Buch 2, § 16 — Grundriss der pyrrhonischen Skepsis

‘Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ περὶ ὅρων δὴ τεχνολογίᾳ μέγα φρονοῦσιν οἱ δογματικοί, ἣν τῷ λογικῷ μέρει τῆς καλουμένης φιλοσοφίας ἐγκαταλέγουσιν. φέρε οὖν καὶ περὶ ὅρων ὀλίγα ἐπὶ τοῦ παρόντος εἴπωμεν.

‘Alla kai epi te peri horon de technologia mega phronousin ohi dogmatikoi, hen to logiko merei tes kaloumenes philosophias enkatalegousin. phere oun kai peri horon oliga epi tou parontos eipomen.

Πρὸς πολλὰ τοίνυν χρησιμεύειν τοὺς ὅρους τῶν δογματικῶν δοκούντων, δύο τὰ ἀνωτάτω κεφάλαια <ἃ>

Pros polla toinyn chresimeuein tous horous ton dogmatikon dokounton, dyo ta anotato kephalaia <ha>

πάσης λέγουσιν ἀναγκαιότητος αὐτῶν ἴσως εὑρήσεις· ἢ γὰρ ὡς πρὸς κατάληψιν ἢ ὡς πρὸς διδασκαλίαν ἐν πᾶσι παραδεικνύουσι τοὺς ὅρους ἀναγκαίους. ἐὰν οὖν ὑπομνήσωμεν, ὅτι πρὸς οὐδέτερον τούτων χρησιμεύουσι, περιτρέψομεν, οἶμαι, πᾶσαν τὴν γεγενημένην περὶ αὐτῶν παρὰ τοῖς δογματικοῖς ματαιοπονίαν.

pases legousin anankaiotetos auton isos heureseis; e gar hos pros katalepsin e hos pros didaskalian en pasi paradeiknyousi tous horous anankaious. ean oun hypomnesomen, hoti pros oudeteron touton chresimeuousi, peritrepsomen, oimai, pasan ten gegenemenen peri auton para tois dogmatikois mataioponian.

εὐθέως οὖν, εἰ ὁ μὲν ἀγνοῶν τὸ ὁριστὸν οὐχ οἷός τέ ἐστι τὸ μὴ γινωσκόμενον αὐτῷ ὁρίσασθαι, ὁ δὲ γινώσκων, εἶθ’ ὁριζόμενος οὐκ ἐκ ὅρου τὸ ὁριστὸν κατείληφεν ἀλλ’ ἐπὶ προκατειλημμένῳ τούτῳ τὸν ὅρον ἐπισυντέθεικεν, πρὸς κατάληψιν τῶν πραγμάτων ὁ ὅρος οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖος. καὶ γὰρ ἐπεὶ πάντα μὲν ὁρίζεσθαι θέλοντες καθάπαξ οὐδὲν ὁρισόμεθα διὰ τὴν <εἰς> ἄπειρον ἔκπτωσιν, τινὰ δὲ καὶ δίχα τῶν ὅρων ὁμολογοῦντες οὐκ ἀναγκαίους πρὸς κατάληψιν τοὺς ὅρους ἀποφαίνομεν, καθ’ ὃν τρόπον τὰ μὴ ὁρισθέντα κατελήφθη, δυναμένων ἡμῶν πάντα χωρὶς τῶν ὅρων καταλαμβάνειν, ἢ καθάπαξ

eutheos oun, ei ho men agnoon to horiston ouch ohios te esti to me ginoskomenon auto horisasthai, ho de ginoskon, eith’ horizomenos ouk ek horou to horiston kateilephen all’ epi prokateilemmeno touto ton horon episyntetheiken, pros katalepsin ton pragmaton ho horos ouk estin anankaios. kai gar epei panta men horizesthai thelontes kathapax ouden horisometha dia ten <eis> apeiron ekptosin, tina de kai dicha ton horon homologountes ouk anankaious pros katalepsin tous horous apophainomen, kath’ hon tropon ta me horisthenta katelephthe, dynamenon hemon panta choris ton horon katalambanein, e kathapax

οὐδὲν ὁρισόμεθα [διὰ τὴν εἰς ἄπειρον ἔκπτωσιν] ἢ οὐκ ἀναγκαίους τοὺς ὅρους ἀποφανοῦμεν. διὰ δὲ ταῦτα οὐδὲ πρὸς διδασκαλίαν αὐτοὺς εὕροιμεν ἂν ἀναγκαίους· ὡς γὰρ ὁ πρῶτος τὸ πρᾶγμα γνοὺς ἔγνω τοῦτο χωρὶς ὅρου, κατὰ τὸ παραπλήσιον καὶ ὁ διδασκόμενος αὐτὸ δύναται χωρὶς ὅρου διδαχθῆναι.

ouden horisometha [dia ten eis apeiron ekptosin] e ouk anankaious tous horous apophanoumen. dia de tauta oude pros didaskalian autous heuroimen an anankaious; hos gar ho protos to pragma gnous egno touto choris horou, kata to paraplesion kai ho didaskomenos auto dynatai choris horou didachthenai.

ἔτι ἀπὸ τῶν ὁριστῶν ἐπικρίνουσι τοὺς ὅρους, καί φασι μοχθηροὺς ὅρους εἶναι τοὺς περιέχοντάς τι τῶν μὴ προσόντων τοῖς ὁριστοῖς, ἤτοι πᾶσιν ἢ τισίν. διόπερ ὅταν εἴπῃ τις τὸν ἄνθρωπον εἶναι ζῷον λογικὸν ἀθάνατον ἢ ζῷον λογικὸν θνητὸν γραμματικόν, ὅπου μὲν μηδενὸς ὄντος ἀνθρώπου ἀθανάτου, ὅπου δὲ τινῶν μὴ γραμματικῶν ὄντων, φασὶ μοχθηρὸν εἶναι τὸν ὅρον.

eti apo ton horiston epikrinousi tous horous, kai phasi mochtherous horous einai tous periechontas ti ton me prosonton tois horistois, etoi pasin e tisin. dioper hotan eipe tis ton anthropon einai zoon logikon athanaton e zoon logikon thneton grammatikon, hopou men medenos ontos anthropou athanatou, hopou de tinon me grammatikon onton, phasi mochtheron einai ton horon.

τάχα δὲ καὶ ἀνεπίκριτοί εἰσιν οἱ ὅροι διὰ τὴν ἀπειρίαν τῶν κατὰ μέρος, ἐξ ὧν ἐπικρίνεσθαι ὀφείλουσιν· εἶτα οὐκ ἂν καταληπτικοί τε καὶ διδακτικοὶ τούτων εἶεν ἐξ ὧν ἐπικρίνονται δηλονότι προεπεγνωσμένων, εἴγε ἄρα, καὶ προκατειλημμένων πῶς δὲ οὐκ ἂν εἴη γελοῖον τὸ λέγειν ὡς οἱ ὅροι χρησιμεύουσι πρὸς κατάληψιν ἢ διδασκαλίαν ἢ σαφήνειαν ὅλως, ἀσάφειαν ἡμῖν ἐπεισκυκλοῦντες τοσαύτην;

tacha de kai anepikritoi eisin ohi horoi dia ten apeirian ton kata meros, ex hon epikrinesthai opheilousin; eita ouk an kataleptikoi te kai didaktikoi touton eien ex hon epikrinontai delonoti proepegnosmenon, eige ara, kai prokateilemmenon pos de ouk an eie geloion to legein hos ohi horoi chresimeuousi pros katalepsin e didaskalian e sapheneian holos, asapheian hemin epeiskyklountes tosauten?

οἷον γοῦν, ἵνα τι καὶ παίξωμεν, εἴ τις παρά του βουλόμενος πυθέσθαι εἰ ἀπήντηται αὐτῷ ἄνθρωπος ἐπὶ ἵππου ὀχούμενος καὶ κύνα ἐφελκόμενος, τὴν ἐρώτησιν οὕτω ποιήσαιτο ‘ὦ ζῷον λογικὸν θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, ἀπήντητό σοι ζῷον γελαστικὸν πλατυώνυχον, ἐπιστήμης πολιτικῆς δεκτικόν, ζῴῳ θνητῷ χρεμετιστικῷ τὰ σφαιρώματα ἐφηδρακός ἐφελκόμενον ζῷον τετράπουν ὑλακτικόν;’ πῶς οὐκ ἂν εἴη καταγέλαστος, εἰς ἀφασίαν οὕτω γνωρίμου πράγματος ἐμβαλὼν τὸν ἄνθρωπον διὰ τοὺς ὅρους; οὐκοῦν ἄχρηστον εἶναι τὸν ὅρον ὅσον ἐπὶ τούτοις λεκτέον,

ohion goun, hina ti kai paixomen, ei tis para tou boulomenos pythesthai ei apentetai auto anthropos epi hippou ochoumenos kai kyna ephelkomenos, ten erotesin houto poiesaito ‘o zoon logikon thneton, nou kai epistemes dektikon, apenteto soi zoon gelastikon platyonychon, epistemes politikes dektikon, zoo thneto chremetistiko ta sphairomata ephedrakos ephelkomenon zoon tetrapoun hylaktikon?’ pos ouk an eie katagelastos, eis aphasian houto gnorimou pragmatos embalon ton anthropon dia tous horous? oukoun achreston einai ton horon hoson epi toutois lekteon,

εἴτ’ οὖν λόγος εἶναι λέγοιτο διὰ βραχείας ὑπομνήσεως εἰς ἔννοιαν ἡμᾶς ἄγων τῶν ὑποτεταγμένων ταῖς φωναῖς πραγμάτων, ὡς δῆλόν γε (οὐ γάρ;) ἐκ τῶν μικρῷ πρόσθεν ἡμῖν εἰρημένων, εἴτε λόγος ὁ τὸ τί ἦν εἶναι δηλῶν, εἴτε ὃ βούλεταί τις. καὶ γὰρ τί ἐστιν ὁ ὅρος βουλόμενοι παριστᾶν εἰς ἀνήνυτον ἐμπίπτουσι διαφωνίαν, ἣν διὰ τὴν προαίρεσιν τῆς γραφῆς παρίημι νῦν, εἴγε καὶ δοκεῖ διατρέπειν τοὺς ὅρους <ὅσα ἐν τούτοις περὶ τοῦ ἄχρηστον εἶναι τὸν ὅρον ἐλέγομεν>. Τοσαῦτα μὲν καὶ περὶ ὅρων ἀπόχρη μοι νῦν λελέχθαι.

eit’ oun logos einai legoito dia bracheias hypomneseos eis ennoian hemas agon ton hypotetagmenon tais phonais pragmaton, hos delon ge (ou gar?) ek ton mikro prosthen hemin eiremenon, eite logos ho to ti en einai delon, eite ho bouletai tis. kai gar ti estin ho horos boulomenoi paristan eis anenyton empiptousi diaphonian, hen dia ten proairesin tes graphes pariemi nyn, eige kai dokei diatrepein tous horous <hosa en toutois peri tou achreston einai ton horon elegomen>. Tosauta men kai peri horon apochre moi nyn lelechthai.