§ 25 — Idylls

τὸν δ’ ὁ γέρων προσέειπε φυτῶν ἐπίουρος ἀροτρεὺς

ton d’ ho geron proseeipe phyton epiouros arotreus

παυσάμενος ἔργοιο, τό οἱ μετὰ χερσὶν ἔκειτο·"

pausamenos ergoio, to ohi meta chersin ekeito;"

ἔκ τοι ξεῖνε πρόφρων μυθήσομαι ὅσσ’ ἐρεείνεις,

ek toi xeine prophron mythesomai hoss’ ereeineis,

Ἑρμέω ἁζόμενος δεινὴν ὄπιν εἰνοδίοιο·

Hermeo hazomenos deinen opin einodioio;

τὸν γάρ φασι μέγιστον ἐπουρανίων κεχολῶσθαι,

ton gar phasi megiston epouranion kecholosthai,

εἴ κεν ὁδοῦ ζαχρεῖον ἀνήνηταί τις ὁδίτην.

ei ken hodou zachreion anenetai tis hoditen.

ποῖμναι μὲν βασιλῆος εὔτριχες Αὐγείαο

poimnai men basileos eutriches Augeiao

οὐ πᾶσαι βόσκονται ἴαν βόσιν οὐδ’ ἕνα χῶρον·

ou pasai boskontai ian bosin oud’ hena choron;

ἀλλ’ αἱ μέν ῥα νάοντος ἐπ’ ὄχθαις ἀμφ’ Ἐλισοῦντος,

all’ ahi men rha naontos ep’ ochthais amph’ Elisountos,

αἱ δ’ ἱερὸν θείοιο παρὰ ῥόον Ἀλφειοῖο,

ahi d’ hieron theioio para rhoon Alpheioio,

αἱ δ’ ἐπὶ Βουπρασίου πολυβότρυος, αἱ δὲ καὶ ὧδε.

ahi d’ epi Bouprasiou polybotryos, ahi de kai hode.

χωρὶς δὴ σηκοί σφι τετυγμένοι εἰσὶν ἑκάσταις.

choris de sekoi sphi tetygmenoi eisin hekastais.

αὐτὰρ βουκολίοισι περιπλήθουσί περ ἔμπης

autar boukolioisi periplethousi per empes

πάντεσσιν νομοὶ ὧδε τεθηλότες αἰὲν ἔασι,

pantessin nomoi hode tethelotes aien easi,

Μηνίου ἂμ μέγα τῖφος, ἐπεὶ πολυειδέα ποίην

Meniou am mega tiphos, epei polyeidea poien

λειμῶνες θαλέθουσιν ὑπόδροσοι εἰαμεναί τε

leimones thalethousin hypodrosoi eiamenai te

εἰς ἅλις, ἥ ῥα βόεσσι μένος κεραῇσιν ἀέξει.

eis halis, he rha boessi menos keraesin aexei.

αὖλις δέ σφισιν ἥδε τεῆς ἐπὶ δεξιὰ χειρὸς

aulis de sphisin hede tees epi dexia cheiros

φαίνεται εὖ μάλα πᾶσα πέρην ποταμοῖο ῥέοντος,

phainetai eu mala pasa peren potamoio rheontos,

κείνῃ, ὅθι πλατάνιστοι ἐπηεταναὶ πεφύασι

keine, hothi platanistoi epeetanai pephyasi

χλωρή τ’ ἀγριέλαιος, Ἀπόλλωνος νομίοιο

chlore t’ agrielaios, Apollonos nomioio

ἱερὸν ἁγνόν, ξεῖνε, τελειοτάτοιο θεοῖο.

hieron hagnon, xeine, teleiotatoio theoio.

εὐθὺς δὲ σταθμοὶ περιμήκεες ἀγροιώταις

euthys de stathmoi perimekees agroiotais

δέδμηνθ’, οἳ βασιλῆι πολὺν καὶ ἀθέσφατον ὄλβον

dedmenth’, ohi basilei polyn kai athesphaton olbon

ῥυόμεθ’ ἐνδυκέως, τριπόλοις σπόρον ἐν νειοῖσιν

rhyometh’ endykeos, tripolois sporon en neioisin

ἔσθ’ ὅτε βάλλοντες καὶ τετραπόλοισιν ὁμοίως.

esth’ hote ballontes kai tetrapoloisin homoios.

οὔρους μὴν ἴσασι φυτοσκάφοι οἱ πολύεργοι,

ourous men isasi phytoskaphoi ohi polyergoi,

ἐς ληνοὺς δ’ ἱκνεῦνται, ἐπὴν θέρος ὥριον ἔλθῃ.

es lenous d’ hikneuntai, epen theros horion elthe.

πᾶν γὰρ δὴ πεδίον τόδ’ ἐπίφρονος Αὐγείαο,

pan gar de pedion tod’ epiphronos Augeiao,

πυροφόροι τε γύαι καὶ ἀλωαὶ δενδρήεσσαι,

pyrophoroi te gyai kai aloai dendreessai,

μέχρις ἐπ’ ἐσχατιὰς πολυπίδακος ἀκρωρείης,

mechris ep’ eschatias polypidakos akroreies,

ἃς ἡμεῖς ἔργοισιν ἐποιχόμεθα πρόπαν ἦμαρ,

has hemeis ergoisin epoichometha propan emar,

ἣ δίκη οἰκήων, οἷσιν βίος ἔπλετ’ ἐπ’ ἀγροῦ.

he dike oikeon, ohisin bios eplet’ ep’ agrou.

ἀλλὰ σύ πέρ μοι ἔνισπε, τό τοι καὶ κέρδιον αὐτῷ

alla sy per moi enispe, to toi kai kerdion auto

ἔσσεται, οὗτινος ὧδε κεχρημένος εἰλήλουθας,

essetai, houtinos hode kechremenos eilelouthas,

ἠὲ σύγ’ Αὐγείην ἢ καὶ δμώων τινὰ κείνου

ee syg’ Augeien e kai dmoon tina keinou

δίζεαι, οἵ οἱ ἔασιν. ἐγὼ δέ κέ τοι σάφα εἰδὼς

dizeai, ohi ohi easin. ego de ke toi sapha eidos

ἀτρεκέως εἴποιμ’, ἐπεὶ οὐ σέγε φημὶ κακῶν ἒξ

atrekeos eipoim’, epei ou sege phemi kakon ex

ἔμμεναι οὐδὲ κακοῖσιν ἐοικότα φύμεναι αὐτόν,

emmenai oude kakoisin eoikota phymenai auton,

οἷόν τοι μέγα εἶδος ἐπιπρέπει. ἦ ῥά νυ παῖδες

ohion toi mega eidos epiprepei. e rha ny paides

ἀθανάτων τοιοίδε μετὰ θνητοῖσιν ἔασι".

athanaton toioide meta thnetoisin easi".

τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος προσέφη Διὸς ἄλκιμος υἱός."

ton d’ apameibomenos prosephe Dios alkimos yhios."

ναὶ γέρον Αὐγείην ἐθέλοιμί κεν ἀρχὸν Ἐπειῶν

nai geron Augeien etheloimi ken archon Epeion

εἰσιδέειν· τοῦ γάρ με καὶ ἤγαγεν ἐνθάδε χρειώ.

eisideein; tou gar me kai egagen enthade chreio.

εἰ δ’ ὁ μὲν ἂρ κατὰ ἄστυ μένει παρὰ οἷσι πολίταις

ei d’ ho men ar kata asty menei para ohisi politais

δήμου κηδόμενος, διὰ δὲ κρίνουσι θέμιστας,

demou kedomenos, dia de krinousi themistas,

δμώων δή τινα πρέσβυ σύ μοι φράσον ἡγεμονεύσας,

dmoon de tina presby sy moi phrason hegemoneusas,

ὅστις ἐπ’ ἀγρῶν τῶνδε γεραίτερος αἰσυμνήτης,

hostis ep’ agron tonde geraiteros aisymnetes,

ᾧ κε τὸ μὲν εἴποιμι, τὸ δ’ ἐκ φαμένοιο πυθοίμην.

ho ke to men eipoimi, to d’ ek phamenoio pythoimen.

ἄλλου δ’ ἄλλον ἔθηκε θεὸς ἐπιδευέα φωτῶν".

allou d’ allon etheke theos epideuea photon".

τὸν δ’ ὁ γέρων ἐξαῦτις ἀμείβετο δῖος ἀροτρεύς·"

ton d’ ho geron exautis ameibeto dios arotreus;"

ἀθανάτων ὦ ξεῖνε φραδῇ τινος ἐνθάδ’ ἱκάνεις,

athanaton o xeine phrade tinos enthad’ hikaneis,

ὥς τοι πᾶν ὃ θέλεις αἶψα χρέος ἐκτετέλεσται.

hos toi pan ho theleis aipsa chreos ektetelestai.

ὧδε γὰρ Αὐγείης, υἱὸς φίλος Ἠελίοιο,

hode gar Augeies, yhios philos Eelioio,

σφωιτέρῳ σὺν παιδί, βίῃ Φυλῆος ἀγαυοῦ,

sphoitero syn paidi, bie Phyleos agauou,

χθιζός γ’ εἰλήλουθεν ἀπ’ ἄστεος, ἤμασι πολλοῖς

chthizos g’ eilelouthen ap’ asteos, emasi pollois

κτῆσιν ἐποψόμενος, ἥ οἱ νήριθμος ἐπ’ ἀγρῶν·

ktesin epopsomenos, he ohi nerithmos ep’ agron;

ὥς που καὶ βασιλεῦσιν ἐείδεται ἐν φρεσὶν ᾗσιν

hos pou kai basileusin eeidetai en phresin hesin

αὐτοῖς κηδομένοισι σαώτερος ἔμμεναι οἶκος.

autois kedomenoisi saoteros emmenai oikos.

ἀλλ’ ἴομεν μάλα πρός μιν· ἐγὼ δέ τοι ἡγεμονεύσω

all’ iomen mala pros min; ego de toi hegemoneuso

αὖλιν ἐφ’ ἡμετέρην, ἵνα κεν τέτμοιμεν ἄνακτα".

aulin eph’ hemeteren, hina ken tetmoimen anakta".

ὣς εἰπὼν ἡγεῖτο, νόῳ δ’ ἔτι πόλλ’ ἐμενοίνα,

hos eipon hegeito, noo d’ eti poll’ emenoina,

δέρμά τε θηρὸς ὁρῶν χειροπληθῆ τε κορύνην,

derma te theros horon cheiroplethe te korynen,

ὁππόθεν ὁ ξεῖνος· μέμονεν δέ μιν αἰὲν ἔρεσθαι·

hoppothen ho xeinos; memonen de min aien eresthai;

ἂψ δ’ ὄκνῳ ποτὶ χεῖλος ἐλάμβανε μῦθον ἰόντα,

aps d’ okno poti cheilos elambane mython ionta,

μή τί οἱ οὐ κατὰ καιρὸν ἔπος προτιμυθήσαιτο,

me ti ohi ou kata kairon epos protimythesaito,

σπερχομένου· χαλεπὸν δ’ ἑτέρου νόον ἴδμεναι ἀνδρός.

sperchomenou; chalepon d’ heterou noon idmenai andros.

τοὺς δὲ κύνες προσιόντας ἀπόπροθεν αἶψ’ ἐνόησαν,

tous de kynes prosiontas apoprothen aips’ enoesan,

ἀμφότερον ὀσμῇ τε χροὸς δούπῳ τε ποδοῖιν.

amphoteron osme te chroos doupo te podoiin.

θεσπέσιον δ’ ὑλάοντες ἐπέδραμον ἄλλοθεν ἄλλος

thespesion d’ hylaontes epedramon allothen allos

Ἀμφιτρυωνιάδῃ Ἡρακλέι· τὸν δὲ γέροντα

Amphitryoniade Heraklei; ton de geronta

ἀχρεῖον κλάζοντε περίσσαινον ἑτέρωθεν.

achreion klazonte perissainon heterothen.

τοὺς μὲν ὅγε λάεσσιν ἀπὸ χθόνος ὅσσον ἀείρων

tous men hoge laessin apo chthonos hosson aeiron

φευγέμεν ἂψ ὀπίσω δειδίσσετο, τρηχὺ δὲ φωνῇ

pheugemen aps opiso deidisseto, trechy de phone

ἠπείλει μάλα πᾶσιν, ἐρητύσασκε δ’ ὑλαγμοῦ,

epeilei mala pasin, eretysaske d’ hylagmou,

χαίρων ἐν φρεσὶν ᾗσιν, ὁθούνεκεν αὖλιν ἔρυντο

chairon en phresin hesin, hothouneken aulin erynto

αὐτοῦ γ’ οὐ παρεόντος· ἔπος δ’ ὅγε τοῖον ἔειπεν·"

autou g’ ou pareontos; epos d’ hoge toion eeipen;"

ὢ πόποι, οἷον τοῦτο θεοὶ ποίησαν ἄνακτες

o popoi, ohion touto theoi poiesan anaktes

θηρίον ἀνθρώποισι μετέμμεναι, ὡς ἐπιμηθές.

therion anthropoisi metemmenai, hos epimethes.

εἴ οἱ καὶ φρένες ὧδε νοήμονες ἔνδοθεν ἦσαν,

ei ohi kai phrenes hode noemones endothen esan,

ᾔδει δ’, ᾧ τε χρὴ χαλεπαινέμεν ᾧ τε καὶ οὐκί,

edei d’, ho te chre chalepainemen ho te kai ouki,

οὐκ ἄν οἱ θηρῶν τις ἐδήρισεν περὶ τιμῆς·

ouk an ohi theron tis ederisen peri times;

νῦν δὲ λίην ζάκοτόν τε καὶ ἀρρηνὲς γένετ’ αὔτως".

nyn de lien zakoton te kai arrenes genet’ autos".

ἦ ῥα, καὶ ἐσσυμένως ποτὶ ταὐλίον ἷξον ἰόντες.

e rha, kai essymenos poti taulion hixon iontes.

Ἠέλιος μὲν ἔπειτα ποτὶ ζόφον ἔτραπεν ἵππους

Eelios men epeita poti zophon etrapen hippous

δείελον ἦμαρ ἄγων· τὰ δ’ ἐπήλυθε πίονα μῆλα

deielon emar agon; ta d’ epelythe piona mela

ἐκ βοτάνης ἀνιόντα μετ’ αὐλία τε σηκούς τε.

ek botanes anionta met’ aulia te sekous te.

αὐτὰρ ἔπειτα βόες μάλα μυρίαι ἄλλαι ἐπ’ ἄλλαις

autar epeita boes mala myriai allai ep’ allais

ἐρχόμεναι φαίνονθ’ ὡσεὶ νέφη ὑδατόεντα,

erchomenai phainonth’ hosei nephe hydatoenta,

ἅσσά τ’ ἐν οὐρανῷ εἶσιν ἐλαυνόμενα προτέρωσε

hassa t’ en ourano eisin elaunomena proterose

ἠὲ νότοιο βίῃ ἠὲ Θρῃκὸς βορέαο·

ee notoio bie ee Threkos boreao;

τῶν μέν τ’ οὔτις ἀριθμὸς ἐν ἠέρι γίνετ’ ἰόντων,

ton men t’ outis arithmos en eeri ginet’ ionton,

οὐδ’ ἄνυσις· τόσα γάρ τε μετὰ προτέροισι κυλίνδει

oud’ anysis; tosa gar te meta proteroisi kylindei

ἲς ἀνέμου, τὰ δέ τ’ ἄλλα κορύσσεται αὖτις ἐπ’ ἄλλοις·

is anemou, ta de t’ alla koryssetai autis ep’ allois;

τόσσ’ αἰεὶ μετόπισθε βοῶν ἐπὶ βουκόλι’ ᾔει.

toss’ aiei metopisthe boon epi boukoli’ eei.

πᾶν δ’ ἄρ’ ἐνεπλήσθη πεδίον, πᾶσαι δὲ κέλευθοι

pan d’ ar’ eneplesthe pedion, pasai de keleuthoi

ληίδος ἐρχομένης( στείνοντο δὲ πίονες ἀγροί),

leidos erchomenes( steinonto de piones agroi),

μυκηθμῷ· σηκοὶ δὲ βοῶν ῥεῖα πλήσθησαν

mykethmo; sekoi de boon rheia plesthesan

εἰλιπόδων, ὄιες δὲ κατ’ αὐλὰς ηὐλίζοντο.

eilipodon, oies de kat’ aulas eulizonto.

ἔνθα μὲν οὔτις ἕκηλος ἀπειρεσίων περ ἐόντων

entha men outis hekelos apeiresion per eonton

εἱστήκει παρὰ βουσὶν ἀνὴρ κεχρημένος ἔργου·

ehistekei para bousin aner kechremenos ergou;

ἀλλ’ ὁ μὲν ἀμφὶ πόδεσσιν ἐυτμήτοισιν ἱμᾶσι

all’ ho men amphi podessin eutmetoisin himasi

κωλοπέδας ἀράρισκε περισταδὸν ἐγγὺς ἀμέλγειν·

kolopedas arariske peristadon engys amelgein;

ἄλλος δ’ αὖ φίλα τέκνα φίλαις ὑπὸ μητράσιν ἵει

allos d’ au phila tekna philais hypo metrasin hiei

πινέμεναι λιαροῖο μεμαότα πάγχυ γάλακτος,

pinemenai liaroio memaota panchy galaktos,

ἄλλος ἀμόλγιον εἶχ’, ἄλλος τρέφε πίονα τυρόν,

allos amolgion eich’, allos trephe piona tyron,

ἄλλος ἐσῆγεν ἔσω ταύρους δίχα θηλειάων.

allos esegen eso taurous dicha theleiaon.

Αὐγείης δ’ ἐπὶ πάντας ἰὼν θηεῖτο βοαύλους

Augeies d’ epi pantas ion theeito boaulous

ἥντινά οἱ κτεάνων κομιδὴν ἐτίθεντο νομῆες,

hentina ohi kteanon komiden etithento nomees,

σὺν δ’ υἱός τε βίη τε βαρύφρονος Ἡρακλῆος

syn d’ yhios te bie te baryphronos Herakleos

ὡμάρτευν βασιλῆι διερχομένῳ μέγαν ὄλβον.

homarteun basilei dierchomeno megan olbon.

ἔνθα καὶ ἄρρηκτόν περ ἔχων ἐν στήθεσι θυμὸν

entha kai arrekton per echon en stethesi thymon

Ἀμφιτρυωνιάδης καὶ ἀρηρότα νωλεμὲς αἰεὶ

Amphitryoniades kai arerota nolemes aiei

ἐκπάγλως θαύμαζε θεῶν τόγε μυρίον ἕδνον

ekpaglos thaumaze theon toge myrion hednon

εἰσορόων. οὐ γάρ κεν ἔφασκέ τις οὐδὲ ἐώλπει

eisoroon. ou gar ken ephaske tis oude eolpei

ἀνδρὸς ληίδ’ ἑνὸς τόσσην ἔμεν οὐδὲ δέκ’ ἄλλων,

andros leid’ henos tossen emen oude dek’ allon,

οἵτε πολύρρηνες πάντων ἔσαν ἐκ βασιλήων.

ohite polyrrenes panton esan ek basileon.

Ἠέλιος δ’ ᾧ παιδὶ τόγ’ ἔξοχον ὤπασε δῶρον,

Eelios d’ ho paidi tog’ exochon opase doron,

ἀφνειὸν μήλοις περὶ πάντων ἔμμεναι ἀνδρῶν,

aphneion melois peri panton emmenai andron,

καί ῥά οἱ αὐτὸς ὄφελλε διαμπερέως βοτὰ πάντα

kai rha ohi autos ophelle diampereos bota panta

ἐς τέλος· οὐ μὲν γάρ τις ἐπήλυθε νοῦσος ἐκείνου

es telos; ou men gar tis epelythe nousos ekeinou

βουκολίοις, αἵτ’ ἔργα καταφθείρουσι νομήων,

boukoliois, ahit’ erga kataphtheirousi nomeon,

αἰεὶ δὲ πλέονες κερααὶ βόες, αἰὲν ἀμείνους

aiei de pleones keraai boes, aien ameinous

ἐξ ἔτεος γίνοντο μάλ’ εἰς ἔτος· ἦ γὰρ ἅπασαι

ex eteos ginonto mal’ eis etos; e gar hapasai

ζωοτόκοι τ’ ἦσαν περιώσια θηλυτόκοι τε.

zootokoi t’ esan periosia thelytokoi te.

ταῖς δὲ τριηκόσιοι ταῦροι συνάμ’ ἐστιχόωντο

tais de triekosioi tauroi synam’ estichoonto

κνήμαργοί θ’ ἕλικές τε, διηκόσιοί γε μὲν ἄλλοι

knemargoi th’ helikes te, diekosioi ge men alloi

φοίνικες· πάντες δ’ ἐπιβήτορες οἵγ’ ἔσαν ἤδη.

phoinikes; pantes d’ epibetores ohig’ esan ede.

ἄλλοι δ’ αὖ μετὰ τοῖσι δυώδεκα βουκολέοντο

alloi d’ au meta toisi dyodeka boukoleonto

ἱεροὶ Ἠελίοιο· χρόην δ’ ἔσαν ἠύτε κύκνοι

hieroi Eelioio; chroen d’ esan eute kyknoi

ἀργησταί, πᾶσιν δὲ μετέπρεπον εἰλιπόδεσσιν

argestai, pasin de meteprepon eilipodessin

οἳ καὶ ἀτιμαγέλαι βόσκοντ’ ἐριθηλέα ποίην

ohi kai atimagelai boskont’ erithelea poien

ἐν νομῷ· ὧδ’ ἔκπαγλον ἐπὶ σφίσι γαυριόωντο.

en nomo; hod’ ekpaglon epi sphisi gaurioonto.

καί ῥ’ ὁπότ’ ἐκ λασίοιο θοοὶ προγενοίατο θῆρες

kai rh’ hopot’ ek lasioio thooi progenoiato theres

ἐς πεδίον δρυμοῖο βοῶν ἕνεκ’ ἀγροτεράων,

es pedion drymoio boon henek’ agroteraon,

πρῶτοι τοίγε μάχηνδε κατὰ χροὸς ᾔεσαν ὀσμήν,

protoi toige machende kata chroos eesan osmen,

δεινὸν δ’ ἐβρυχῶντο φόνον λεύσσοντε προσώπῳ.

deinon d’ ebrychonto phonon leussonte prosopo.

τῶν μέν τε προφέρεσκε βίηφί τε καὶ σθένεϊ ᾧ

ton men te prophereske biephi te kai sthenei ho

ἠδ’ ὑπεροπλίῃ Φαέθων μέγας, ὅν ῥα βοτῆρες

ed’ hyperoplie Phaethon megas, hon rha boteres

ἀστέρι πάντες ἔισκον, ὁθούνεκα πολλὸν ἐν ἄλλοις

asteri pantes eiskon, hothouneka pollon en allois

βουσὶν ἰὼν λάμπεσκεν, ἀρίζηλος δ’ ἐτέτυκτο.

bousin ion lampesken, arizelos d’ etetykto.

ὃς δή τοι σκύλος αὖον ἰδὼν χαροποῖο λέοντος

hos de toi skylos auon idon charopoio leontos

αὐτῷ ἔπειτ’ ἐπόρουσεν ἐυσκόπῳ Ἡρακλῆι

auto epeit’ eporousen euskopo Heraklei

χρίμψασθαι ποτὶ πλευρὰ κάρη στιβαρόν τε μέτωπον.

chrimpsasthai poti pleura kare stibaron te metopon.

τοῦ μὲν ἄναξ προσιόντος ἐδράξατο χειρὶ παχείῃ

tou men anax prosiontos edraxato cheiri pacheie

σκαιοῦ ἄφαρ κέραος, κατὰ δ’ αὐχένα νέρθ’ ἐπὶ γαίης

skaiou aphar keraos, kata d’ auchena nerth’ epi gaies

κλάσσε βαρύν περ ἐόντα, πάλιν δέ μιν ὦσεν ὀπίσσω

klasse baryn per eonta, palin de min osen opisso

ὤμῳ ἐπιβρίσας· ὁ δέ οἱ περὶ νεῦρα τανυσθεὶς

omo epibrisas; ho de ohi peri neura tanystheis

μυὼν ἐξ ὑπάτοιο βραχίονος ὀρθὸς ἀνέστη.

myon ex hypatoio brachionos orthos aneste.

θαύμαζεν δ’ αὐτός τε ἄναξ υἱός τε δαΐφρων

thaumazen d’ autos te anax yhios te daiphron

Φυλεὺς οἵ τ’ ἐπὶ βουσὶ κορωνίσι βουκόλοι ἄνδρες,

Phyleus ohi t’ epi bousi koronisi boukoloi andres,

Ἀμφιτρυωνιάδαο βίην ὑπέροπλον ἰδόντες.

Amphitryoniadao bien hyperoplon idontes.

τὼ δ’ εἰς ἄστυ λιπόντε καταυτόθι πίονας ἀγροὺς

to d’ eis asty liponte katautothi pionas agrous

ἐστιχέτην, Φυλεύς τε βίη θ’ Ἡρακληείη.

esticheten, Phyleus te bie th’ Herakleeie.

λαοφόρου δ’ ἐπέβησαν ὅθι πρώτιστα κελεύθου,

laophorou d’ epebesan hothi protista keleuthou,

λεπτὴν καρπαλίμοισι τρίβον ποσὶν ἐξανύσαντες,

lepten karpalimoisi tribon posin exanysantes,

ἥ ῥα δι’ ἀμπελεῶνος ἀπὸ σταθμῶν τετάνυστο

he rha di’ ampeleonos apo stathmon tetanysto

οὔτι λίην ἀρίσημος ἐν ὕλῃ χλωρὰ θέουσα,

outi lien arisemos en hyle chlora theousa,

τῇ μιν ἄρα προσέειπε Διὸς γόνον ὑψίστοιο

te min ara proseeipe Dios gonon hypsistoio

Αὐγείω φίλος υἱὸς ἕθεν μετόπισθεν ἰόντα,

Augeio philos yhios hethen metopisthen ionta,

ἦκα παρακλίνας κεφαλὴν κατὰ δεξιὸν ὦμον·"

eka paraklinas kephalen kata dexion omon;"

ξεῖνε, πάλαι τινὰ πάγχυ σέθεν πέρι μῦθον ἀκούσας

xeine, palai tina panchy sethen peri mython akousas

ὡσεί περ σφετέρῃσιν ἐνὶ φρεσὶ βάλλομαι ἄρτι.

hosei per spheteresin eni phresi ballomai arti.

ἤλυθε γὰρ στείχων τις ἀπ’ Ἄργεος ὡς μέσος ἀκμῆς

elythe gar steichon tis ap’ Argeos hos mesos akmes

ἐνθάδ’ Ἀχαιὸς ἀνὴρ Ἑλίκης ἐξ ἀγχιάλοιο·

enthad’ Achaios aner Helikes ex anchialoio;

ὃς δή τοι μυθεῖτο καὶ ἐν πλεόνεσσιν Ἐπειῶν,

hos de toi mytheito kai en pleonessin Epeion,

οὕνεκεν Ἀργείων τις ἕθεν παρεόντος ὄλεσσε

houneken Argeion tis hethen pareontos olesse

θηρίον, αἰνολέοντα, κακὸν τέρας ἀγροιώταις,

therion, ainoleonta, kakon teras agroiotais,

κοίλην αὖλιν ἔχοντα Διὸς Νεμέοιο παρ’ ἄλσος,

koilen aulin echonta Dios Nemeoio par’ alsos,

οὐκ οἶδ’ ἀτρεκέως ἢ Ἄργεος ἐξ ἱεροῖο

ouk oid’ atrekeos e Argeos ex hieroio

αὐτόθεν ἢ Τίρυνθα νέμων πόλιν ἠὲ Μυκήνην.

autothen e Tiryntha nemon polin ee Mykenen.

ὣς κεῖνος ἀγόρευε· γένος δέ μιν εἶναι ἔφασκεν,

hos keinos agoreue; genos de min einai ephasken,

εἰ ἐτεόν περ ἐγὼ μιμνήσκομαι, ἐκ Περσῆος.

ei eteon per ego mimneskomai, ek Perseos.

ἔλπομαι οὐχ ἕτερον τόδε τλήμεναι Αἰγιαλήων

elpomai ouch heteron tode tlemenai Aigialeon

ἠὲ σέ· δέρμα δὲ θηρὸς ἀριφραδέως ἀγορεύει

ee se; derma de theros ariphradeos agoreuei

χειρῶν καρτερὸν ἔργον, ὅ τοι περὶ πλευρὰ καλύπτει.

cheiron karteron ergon, ho toi peri pleura kalyptei.

εἴπ’ ἄγε νῦν μοι πρῶτον, ἵνα γνώω κατὰ θυμόν,

eip’ age nyn moi proton, hina gnoo kata thymon,

ἥρως, εἴτ’ ἐτύμως μαντεύομαι εἴτε καὶ οὐκί,

heros, eit’ etymos manteuomai eite kai ouki,

εἰ σύγ’ ἐκεῖνος, ὃν ἧμιν ἀκουόντεσσιν ἔειπεν

ei syg’ ekeinos, hon hemin akouontessin eeipen

οὑξ Ἑλίκηθεν Ἀχαιός, ἐγὼ δέ σε φράζομαι ὀρθῶς.

houx Helikethen Achaios, ego de se phrazomai orthos.

εἰπὲ δ’ ὅπως ὀλοὸν τόδε θηρίον αὐτὸς ἔπεφνες,

eipe d’ hopos oloon tode therion autos epephnes,

ὅππως τ’ εὔυδρον Νεμέης εἰσήλυθε χῶρον·

hoppos t’ euydron Nemees eiselythe choron;

οὐ μὲν γάρ κε τοσόνδε κατ’ Ἀπίδα κνώδαλον εὕροις

ou men gar ke tosonde kat’ Apida knodalon heurois

ἱμείρων ἰδέειν, ἐπεὶ οὐ μάλα τηλίκα βόσκει,

himeiron ideein, epei ou mala telika boskei,

ἀλλ’ ἄρκτους τε σύας τε λύκων τ’ ὀλοφώιον ἔρνος.

all’ arktous te syas te lykon t’ olophoion ernos.

τῷ καὶ θαυμάζεσκον ἀκούοντες τότε μῦθον·

to kai thaumazeskon akouontes tote mython;

οἱ δέ νυ καὶ ψεύδεσθαι ὁδοιπόρον ἀνέρ’ ἔφαντο

ohi de ny kai pseudesthai hodoiporon aner’ ephanto

γλώσσης μαψιδίοιο χαριζόμενον παρεοῦσιν".

glosses mapsidioio charizomenon pareousin".

ὣς εἰπὼν μέσσης ἐξηρώησε κελεύθου

hos eipon messes exeroese keleuthou

Φυλεύς, ὄφρα κιοῦσιν ἅμα σφίσιν ἄρκιος εἴη,

Phyleus, ophra kiousin hama sphisin arkios eie,

καί ῥά τε ῥηίτερον φαμένου κλύοι Ἡρακλῆος,

kai rha te rheiteron phamenou klyoi Herakleos,

ὅς μιν ὁμαρτήσας τοίῳ προσελέξατο μύθῳ·"

hos min homartesas toio proselexato mytho;"

ὦ Αὐγηιάδη, τὸ μὲν ὅττί με πρῶτον ἀνήρευ,

o Augeiade, to men hotti me proton anereu,

αὐτὸς καὶ μάλα ῥεῖα κατὰ στάθμην ἐνόησας.

autos kai mala rheia kata stathmen enoesas.

ἀμφὶ δέ σοι τὰ ἕκαστα λέγοιμί κε τοῦδε πελώρου

amphi de soi ta hekasta legoimi ke toude pelorou

ὅππως ἐκράανθεν, ἐπεὶ λελίησαι ἀκούειν,

hoppos ekraanthen, epei leliesai akouein,

νόσφίν γ’ ἢ ὅθεν ἦλθε· τὸ γὰρ πολέων περ ἐόντων

nosphin g’ e hothen elthe; to gar poleon per eonton

Ἀργείων οὐδείς κεν ἔχοι σάφα μυθήσασθαι·

Argeion oudeis ken echoi sapha mythesasthai;

οἶον δ’ ἀθανάτων τίν’ ἐίσκομεν ἀνδράσι πῆμα

oion d’ athanaton tin’ eiskomen andrasi pema

ἱρῶν μηνίσαντα Φορωνείδῃσιν ἐφεῖναι.

hiron menisanta Phoroneidesin epheinai.

πάντας γὰρ πισῆας ἐπικλύζων ποταμὸς ὣς

pantas gar piseas epiklyzon potamos hos

λῖς ἄμοτον κεράιζε, μάλιστα δὲ Βεμβιναίους,

lis amoton keraize, malista de Bembinaious,

οἵ ἑθεν ἀγχόμοροι ναῖον πάσχοντες ἄτλητα.

ohi hethen anchomoroi naion paschontes atleta.

τὸν μὲν ἐμοὶ πρώτιστα τελεῖν ἐπέταξεν ἄεθλον

ton men emoi protista telein epetaxen aethlon

Εὐρυσθεύς, κτεῖναι δέ μ’ ἐφίετο θηρίον αἰνόν.

Eurystheus, kteinai de m’ ephieto therion ainon.

αὐτὰρ ἐγὼ κέρας ὑγρὸν ἑλὼν κοίλην τε φαρέτρην

autar ego keras hygron helon koilen te pharetren

ἰῶν ἐμπλείην νεόμην, ἑτέρηφι δὲ βάκτρον

ion empleien neomen, heterephi de baktron

εὐπαγὲς αὐτόφλοιον ἐπηρεφέος κοτίνοιο

eupages autophloion eperepheos kotinoio

ἔμμητρον, τὸ μὲν αὐτὸς ὑπὸ ζαθέῳ Ἑλικῶνι

emmetron, to men autos hypo zatheo Helikoni

εὑρὼν σὺν πυκινῇσιν ὁλοσχερὲς ἔσπασα ῥίζαις.

heuron syn pykinesin holoscheres espasa rhizais.

αὐτὰρ ἐπεὶ τὸν χῶρον, ὅθι λῖς ἦεν, ἵκανον,

autar epei ton choron, hothi lis een, hikanon,

δὴ τότε τόξον ἑλὼν στρεπτὴν ἐπέλασσα κορώνῃ

de tote toxon helon strepten epelassa korone

νευρειήν, περὶ δ’ ἰὸν ἐχέστονον εἶθαρ ἔβησα.

neureien, peri d’ ion echestonon eithar ebesa.

πάντῃ δ’ ὄσσε φέρων ὀλοὸν τέρας ἐσκοπίαζον,

pante d’ osse pheron oloon teras eskopiazon,

εἴ μιν ἐσαθρήσαιμι, πάρος γ’ ἐμὲ κεῖνον ἰδέσθαι.

ei min esathresaimi, paros g’ eme keinon idesthai.

ἤματος ἦν τὸ μεσηγύ, καὶ οὐδέ πῃ ἴχνια τοῖο

ematos en to mesegy, kai oude pe ichnia toio

φρασθῆναι δυνάμην οὐδ’ ὠρυγμοῖο πυθέσθαι.

phrasthenai dynamen oud’ orygmoio pythesthai.

οὐδὲ μὲν ἀνθρώπων τις ἔην ἐπὶ βουσὶ καὶ ἔργοις

oude men anthropon tis een epi bousi kai ergois

φαινόμενος σπορίμοιο δι’ αὔλακος, ὅντιν’ ἐροίμην·

phainomenos sporimoio di’ aulakos, hontin’ eroimen;

ἀλλὰ κατὰ σταθμοὺς χλωρὸν δέος εἶχεν ἕκαστον.

alla kata stathmous chloron deos eichen hekaston.

οὐ μὴν πρὶν πόδας ἔσχον ὄρος τανύφυλλον ἐρευνῶν,

ou men prin podas eschon oros tanyphyllon ereunon,

πρὶν ἰδέειν ἀλκῆς τε παραυτίκα πειρηθῆναι.

prin ideein alkes te parautika peirethenai.

ἤτοι ὁ μὲν σήραγγα προδείελος ἔστιχεν εἰς ἥν,

etoi ho men seranga prodeielos estichen eis hen,

βεβρωκὼς κρειῶν τε καὶ αἵματος, ἀμφὶ δὲ χαίτας

bebrokos kreion te kai ahimatos, amphi de chaitas

αὐχμηρὰς πεπάλακτο φόνῳ χαροπόν τε πρόσωπον

auchmeras pepalakto phono charopon te prosopon

στήθεά τε, γλώσσῃ δὲ περιλιχμᾶτο γένειον.

stethea te, glosse de perilichmato geneion.

αὐτὰρ ἐγὼ θάμνοισιν ἄφαρ σκιεροῖσιν ἐκρύφθην

autar ego thamnoisin aphar skieroisin ekryphthen

ἐν ῥίῳ ὑλήεντι δεδεγμένος ὁππόθ’ ἵκοιτο,

en rhio hyleenti dedegmenos hoppoth’ hikoito,

καὶ βάλον ἆσσον ἰόντος ἀριστερὸν ἐς κενεῶνα

kai balon asson iontos aristeron es keneona

τηϋσίως· οὐ γάρ τι βέλος διὰ σαρκὸς ὄλισθεν

teysios; ou gar ti belos dia sarkos olisthen

ὀκριόεν, χλωρῇ δὲ παλίσσυτον ἔμπεσε ποίῃ.

okrioen, chlore de palissyton empese poie.

αὐτὰρ ὁ κρᾶτα δαφοινὸν ἀπὸ χθονὸς ὦκ’ ἐπάειρε

autar ho krata daphoinon apo chthonos ok’ epaeire

θαμβήσας, πάντῃ δὲ διέδρακεν ὀφθαλμοῖσι

thambesas, pante de diedraken ophthalmoisi

σκεπτόμενος, λαμυροὺς δὲ χανὼν ὑπ’ ὀδόντας ἔφηνε.

skeptomenos, lamyrous de chanon hyp’ odontas ephene.

τῷ δ’ ἐγὼ ἄλλον ὀιστὸν ἀπὸ νευρῆς προΐαλλον

to d’ ego allon oiston apo neures proiallon

ἀσχαλόων, ὅ μοι ὁ πρὶν ἐτώσιος ἔκφυγε χειρός·

aschaloon, ho moi ho prin etosios ekphyge cheiros;

μεσσηγὺς δ’ ἔβαλον στηθέων, ὅθι πνεύμονος ἕδρη.

messegys d’ ebalon stetheon, hothi pneumonos hedre.

ἀλλ’ οὐδ’ ὣς ὑπὸ βύρσαν ἔδυ πολυώδυνος ἰός,

all’ oud’ hos hypo byrsan edy polyodynos ios,

ἀλλ’ ἔπεσε προπάροιθε ποδῶν ἀνεμώλιος αὔτως.

all’ epese proparoithe podon anemolios autos.

τὸ τρίτον αὖ μέλλεσκον ἀσώμενος ἐν φρεσὶν αἰνῶς

to triton au melleskon asomenos en phresin ainos

αὐερύειν· ὁ δέ μ’ εἶδε περιγληνώμενος ὄσσοις

aueryein; ho de m’ eide periglenomenos ossois

θὴρ ἄμοτος, μακρὴν δὲ περ’ ἰγνύῃσιν ἕλιξε

ther amotos, makren de per’ ignyesin helixe

κέρκον, ἄφαρ δὲ μάχης ἐμνήσατο· πᾶς δέ οἱ αὐχὴν

kerkon, aphar de maches emnesato; pas de ohi auchen

θυμοῦ ἐνεπλήσθη, πυρσαὶ δ’ ἔφριξαν ἔθειραι

thymou eneplesthe, pyrsai d’ ephrixan etheirai

σκυζομένῳ, κυρτὴ δὲ ῥάχις γένετ’ ἠύτε τόξον,

skyzomeno, kyrte de rhachis genet’ eute toxon,

πάντοθεν εἰληθέντος ὑπὸ λαγόνας τε καὶ ἰξύν.

pantothen eilethentos hypo lagonas te kai ixyn.

ὡς δ’ ὅτ’ ἂν ἁρματοπηγὸς ἀνὴρ πολέων ἴδρις ἔργων

hos d’ hot’ an harmatopegos aner poleon idris ergon

ὄρπηκας κάμπτῃσιν ἐρινεοῦ εὐκεάτοιο,

orpekas kamptesin erineou eukeatoio,

θάλψας ἐν πυρὶ πρῶτον, ἐπαξονίῳ κύκλα δίφρῳ·

thalpsas en pyri proton, epaxonio kykla diphro;

τοῦ μὲν ὑπὲκ χειρῶν ἔφυγεν τανύφλοιος ἐρινεὸς

tou men hypek cheiron ephygen tanyphloios erineos

καμπτόμενος, τηλοῦ δὲ μιῇ πήδησε σὺν ὁρμῇ·

kamptomenos, telou de mie pedese syn horme;

ὣς ἐπ’ ἐμοὶ λῖς αἰνὸς ἀπόπροθεν ἀθρόος ἆλτο

hos ep’ emoi lis ainos apoprothen athroos alto

μαιμώων χροὸς ἆσαι· ἐγὼ δ’ ἑτέρηφι βέλεμνα

maimoon chroos asai; ego d’ heterephi belemna

χειρὶ προεσχεθόμην καὶ ἀπ’ ὤμων δίπλακα λώπην,

cheiri proeschethomen kai ap’ omon diplaka lopen,

τῇ δ’ ἑτέρῃ ῥόπαλον κόρσης ὕπερ αὖον ἀείρας

te d’ hetere rhopalon korses hyper auon aeiras

ἤλασα κὰκ κεφαλῆς, διὰ δ’ ἄνδιχα τρηχὺν ἔαξα

elasa kak kephales, dia d’ andicha trechyn eaxa

αὐτοῦ ἐπὶ λασίοιο καρήατος ἀγριέλαιον

autou epi lasioio kareatos agrielaion

θηρὸς ἀμαιμακέτοιο· πέσεν δ’ ὅγε πρὶν ἔμ’ ἱκέσθαι

theros amaimaketoio; pesen d’ hoge prin em’ hikesthai

ὑψόθεν ἐν γαίῃ, καὶ ἐπὶ τρομεροῖς ποσὶν ἔστη

hypsothen en gaie, kai epi tromerois posin este

νευστάζων κεφαλῇ· περὶ γὰρ σκότος ὄσσέ οἱ ἄμφω

neustazon kephale; peri gar skotos osse ohi ampho

ἦλθε, βίῃ σεισθέντος ἐν ὀστέῳ ἐγκεφάλοιο.

elthe, bie seisthentos en osteo enkephaloio.

τὸν μὲν ἐγὼν ὀδύνῃσι παραφρονέοντα βαρείαις

ton men egon odynesi paraphroneonta bareiais

νωσάμενος, πρὶν αὖτις ὑπότροπον ἀμπνυνθῆναι,

nosamenos, prin autis hypotropon ampnynthenai,

αὐχένος ἀρρήκτοιο παρ’ ἰνίον ἤλασα προφθάς,

auchenos arrektoio par’ inion elasa prophthas,

ῥίψας τόξον ἔραζε πολύρραπτόν τε φαρέτρην·

rhipsas toxon eraze polyrrapton te pharetren;

ἦγχον δ’ ἐγκρατέως στιβαρὰς σὺν χεῖρας ἐρείσας

enchon d’ enkrateos stibaras syn cheiras ereisas

ἐξόπιθεν, μὴ σάρκας ὑποδρύψῃ ὀνύχεσσι,

exopithen, me sarkas hypodrypse onychessi,

πρὸς δ’ οὖδας πτέρνῃσι πόδας στερεῶς ἐπίεζον

pros d’ oudas pternesi podas stereos epiezon

οὐραίους ἐπιβάς, μηροῖσί τε πλεύρ’ ἐφύλασσον,

ouraious epibas, meroisi te pleur’ ephylasson,

μέχρί οἱ ἐξετάνυσσα βραχίονας ὀρθὸν ἀείρας

mechri ohi exetanyssa brachionas orthon aeiras

ἄπνευστον, ψυχὴν δὲ πελώριος ἔλλαχεν Ἅιδης.

apneuston, psychen de pelorios ellachen Haides.

καὶ τότε δὴ βούλευον, ὅπως λασιαύχενα βύρσαν

kai tote de bouleuon, hopos lasiauchena byrsan

θηρὸς τεθνειῶτος ἀπὸ μελέων ἐρυσαίμην,

theros tethneiotos apo meleon erysaimen,

ἀργαλέον μάλα μόχθον, ἐπεὶ οὐκ ἔσκε σιδήρῳ

argaleon mala mochthon, epei ouk eske sidero

τμητὴ οὐδὲ λίθοις πειρωμένῳ, οὐδὲ μὲν ἄλλῃ

tmete oude lithois peiromeno, oude men alle

ἔνθά μοι ἀθανάτων τις ἐπὶ φρεσὶ θῆκε νοῆσαι

entha moi athanaton tis epi phresi theke noesai

αὐτοῖς δέρμα λέοντος ἀνασχίζειν ὀνύχεσσι.

autois derma leontos anaschizein onychessi.

τοῖσι θοῶς ἀπέδειρα, καὶ ἀμφεθέμην μελέεσσιν

toisi thoos apedeira, kai amphethemen meleessin

ἕρκος ἐνυαλίου ταμεσίχροος ἰωχμοῖο.

herkos enyaliou tamesichroos iochmoio.

οὗτός τοι Νεμέου γένετ’ ὦ φίλε θηρὸς ὄλεθρος,

houtos toi Nemeou genet’ o phile theros olethros,

πολλὰ πάρος μήλοις τε καὶ ἀνδράσι κήδεα θέντος".

polla paros melois te kai andrasi kedea thentos".