μᾶλλον θερμαίνειν τε καὶ φωτίζειν. ἐκλείπειν τε ἥλιον καὶ σελήνην, ἄνω στρεφομένων τῶν σκαφῶν· τούς τε κατὰ μῆνα τῆς σελήνης σχηματισμοὺς γίνεσθαι στρεφομένης ἐν αὐτῇ κατὰ μικρὸν τῆς σκάφης. ἡμέραν τε καὶ νύκτα γίνεσθαι καὶ μῆνας καὶ ὥρας ἐτείους καὶ ἐνιαυτοὺς ὑετούς τε καὶ πνεύματα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια κατὰ τὰς διαφόρους ἀναθυμιάσεις.

lamprotaten de einai ten tou heliou phloga kai thermotaten. ta men gar alla astra pleion apechein apo ges kai dia touto hetton lampein kai thalpein, ten de selenen prosgeioteran ousan me dia tou katharou pheresthai topou. ton mentoi helion en diaugei kai amigei kineisthai kai symmetron aph’ hemon echein diastema; toigartoi mallon thermainein te kai photizein. ekleipein te helion kai selenen, ano strephomenon ton skaphon; tous te kata mena tes selenes schematismous ginesthai strephomenes en aute kata mikron tes skaphes. hemeran te kai nykta ginesthai kai menas kai horas eteious kai eniautous hyetous te kai pneumata kai ta toutois homoia kata tas diaphorous anathymiaseis.

τὴν μὲν γὰρ λαμπρὰν ἀναθυμίασιν φλογωθεῖσαν ἐν τῷ κύκλῳ τοῦ ἡλίου ἡμέραν ποιεῖν, τὴν δὲ ἐναντίαν ἐπικρατήσασαν νύκτ’ ἀποτελεῖν· καὶ ἐκ μὲν τοῦ λαμπροῦ τὸ θερμὸν αὐξόμενον θέρος ποιεῖν, ἐκ δὲ τοῦ σκοτεινοῦ τὸ ὑγρὸν πλεονάζον χειμῶνα ἀπεργάζεσθαι. ἀκολούθως δὲ τούτοις καὶ περὶ τῶν ἄλλων αἰτιολογεῖ. περὶ δὲ τῆς γῆς οὐδὲν ἀποφαίνεται ποία τίς ἐστιν, ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τῶν σκαφῶν. καὶ ταῦτα μὲν ἦν αὐτῷ τὰ δοκοῦντα. τὰ δὲ περὶ Σωκράτους καὶ ὅσα ἐντυχὼν τῷ συγγράμματι εἴποι, κομίσαντος Εὐριπίδου, καθά φησιν Ἀρίστων, ἐν τῷ περὶ Σωκράτους εἰρήκαμεν.

ten men gar lampran anathymiasin phlogotheisan en to kyklo tou heliou hemeran poiein, ten de enantian epikratesasan nykt’ apotelein; kai ek men tou lamprou to thermon auxomenon theros poiein, ek de tou skoteinou to hygron pleonazon cheimona apergazesthai. akolouthos de toutois kai peri ton allon aitiologei. peri de tes ges ouden apophainetai poia tis estin, all’ oude peri ton skaphon. kai tauta men en auto ta dokounta. ta de peri Sokratous kai hosa entychon to syngrammati eipoi, komisantos Euripidou, katha phesin Ariston, en to peri Sokratous eirekamen.

Σέλευκος μέντοι φησὶν ὁ γραμματικὸς Κρότωνά τινα ἱστορεῖν ἐν τῷ Κατακολυμβητῇ Κράτητά τινα πρῶτον εἰς τὴν Ἑλλάδα κομίσαι τὸ βιβλίον· ὃν καὶ εἰπεῖν Δηλίου τινὸς δεῖσθαι κολυμβητοῦ, ὃς οὐκ ἀποπνιγήσεται ἐν αὐτῷ. ἐπιγράφουσι δ’ αὐτῷ οἱ μὲν Μούσας, οἱ δὲ Περὶ φύσεως, Διόδοτος δὲ ἀκριβὲς οἰάκισμα πρὸς στάθμην βίου, ἄλλοι γνώμον’ ἠθῶν, τοῦ θ’ ὅλου κόσμου τρόπιν ἑνός τε ξυμπάντων τε. φασὶ δ’ αὐτὸν ἐρωτηθέντα διὰ τί σιωπᾷ, φάναι" ἵν’ ὑμεῖς λαλῆτε". ἐπόθησε δ’ αὐτοῦ καὶ Δαρεῖος μετασχεῖν καὶ ἔγραψεν ὧδε πρὸς αὐτόν·"

Seleukos mentoi phesin ho grammatikos Krotona tina historein en to Katakolymbete Krateta tina proton eis ten Hellada komisai to biblion; hon kai eipein Deliou tinos deisthai kolymbetou, hos ouk apopnigesetai en auto. epigraphousi d’ auto ohi men Mousas, ohi de Peri physeos, Diodotos de akribes oiakisma pros stathmen biou, alloi gnomon’ ethon, tou th’ holou kosmou tropin henos te xympanton te. phasi d’ auton erotethenta dia ti siopa, phanai" hin’ hymeis lalete". epothese d’ autou kai Dareios metaschein kai egrapsen hode pros auton;"

βασιλεὺς Δαρεῖος πατρὸς Ὑστάσπεω Ἡράκλειτον Ἐφέσιον σοφὸν ἄνδρα προσαγορεύει χαίρειν." καταβέβλησαι λόγον Περὶ φύσεως δυσνόητόν τε καὶ δυσεξήγητον. ἔν τισι μὲν οὖν ἑρμηνευόμενος κατὰ λέξιν σὴν δοκεῖ δύναμίν τινα περιέχειν θεωρίας κόσμου τε τοῦ σύμπαντος καὶ τῶν ἐν τούτῳ γινομένων, ἅπερ ἐστὶν ἐν θειοτάτῃ κείμενα κινήσει· τῶν δὲ πλείστων ἐποχὴν ἔχοντα, ὥστε καὶ τοὺς ἐπὶ πλεῖστον μετεσχηκότας συγγραμμάτων διαπορεῖσθαι τῆς ὀρθῆς δοκούσης γεγράφθαι παρὰ σοὶ ἐξηγήσεως. βασιλεὺς οὖν Δαρεῖος Ὑστάσπου βούλεται τῆς σῆς ἀκροάσεως μετασχεῖν καὶ παιδείας Ἑλληνικῆς. ἔρχου δὴ συντόμως πρὸς ἐμὴν ὄψιν καὶ βασίλειον οἶκον.

basileus Dareios patros Hystaspeo Herakleiton Ephesion sophon andra prosagoreuei chairein." katabeblesai logon Peri physeos dysnoeton te kai dysexegeton. en tisi men oun hermeneuomenos kata lexin sen dokei dynamin tina periechein theorias kosmou te tou sympantos kai ton en touto ginomenon, haper estin en theiotate keimena kinesei; ton de pleiston epochen echonta, hoste kai tous epi pleiston meteschekotas syngrammaton diaporeisthai tes orthes dokouses gegraphthai para soi exegeseos. basileus oun Dareios Hystaspou bouletai tes ses akroaseos metaschein kai paideias Hellenikes. erchou de syntomos pros emen opsin kai basileion oikon.

Ἕλληνες γὰρ ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀνεπισήμαντοι σοφοῖς ἀνδράσιν ὄντες παρορῶσι τὰ καλῶς ὑπ’ αὐτῶν ἐνδεικνύμενα πρὸς σπουδαίαν ἀκοὴν καὶ μάθησιν. παρ’ ἐμοὶ δ’ ὑπάρχει σοι πᾶσα μὲν προεδρία, καθ’ ἡμέραν δὲ καλὴ καὶ σπουδαία προσαγόρευσις καὶ βίος εὐδόκιμος σαῖς παραινέσεσιν"." Ἡράκλειτος Ἐφέσιος βασιλέϊ Δαρείῳ πατρὸς Ὑστάσπεω χαίρειν." ὁκόσοι τυγχάνουσιν ὄντες ἐπιχθόνιοι τῆς μὲν ἀληθηίης καὶ δικαιοπραγμοσύνης ἀπέχονται, ἀπληστίῃ δὲ καὶ δοξοκοπίῃ προσέχουσι κακῆς ἕνεκα ἀνοίης. ἐγὼ δ’ ἀμνηστίην ἔχων πάσης πονηρίης καὶ κόρον φεύγων παντὸς οἰκειούμενον φθόνῳ καὶ διὰ τὸ περιίστασθαι ὑπερηφανίην οὐκ ἂν ἀφικοίμην εἰς Περσῶν χώρην, ὀλίγοις ἀρκεόμενος κατ’ ἐμὴν γνώμην". τοιοῦτος μὲν ἁνὴρ καὶ πρὸς βασιλέα.

Hellenes gar epi to pleiston anepisemantoi sophois andrasin ontes parorosi ta kalos hyp’ auton endeiknymena pros spoudaian akoen kai mathesin. par’ emoi d’ hyparchei soi pasa men proedria, kath’ hemeran de kale kai spoudaia prosagoreusis kai bios eudokimos sais parainesesin"." Herakleitos Ephesios basilei Dareio patros Hystaspeo chairein." hokosoi tynchanousin ontes epichthonioi tes men aletheies kai dikaiopragmosynes apechontai, aplestie de kai doxokopie prosechousi kakes heneka anoies. ego d’ amnestien echon pases poneries kai koron pheugon pantos oikeioumenon phthono kai dia to periistasthai hyperephanien ouk an aphikoimen eis Person choren, oligois arkeomenos kat’ emen gnomen". toioutos men haner kai pros basilea.

Δημήτριος δέ φησιν ἐν τοῖς Ὁμωνύμοις καὶ Ἀθηναίων αὐτὸν ὑπερφρονῆσαι, δόξαν ἔχοντα παμπλείστην, καταφρονούμενόν τε ὑπὸ τῶν Ἐφεσίων ἑλέσθαι μᾶλλον τὰ οἰκεῖα. μέμνηται αὐτοῦ καὶ ὁ Φαληρεὺς Δημήτριος ἐν τῇ Σωκράτους ἀπολογίᾳ. πλεῖστοί τέ εἰσιν ὅσοι ἐξήγηνται αὐτοῦ τὸ σύγγραμμα· καὶ γὰρ Ἀντισθένης καὶ Ἡρακλείδης ὁ Ποντικὸς Κλεάνθης τε καὶ Σφαῖρος ὁ Στωικός, πρὸς δὲ Παυσανίας ὁ κληθεὶς Ἡρακλειτιστής, Νικομήδης τε καὶ Διονύσιος· τῶν δὲ γραμματικῶν Διόδοτος, ὃς οὔ φησι περὶ φύσεως εἶναι τὸ σύγγραμμα, ἀλλὰ περὶ πολιτείας, τὸ δὲ περὶ φύσεως ἐν παραδείγματος εἴδει κεῖσθαι.

Demetrios de phesin en tois Homonymois kai Athenaion auton hyperphronesai, doxan echonta pampleisten, kataphronoumenon te hypo ton Ephesion helesthai mallon ta oikeia. memnetai autou kai ho Phalereus Demetrios en te Sokratous apologia. pleistoi te eisin hosoi exegentai autou to syngramma; kai gar Antisthenes kai Herakleides ho Pontikos Kleanthes te kai Sphairos ho Stoikos, pros de Pausanias ho kletheis Herakleitistes, Nikomedes te kai Dionysios; ton de grammatikon Diodotos, hos ou phesi peri physeos einai to syngramma, alla peri politeias, to de peri physeos en paradeigmatos eidei keisthai.

Ἱερώνυμος δέ φησι καὶ Σκυθῖνον τὸν τῶν ἰάμβων ποιητὴν ἐπιβαλέσθαι τὸν ἐκείνου λόγον διὰ μέτρου ἐκβάλλειν. πολλά τ’ εἰς αὐτὸν ἐπιγράμματα φέρεται, ἀτὰρ δὴ καὶ τόδε· Ἡράκλειτος ἐγώ· τί μ’ ἄνω κάτω ἕλκετ’ ἄμουσοι; οὐχ ὑμῖν ἐπόνουν, τοῖς δ’ ἔμ’ ἐπισταμένοις. εἷς ἐμοὶ ἄνθρωπος τρισμύριοι, οἱ δ’ ἀνάριθμοι οὐδείς. ταῦτ’ αὐδῶ καὶ παρὰ Φερσεφόνῃ. καὶ ἄλλο τοιόνδε· μὴ ταχὺς Ἡρακλείτου ἐπ’ ὀμφαλὸν εἴλεε βίβλον τοὐφεσίου· μάλα τοι δύσβατος ἀτραπιτός. ὀρφνὴ καὶ σκότος ἐστὶν ἀλάμπετον· ἢν δέ σε μύστης εἰσαγάγῃ, φανεροῦ λαμπρότερ’ ἠελίου.

Hieronymos de phesi kai Skythinon ton ton iambon poieten epibalesthai ton ekeinou logon dia metrou ekballein. polla t’ eis auton epigrammata pheretai, atar de kai tode; Herakleitos ego; ti m’ ano kato helket’ amousoi? ouch hymin eponoun, tois d’ em’ epistamenois. ehis emoi anthropos trismyrioi, ohi d’ anarithmoi oudeis. taut’ audo kai para Phersephone. kai allo toionde; me tachys Herakleitou ep’ omphalon eilee biblon touphesiou; mala toi dysbatos atrapitos. orphne kai skotos estin alampeton; en de se mystes eisagage, phanerou lamproter’ eeliou.

γεγόνασι δ’ Ἡράκλειτοι πέντε· πρῶτος αὐτὸς οὗτος· δεύτερος ποιητὴς λυρικός, οὗ ἐστι τῶν δώδεκα θεῶν ἐγκώμιον· τρίτος ἐλεγείας ποιητὴς Ἁλικαρνασσεύς, εἰς ὃν Καλλίμαχος πεποὶηκεν οὕτως· εἶπέ τις, Ἡράκλειτε, τεὸν μόρον, ἐς δ’ ἐμὲ δάκρυ ἤγαγεν, ἐμνήσθην δ’ ὁσσάκις ἀμφότεροι ἥλιον ἐν λέσχῃ κατεδύσαμεν. ἀλλὰ σὺ μέν που, ξεῖν’ Ἁλικαρνασσεῦ, τετράπαλαι σποδιή, αἱ δὲ τεαὶ ζώουσιν ἀηδόνες, ᾗσιν ὁ πάντων ἁρπάκτης Ἀΐδης οὐκ ἐπὶ χεῖρα βαλεῖ. τέταρτος Λέσβιος, ἱστορίαν γεγραφὼς Μακεδονικήν· πέμπτος σπουδογέλοιος, ἀπὸ κιθαρῳδίας μεταβεβηκὼς εἰς τόδε τὸ εἶδος.

gegonasi d’ Herakleitoi pente; protos autos houtos; deuteros poietes lyrikos, hou esti ton dodeka theon enkomion; tritos elegeias poietes Halikarnasseus, eis hon Kallimachos pepoieken houtos; eipe tis, Herakleite, teon moron, es d’ eme dakry egagen, emnesthen d’ hossakis amphoteroi helion en lesche katedysamen. alla sy men pou, xein’ Halikarnasseu, tetrapalai spodie, ahi de teai zoousin aedones, hesin ho panton harpaktes Aides ouk epi cheira balei. tetartos Lesbios, historian gegraphos Makedoniken; pemptos spoudogeloios, apo kitharodias metabebekos eis tode to eidos.