Book 2, § 6 — New Testament

Καὶ ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν, καὶ ἔρχεται εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο διδάσκειν ἐν τῇ συναγωγῇ· καὶ οἱ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα, καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα τούτῳ, καὶ αἱ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γινόμεναι; οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων, ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας καὶ ἀδελφὸς Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆτος καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ. καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστιν προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενεῦσιν αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. καὶ οὐκ ἐδύνατο ἐκεῖ ποιῆσαι οὐδεμίαν δύναμιν, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας ἐθεράπευσεν· καὶ ἐθαύμαζεν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν.

Kai exelthen ekeithen, kai erchetai eis ten patrida autou, kai akolouthousin auto ohi mathetai autou. kai genomenou sabbatou erxato didaskein en te synagoge; kai ohi polloi akouontes exeplessonto legontes; Pothen touto tauta, kai tis he sophia he dotheisa touto, kai ahi dynameis toiautai dia ton cheiron autou ginomenai? ouch houtos estin ho tekton, ho yhios tes Marias kai adelphos Iakobou kai Iosetos kai Iouda kai Simonos? kai ouk eisin ahi adelphai autou hode pros hemas? kai eskandalizonto en auto. kai elegen autois ho Iesous hoti Ouk estin prophetes atimos ei me en te patridi autou kai en tois syngeneusin autou kai en te oikia autou. kai ouk edynato ekei poiesai oudemian dynamin, ei me oligois arrostois epitheis tas cheiras etherapeusen; kai ethaumazen dia ten apistian auton.

Καὶ περιῆγεν τὰς κώμας κύκλῳ διδάσκων. καὶ προσκαλεῖται τοὺς δώδεκα, καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο, καὶ ἐδίδου αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων, καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ῥάβδον μόνον, μὴ ἄρτον, μὴ πήραν, μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν, ἀλλὰ ὑποδεδεμένους σανδάλια, καὶ μὴ ἐνδύσησθε δύο χιτῶνας. καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν, ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν. καὶ ὃς ἂν τόπος μὴ δέξηται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν, ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. Καὶ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν ἵνα μετανοῶσιν, καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλλον, καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον.

Kai periegen tas komas kyklo didaskon. kai proskaleitai tous dodeka, kai erxato autous apostellein dyo dyo, kai edidou autois exousian ton pneumaton ton akatharton, kai parengeilen autois hina meden airosin eis hodon ei me rhabdon monon, me arton, me peran, me eis ten zonen chalkon, alla hypodedemenous sandalia, kai me endysesthe dyo chitonas. kai elegen autois; Hopou ean eiselthete eis oikian, ekei menete heos an exelthete ekeithen. kai hos an topos me dexetai hymas mede akousosin hymon, ekporeuomenoi ekeithen ektinaxate ton choun ton hypokato ton podon hymon eis martyrion autois. Kai exelthontes ekeryxan hina metanoosin, kai daimonia polla exeballon, kai eleiphon elaio pollous arrostous kai etherapeuon.

Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης, φανερὸν γὰρ ἐγένετο τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἔλεγον ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ· ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς εἷς τῶν προφητῶν. ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης ἔλεγεν· Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Ἰωάννην, οὗτος ἠγέρθη.

Kai ekousen ho basileus Herodes, phaneron gar egeneto to onoma autou, kai elegon hoti Ioannes ho baptizon egegertai ek nekron, kai dia touto energousin ahi dynameis en auto; alloi de elegon hoti Elias estin; alloi de elegon hoti prophetes hos ehis ton propheton. akousas de ho Herodes elegen; Hon ego apekephalisa Ioannen, houtos egerthe.

Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης ἀποστείλας ἐκράτησεν τὸν Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν· ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ ἠδύνατο· ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτόν, καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἠπόρει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν. Καὶ γενομένης ἡμέρας εὐκαίρου ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίησεν τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας, καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν με ὃ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι· καὶ ὤμοσεν αὐτῇ· Ὅ τι ἐάν με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. καὶ ἐξελθοῦσα εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς· Τί αἰτήσωμαι; ἡ δὲ εἶπεν· Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτίζοντος. καὶ εἰσελθοῦσα εὐθὺς μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα ἐξαυτῆς δῷς μοι ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς ἀνακειμένους οὐκ ἠθέλησεν ἀθετῆσαι αὐτήν· καὶ εὐθὺς ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτορα ἐπέταξεν ἐνέγκαι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. καὶ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ καὶ ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ, καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς. καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν μνημείῳ.

Autos gar ho Herodes aposteilas ekratesen ton Ioannen kai edesen auton en phylake dia Herodiada ten gynaika Philippou tou adelphou autou, hoti auten egamesen; elegen gar ho Ioannes to Herode hoti Ouk exestin soi echein ten gynaika tou adelphou sou. he de Herodias eneichen auto kai ethelen auton apokteinai, kai ouk edynato; ho gar Herodes ephobeito ton Ioannen, eidos auton andra dikaion kai hagion, kai syneterei auton, kai akousas autou polla eporei, kai hedeos autou ekouen. Kai genomenes hemeras eukairou hote Herodes tois genesiois autou deipnon epoiesen tois megistasin autou kai tois chiliarchois kai tois protois tes Galilaias, kai eiselthouses tes thygatros autes tes Herodiados kai orchesamenes kai aresases to Herode kai tois synanakeimenois, eipen ho basileus to korasio; Aiteson me ho ean theles, kai doso soi; kai omosen aute; Ho ti ean me aiteses doso soi heos hemisous tes basileias mou. kai exelthousa eipen te metri autes; Ti aitesomai? he de eipen; Ten kephalen Ioannou tou baptizontos. kai eiselthousa euthys meta spoudes pros ton basilea etesato legousa; Thelo hina exautes dos moi epi pinaki ten kephalen Ioannou tou baptistou. kai perilypos genomenos ho basileus dia tous horkous kai tous anakeimenous ouk ethelesen athetesai auten; kai euthys aposteilas ho basileus spekoulatora epetaxen enenkai ten kephalen autou. kai apelthon apekephalisen auton en te phylake kai enenken ten kephalen autou epi pinaki kai edoken auten to korasio, kai to korasion edoken auten te metri autes. kai akousantes ohi mathetai autou elthon kai eran to ptoma autou kai ethekan auto en mnemeio.

Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα ὅσα ἐποίησαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. καὶ λέγει αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον καὶ ἀναπαύσασθε ὀλίγον. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί, καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. καὶ ἀπῆλθον ἐν τῷ πλοίῳ εἰς ἔρημον τόπον κατ’ ἰδίαν. καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας καὶ ἐπέγνωσαν πολλοί, καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδραμον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐτούς. καὶ ἐξελθὼν εἶδεν πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοὺς ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα, καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἔλεγον ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος, καὶ ἤδη ὥρα πολλή· ἀπόλυσον αὐτούς, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς τί φάγωσιν. ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δώσομεν αὐτοῖς φαγεῖν; ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; ὑπάγετε ἴδετε. καὶ γνόντες λέγουσιν· Πέντε, καὶ δύο ἰχθύας. καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. καὶ ἀνέπεσαν πρασιαὶ πρασιαὶ κατὰ ἑκατὸν καὶ κατὰ πεντήκοντα. καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν καὶ κατέκλασεν τοὺς ἄρτους καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσιν αὐτοῖς, καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἐμέρισεν πᾶσιν. καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν· καὶ ἦραν κλάσματα δώδεκα κοφίνων πληρώματα καὶ ἀπὸ τῶν ἰχθύων. καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες.

Kai synagontai ohi apostoloi pros ton Iesoun, kai apengeilan auto panta hosa epoiesan kai hosa edidaxan. kai legei autois; Deute hymeis autoi kat’ idian eis eremon topon kai anapausasthe oligon. esan gar ohi erchomenoi kai ohi hypagontes polloi, kai oude phagein eukairoun. kai apelthon en to ploio eis eremon topon kat’ idian. kai eidon autous hypagontas kai epegnosan polloi, kai peze apo pason ton poleon synedramon ekei kai proelthon autous. kai exelthon eiden polyn ochlon, kai esplanchnisthe ep’ autous hoti esan hos probata me echonta poimena, kai erxato didaskein autous polla. Kai ede horas polles genomenes proselthontes auto ohi mathetai autou elegon hoti Eremos estin ho topos, kai ede hora polle; apolyson autous, hina apelthontes eis tous kyklo agrous kai komas agorasosin heautois ti phagosin. ho de apokritheis eipen autois; Dote autois hymeis phagein. kai legousin auto; Apelthontes agorasomen denarion diakosion artous kai dosomen autois phagein? ho de legei autois; Posous echete artous? hypagete idete. kai gnontes legousin; Pente, kai dyo ichthyas. kai epetaxen autois anaklinai pantas symposia symposia epi to chloro chorto. kai anepesan prasiai prasiai kata hekaton kai kata pentekonta. kai labon tous pente artous kai tous dyo ichthyas anablepsas eis ton ouranon eulogesen kai kateklasen tous artous kai edidou tois mathetais autou hina paratithosin autois, kai tous dyo ichthyas emerisen pasin. kai ephagon pantes kai echortasthesan; kai eran klasmata dodeka kophinon pleromata kai apo ton ichthyon. kai esan ohi phagontes tous artous pentakischilioi andres.

Καὶ εὐθὺς ἠνάγκασεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν, ἕως αὐτὸς ἀπολύει τὸν ὄχλον. καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι.

Kai euthys enankasen tous mathetas autou embenai eis to ploion kai proagein eis to peran pros Bethsaidan, heos autos apolyei ton ochlon. kai apotaxamenos autois apelthen eis to oros proseuxasthai.

Καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης, καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν, ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐτοῖς, περὶ τετάρτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης· καὶ ἤθελεν παρελθεῖν αὐτούς. οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν ἐπὶ τῆς θαλάσσης περιπατοῦντα ἔδοξαν ὅτι φάντασμά ἐστιν καὶ ἀνέκραξαν, πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ ἐταράχθησαν. ὁ δὲ εὐθὺς ἐλάλησεν μετ’ αὐτῶν, καὶ λέγει αὐτοῖς· Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι, μὴ φοβεῖσθε. καὶ ἀνέβη πρὸς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον, καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις, ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία πεπωρωμένη.

Kai opsias genomenes en to ploion en meso tes thalasses, kai autos monos epi tes ges. kai idon autous basanizomenous en to elaunein, en gar ho anemos enantios autois, peri tetarten phylaken tes nyktos erchetai pros autous peripaton epi tes thalasses; kai ethelen parelthein autous. ohi de idontes auton epi tes thalasses peripatounta edoxan hoti phantasma estin kai anekraxan, pantes gar auton eidon kai etarachthesan. ho de euthys elalesen met’ auton, kai legei autois; Tharseite, ego eimi, me phobeisthe. kai anebe pros autous eis to ploion, kai ekopasen ho anemos. kai lian ek perissou en heautois existanto, ou gar synekan epi tois artois, all’ en auton he kardia peporomene.

Καὶ διαπεράσαντες ἐπὶ τὴν γῆν ἦλθον εἰς Γεννησαρὲτ καὶ προσωρμίσθησαν. καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ πλοίου εὐθὺς ἐπιγνόντες αὐτὸν περιέδραμον ὅλην τὴν χώραν ἐκείνην καὶ ἤρξαντο ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέρειν ὅπου ἤκουον ὅτι ἐστίν. καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς κώμας ἢ εἰς πόλεις ἢ εἰς ἀγροὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς ἀσθενοῦντας, καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥψαντο αὐτοῦ ἐσῴζοντο.

Kai diaperasantes epi ten gen elthon eis Gennesaret kai prosormisthesan. kai exelthonton auton ek tou ploiou euthys epignontes auton periedramon holen ten choran ekeinen kai erxanto epi tois krabattois tous kakos echontas peripherein hopou ekouon hoti estin. kai hopou an eiseporeueto eis komas e eis poleis e eis agrous en tais agorais etithesan tous asthenountas, kai parekaloun auton hina kan tou kraspedou tou himatiou autou hapsontai; kai hosoi an hepsanto autou esozonto.