Book 7, § 15 — New Testament

Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον ὃ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, ὃ καὶ παρελάβετε, ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε, δι’ οὗ καὶ σῴζεσθε, τίνι λόγῳ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, εἰ κατέχετε, ἐκτὸς εἰ μὴ εἰκῇ ἐπιστεύσατε.

Gnorizo de hymin, adelphoi, to euangelion ho euengelisamen hymin, ho kai parelabete, en ho kai hestekate, di’ hou kai sozesthe, tini logo euengelisamen hymin, ei katechete, ektos ei me eike episteusate.

Παρέδωκα γὰρ ὑμῖν ἐν πρώτοις, ὃ καὶ παρέλαβον, ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς γραφάς, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἐγήγερται τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ κατὰ τὰς γραφάς, καὶ ὅτι ὤφθη Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεκα· ἔπειτα ὤφθη ἐπάνω πεντακοσίοις ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ πλείονες μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ ἐκοιμήθησαν· ἔπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ, εἶτα τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν· ἔσχατον δὲ πάντων ὡσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι ὤφθη κἀμοί. ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος τῶν ἀποστόλων, ὃς οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος, διότι ἐδίωξα τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ· χάριτι δὲ θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι, καὶ ἡ χάρις αὐτοῦ ἡ εἰς ἐμὲ οὐ κενὴ ἐγενήθη, ἀλλὰ περισσότερον αὐτῶν πάντων ἐκοπίασα, οὐκ ἐγὼ δὲ ἀλλὰ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ ἡ σὺν ἐμοί. εἴτε οὖν ἐγὼ εἴτε ἐκεῖνοι, οὕτως κηρύσσομεν καὶ οὕτως ἐπιστεύσατε.

Paredoka gar hymin en protois, ho kai parelabon, hoti Christos apethanen hyper ton hamartion hemon kata tas graphas, kai hoti etaphe, kai hoti egegertai te hemera te trite kata tas graphas, kai hoti ophthe Kepha, eita tois dodeka; epeita ophthe epano pentakosiois adelphois ephapax, ex hon ohi pleiones menousin heos arti, tines de ekoimethesan; epeita ophthe Iakobo, eita tois apostolois pasin; eschaton de panton hosperei to ektromati ophthe kamoi. ego gar eimi ho elachistos ton apostolon, hos ouk eimi hikanos kaleisthai apostolos, dioti edioxa ten ekklesian tou theou; chariti de theou eimi ho eimi, kai he charis autou he eis eme ou kene egenethe, alla perissoteron auton panton ekopiasa, ouk ego de alla he charis tou theou he syn emoi. eite oun ego eite ekeinoi, houtos keryssomen kai houtos episteusate.

Εἰ δὲ Χριστὸς κηρύσσεται ὅτι ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται, πῶς λέγουσιν ἐν ὑμῖν τινες ὅτι ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν; εἰ δὲ ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται· εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, κενὸν ἄρα τὸ κήρυγμα ἡμῶν, κενὴ καὶ ἡ πίστις ὑμῶν, εὑρισκόμεθα δὲ καὶ ψευδομάρτυρες τοῦ θεοῦ, ὅτι ἐμαρτυρήσαμεν κατὰ τοῦ θεοῦ ὅτι ἤγειρεν τὸν Χριστόν, ὃν οὐκ ἤγειρεν εἴπερ ἄρα νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται. εἰ γὰρ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται· εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ὑμῶν, ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν. ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο. εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἐν Χριστῷ ἠλπικότες ἐσμὲν μόνον, ἐλεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμέν.

Ei de Christos keryssetai hoti ek nekron egegertai, pos legousin en hymin tines hoti anastasis nekron ouk estin? ei de anastasis nekron ouk estin, oude Christos egegertai; ei de Christos ouk egegertai, kenon ara to kerygma hemon, kene kai he pistis hymon, heuriskometha de kai pseudomartyres tou theou, hoti emartyresamen kata tou theou hoti egeiren ton Christon, hon ouk egeiren eiper ara nekroi ouk egeirontai. ei gar nekroi ouk egeirontai, oude Christos egegertai; ei de Christos ouk egegertai, mataia he pistis hymon, eti este en tais hamartiais hymon. ara kai ohi koimethentes en Christo apolonto. ei en te zoe taute en Christo elpikotes esmen monon, eleeinoteroi panton anthropon esmen.

Νυνὶ δὲ Χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων. ἐπειδὴ γὰρ δι’ ἀνθρώπου θάνατος, καὶ δι’ ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν· ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνῄσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζῳοποιηθήσονται. ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι· ἀπαρχὴ Χριστός, ἔπειτα οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ· εἶτα τὸ τέλος, ὅταν παραδιδῷ τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί, ὅταν καταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν, δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρι οὗ θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος, πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. ὅταν δὲ εἴπῃ ὅτι πάντα ὑποτέτακται, δῆλον ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα. ὅταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε αὐτὸς ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ ὁ θεὸς πάντα ἐν πᾶσιν.

Nyni de Christos egegertai ek nekron, aparche ton kekoimemenon. epeide gar di’ anthropou thanatos, kai di’ anthropou anastasis nekron; hosper gar en to Adam pantes apothneskousin, houtos kai en to Christo pantes zoopoiethesontai. hekastos de en to idio tagmati; aparche Christos, epeita ohi tou Christou en te parousia autou; eita to telos, hotan paradido ten basileian to theo kai patri, hotan katargese pasan archen kai pasan exousian kai dynamin, dei gar auton basileuein achri hou the pantas tous echthrous hypo tous podas autou. eschatos echthros katargeitai ho thanatos, panta gar hypetaxen hypo tous podas autou. hotan de eipe hoti panta hypotetaktai, delon hoti ektos tou hypotaxantos auto ta panta. hotan de hypotage auto ta panta, tote autos ho yhios hypotagesetai to hypotaxanti auto ta panta, hina e ho theos panta en pasin.

Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ αὐτῶν; τί καὶ ἡμεῖς κινδυνεύομεν πᾶσαν ὥραν; καθ’ ἡμέραν ἀποθνῄσκω, νὴ τὴν ὑμετέραν καύχησιν, ἣν ἔχω ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν. εἰ κατὰ ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ, τί μοι τὸ ὄφελος; εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν. μὴ πλανᾶσθε· φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί. ἐκνήψατε δικαίως καὶ μὴ ἁμαρτάνετε, ἀγνωσίαν γὰρ θεοῦ τινες ἔχουσιν· πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λαλῶ.

Epei ti poiesousin ohi baptizomenoi hyper ton nekron? ei holos nekroi ouk egeirontai, ti kai baptizontai hyper auton? ti kai hemeis kindyneuomen pasan horan? kath’ hemeran apothnesko, ne ten hymeteran kauchesin, hen echo en Christo Iesou to kyrio hemon. ei kata anthropon etheriomachesa en Epheso, ti moi to ophelos? ei nekroi ouk egeirontai, Phagomen kai piomen, aurion gar apothneskomen. me planasthe; phtheirousin ethe chresta homiliai kakai. eknepsate dikaios kai me hamartanete, agnosian gar theou tines echousin; pros entropen hymin lalo.

Ἀλλὰ ἐρεῖ τις· Πῶς ἐγείρονται οἱ νεκροί, ποίῳ δὲ σώματι ἔρχονται; ἄφρων, σὺ ὃ σπείρεις, οὐ ζῳοποιεῖται ἐὰν μὴ ἀποθάνῃ· καὶ ὃ σπείρεις, οὐ τὸ σῶμα τὸ γενησόμενον σπείρεις ἀλλὰ γυμνὸν κόκκον εἰ τύχοι σίτου ἤ τινος τῶν λοιπῶν· ὁ δὲ θεὸς δίδωσιν αὐτῷ σῶμα καθὼς ἠθέλησεν, καὶ ἑκάστῳ τῶν σπερμάτων ἴδιον σῶμα. οὐ πᾶσα σὰρξ ἡ αὐτὴ σάρξ, ἀλλὰ ἄλλη μὲν ἀνθρώπων, ἄλλη δὲ σὰρξ κτηνῶν, ἄλλη δὲ σὰρξ πτηνῶν, ἄλλη δὲ ἰχθύων. καὶ σώματα ἐπουράνια, καὶ σώματα ἐπίγεια· ἀλλὰ ἑτέρα μὲν ἡ τῶν ἐπουρανίων δόξα, ἑτέρα δὲ ἡ τῶν ἐπιγείων. ἄλλη δόξα ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων, ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ.

Alla erei tis; Pos egeirontai ohi nekroi, poio de somati erchontai? aphron, sy ho speireis, ou zoopoieitai ean me apothane; kai ho speireis, ou to soma to genesomenon speireis alla gymnon kokkon ei tychoi sitou e tinos ton loipon; ho de theos didosin auto soma kathos ethelesen, kai hekasto ton spermaton idion soma. ou pasa sarx he aute sarx, alla alle men anthropon, alle de sarx ktenon, alle de sarx ptenon, alle de ichthyon. kai somata epourania, kai somata epigeia; alla hetera men he ton epouranion doxa, hetera de he ton epigeion. alle doxa heliou, kai alle doxa selenes, kai alle doxa asteron, aster gar asteros diapherei en doxe.

Οὕτως καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ· σπείρεται ἐν ἀτιμίᾳ, ἐγείρεται ἐν δόξῃ· σπείρεται ἐν ἀσθενείᾳ, ἐγείρεται ἐν δυνάμει· σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. Εἰ ἔστιν σῶμα ψυχικόν, ἔστιν καὶ πνευματικόν. οὕτως καὶ γέγραπται· Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδὰμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν· ὁ ἔσχατος Ἀδὰμ εἰς πνεῦμα ζῳοποιοῦν. ἀλλ’ οὐ πρῶτον τὸ πνευματικὸν ἀλλὰ τὸ ψυχικόν, ἔπειτα τὸ πνευματικόν. ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦ. οἷος ὁ χοϊκός, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι· καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου.

Houtos kai he anastasis ton nekron. speiretai en phthora, egeiretai en aphtharsia; speiretai en atimia, egeiretai en doxe; speiretai en astheneia, egeiretai en dynamei; speiretai soma psychikon, egeiretai soma pneumatikon. Ei estin soma psychikon, estin kai pneumatikon. houtos kai gegraptai; Egeneto ho protos anthropos Adam eis psychen zosan; ho eschatos Adam eis pneuma zoopoioun. all’ ou proton to pneumatikon alla to psychikon, epeita to pneumatikon. ho protos anthropos ek ges choikos, ho deuteros anthropos ex ouranou. ohios ho choikos, toioutoi kai ohi choikoi, kai ohios ho epouranios, toioutoi kai ohi epouranioi; kai kathos ephoresamen ten eikona tou choikou, phoresomen kai ten eikona tou epouraniou.

Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα βασιλείαν θεοῦ κληρονομῆσαι οὐ δύναται, οὐδὲ ἡ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομεῖ. ἰδοὺ μυστήριον ὑμῖν λέγω· πάντες οὐ κοιμηθησόμεθα πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα, ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι· σαλπίσει γάρ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι, καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα. δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν. ὅταν δὲ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀθανασίαν, τότε γενήσεται ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος· Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νῖκος. ποῦ σου, θάνατε, τὸ νῖκος; ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία, ἡ δὲ δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος· τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ διδόντι ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Touto de phemi, adelphoi, hoti sarx kai ahima basileian theou kleronomesai ou dynatai, oude he phthora ten aphtharsian kleronomei. idou mysterion hymin lego; pantes ou koimethesometha pantes de allagesometha, en atomo, en rhipe ophthalmou, en te eschate salpingi; salpisei gar, kai ohi nekroi egerthesontai aphthartoi, kai hemeis allagesometha. dei gar to phtharton touto endysasthai aphtharsian kai to thneton touto endysasthai athanasian. hotan de to phtharton touto endysetai aphtharsian kai to thneton touto endysetai athanasian, tote genesetai ho logos ho gegrammenos; Katepothe ho thanatos eis nikos. pou sou, thanate, to nikos? pou sou, thanate, to kentron? to de kentron tou thanatou he hamartia, he de dynamis tes hamartias ho nomos; to de theo charis to didonti hemin to nikos dia tou kyriou hemon Iesou Christou.

Ὥστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἑδραῖοι γίνεσθε, ἀμετακίνητοι, περισσεύοντες ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ κυρίου πάντοτε, εἰδότες ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστιν κενὸς ἐν κυρίῳ.

Hoste, adelphoi mou agapetoi, hedraioi ginesthe, ametakinetoi, perisseuontes en to ergo tou kyriou pantote, eidotes hoti ho kopos hymon ouk estin kenos en kyrio.